LIVE UPDATES
Insights

Kush fiton dhe kush humb nga marrëveshja e re mes Greqisë dhe Turqisë?

Nuk ka dyshim se ajo nuk do të sjellë zgjidhjen e plotë të konflikteve më thelbësore, por do t’i ngrijë ato, të paktën në këtë fazë në të cilën është e nevojshme që në Mesdheun Lindor të zbuten krizat e reja të mundshme.

9 Dhjetor 2023, 11:18 Nga Francesco De Palo
Kush fiton dhe kush humb nga marrëveshja e re mes Greqisë dhe
Kyriakos Mitsotakis dhe Rexhep Taip Erdogan

Nga Francesco De Palo “Formiche”

Kyriakos Mitsotakis dhe Recep Tayyip Erdogan nënshkruan Deklaratën e Athinës për Miqësinë dhe Marrëdhëniet e Mira fqinjësore midis Greqisë dhe Turqisë. Një marrëveshje vërtet historike, sepse vjen pas vite përplasjesh, provokimesh dhe tentativash të shumta për bindje morale nga Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Evropian.

Nuk ka dyshim se ajo nuk do të sjellë zgjidhjen e plotë të konflikteve më thelbësore, por do t’i ngrijë ato, të paktën në këtë fazë në të cilën është e nevojshme që në Mesdheun Lindor të zbuten krizat e reja të mundshme.

Si Brukseli po ashtu edhe Uashingtoni, duke qenë në prag të një viti zgjedhor, nuk kanë luksin të përballen me një front tjetër krize që del jashtë kontrollit përveç atyre ekzistuese në Ukrainë dhe Gaza, si për shkak të interesave strategjike të NATO-s, po ashtu edhe për ekuilibrin euro-mesdhetar, që tashmë është duke u përballur me trazirat epokale.

Marrëveshja

Po çfarë thuhet në deklaratën e miqësisë mes Athinës dhe Ankarasë? Para së gjithash, parashikohet mbajtja gjithmonë hapur e një kanali komunikimi mes dy udhëheqësve, sipas modelit të “telefonit të kuq”, mes presidentit amerikan Ronald Reagan dhe liderit sovjetik Mikhal Gorbachev në fundin e Luftës së Ftohtë.

Dhe kjo nuk është aspak një paralele e rrezikshme, duke pasur parasysh tensionet e viteve të shkuara, kur një përplasje ushtarake midis të dyja vendeve në Egje dukej vetëm një hap larg.

Objektivi i kësaj linje komunikimi është të nxjerrë në pah dëshirën e përbashkët për të shmangur situatat e konfliktit dhe të përshkallëzimin e mundshëm.

Së dyti, Deklarata e Miqësisë, përcakton parimet dhe fazat themelore të dialogut greko-turk mbi bazën e 3 boshteve mbi të cilat është rënë dakord gjatë takimit dypalësh korrikun e kaluar në Vilnius të Lituanisë: dialogu politik (për çështje me interes të ndërsjellë, dhe që përfshin kontakte eksploruese), një axhendë dypalëshe pozitive (e cila do të pasurohet vazhdimisht), dhe masa për ndërtimin e besimit (përfshirë ato që synojnë reduktimin e “burimeve të pajustifikuara të tensionit, si dhe rreziqet që rrjedhin prej tyre”).

Paralelisht, presidenti turk Erdogan është i përkushtuar për arritjen e objektivave të Kartës së Kombeve të Bashkuara dhe parimeve të së drejtës ndërkombëtare dhe bashkëpunimit miqësor ndërmjet shteteve. Në thelb, që të dyja qeveritë kanë hedhur në letër dëshirën e tyre për të anestetizuar konfliktet e mundshme dhe për të gjetur gjithmonë një rrugëdalje diplomatike nga pengesat që mund të lindin. Dhe këto të fundit nuk janë të pakta.

Sfidat më delikate

Në këtë rast mjafton të mendoni për konfliktin e vjetër të Qipros, një pjesë e të cilit vazhdon të jetë i pushtuar nga 50 mijë ushtarë turq. Gjysma e territorit i përket një shteti anëtar të BE-së ndërsa gjysma tjetër një republike të vetëshpallur dhe që ndërkombëtarisht njihet vetëm nga Ankaraja.

Për më tepër në këtë fazë të luftës, ishulli që ishte vendlindja e poeteshës së famshme të lashtësisë Safo, është shndërruar një aeroplanmbajtëse e vërtetë natyrore për avionët luftarakë dhe vëzhgues të SHBA-së dhe Britanisë së Madhe, që shkojnë drejt Gazës.

Për më tepër, që në ditët e para të pushtimit rus të Ukrainës, është ripërtërirë diskutimi për anëtarësimin e Qipros greke në NATO, si një faktor stabiliteti për një pjesë të vogël të Mesdheut, ku interesat gjeopolitike përkojnë me zbulimet e reja të gazit në ujërat qipriote dhe ato izraelite.

Libia dhe Zona Ekskluzive Ekonomike që e lidh atë me Turqinë, është një tjetër çështje e nxehtë, krahas çështjes së pazgjidhur të gazsjellësit “Eastmed”, mbi të cilin kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu, kishte kërkuar 2 muaj më parë, dhe para sulmit të çmendur terrorist të  Hamasit një vendim përfundimtar nga palët e përfshira.

Një qasje pragmatike

Kryefjala tani për tani është pragmatizmi. Duke pasur parasysh atë që po ndodh “pranë” dy vendeve, do të kishte qenë jashtëzakonisht e rrezikshme që të vazhdohej me një përplasje të vazhdueshme dhe me tone shumë agresive praktikisht për të gjitha çështjet ku ka mosmarrëveshje, dhe pa e kuptuar se momenti aktual gjeopolitik kërkon përgjegjësi, ndërgjegjësim mbi skenarët e rrezikshëm që mund të shfaqen dhe rrjedhimisht bërjen e një hapi prapa nga të dyja palët.

kyriakos mitsotakis recep tayyip erdogan

Sondazh

Poll
Insights 4 Dhjetor 2023, 11:11 a.d

A mund të “eliminohet” vërtet Hamasi?

Foto ilustruese Nga Nadim Koteich “The Spectator” Kryediplomati i Bashkimit Evropian, Josep Borrell, mbajti javën e kaluar një q&eum...

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet