Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Jep dorëhqjen, nuk ka dialog!
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Shetet e Gjirit Persik dënojnë sulmet iraniane ndaj infrastrukturës civile: Janë krime lufte 18 Korrik, 17:37 ...
Abuizimi me fondet në Durrës, zbardhen dëshmitë/ Elisabeta Mataj: Jam qytetare e lirë, kush ma ndalon kazinonë...
Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës 18 K...
Nga Murat Yeşiltaş “Daily Sabah”
Ngjarjet e vitit 2023, i kanë diversifikuar ndjeshëm skenarët e mundshëm gjeopolitikë dhe strategjikë mbi atë që mund të ndodhë në vitin 2024. Mbi 4 miliardë njerëz, do të marrin pjesë në zgjedhje gjatë vitit të ardhshëm, duke veçuar zgjedhjet shumë të rëndësishme
në Shtetet e Bashkuara, Rusi, Mbretërinë e Bashkuar, Indi, Tajvan dhe Bangladesh.
Çështjet kryesore si Ukraina, Gaza, Tajvanit, programi bërthamor i Iranit, konflikti izraelito-arab në Lindjen e Mesme, pasiguria mbi çmimet e energjisë dhe zhvillimet e paparashikuara për shkak të ndryshimeve klimatike, mund të nxisin ndryshime që do ndikojnë shumë tek politika ndërkombëtare.
Gjatë 24 muajve të fundit, 78 konflikte janë rindezur plotësisht ose konfliktet dikur të ngrira, kanë rihyrë në fazat aktive të konfliktit të nxehtë. Ky është një nga aspektet më të spikatura që përcakton edhe peizazhin e konfliktit brenda sistemit ndërkombëtar.
Një kaos sistematik
Ka ende një pasiguri e madhe në lidhje me ndryshimet sistematike dhe transformimet, ku kryesori ka të bëjë me pozicionin e SHBA-së. Një sfidë serioze ndaj pozitën globale të SHBA-së vazhdon të ekzistojë në fusha të ndryshme. Ndërsa Kina nuk mund ta balancojë aktualisht SHBA-në aspektin ushtarak, në të ardhmen e afërt ajo do të ketë potencialin për ta bërë këtë në sektorë të veçantë.
Kjo perspektivë mund t’i japë Kinës një fuqi balancuese rajonale kundër SHBA-së. Për më tepër, po shohim një sulm të dukshëm ndaj pranisë ushtarake të SHBA-së në Lindjen e Mesme, sidomos pas ngjarjeve të 7 tetorit, gjë që e rrezikon pozicionin e saj.
Në rrafshin ekonomik, SHBA-ja kryeson si një nga ekonomitë më të mëdha, duke tejkaluar ekonomitë e Evropës dhe Kinës të marra së bashku. Megjithatë, peizazhi ekonomik global vazhdon të dëshmojë sfida të rëndësishme për hegjemoninë ekonomike të SHBA-së, veçanërisht nga fuqitë rajonale si India.
Ndërkohë në aspektin diplomatik, epërsia morale e SHBA-së duket e zvogëluar, veçanërisht gjatë konfliktit të Gazës, duke e dobësuar besueshmërinë e diplomacisë amerikane. Synimi i administratës së Joe Biden për të krijuar një rend ndërkombëtar bazuar tek rregullat ka dështuar, gjë që ka nxitur justifikimin e sjelljeve të padisiplinuara nga ana e aktorëve të tjerë në skenën globale.
Një shqetësim tjetër sistematik, është pushtimi i vazhdueshëm i Ukrainës nga Rusia. Objektivat e pandryshuara gjeopolitike të Rusisë, synojnë ta shndërrojnë Ukrainën në një shtet të privuar nga dalja në Detin e Zi. Me anëtarësimin e Finlandës në NATO dhe mundësinë e hyrjes së Suedisë, qëllimi i Rusisë është forcuar akoma më shumë.
Por presidenti rus Vladimir Putin, nuk ka gjasa ta përmbushë atë ambicie deri në vitin 2024. Rrjedhimisht, në konfliktin ukrainas kemi një ngërç, me një dallim midis intensitetit të lartë operacional dhe paaftësisë së Moskës për të arritur aspiratat e saj gjeografike.
Ndërsa Perëndimi po i ofron Ukrainës një ndihmë të konsiderueshme ushtarake, ai nuk e ka zhvendosur në ndonjë mënyrë vendimtare situatën në terren kundër Rusisë. Nga ana tjetër, nuk ka një progres diplomatik domethënës, dhe kjo e pengon avancimin e Ukrainës drejt negociatave të paqes, të cilat varen nga tërheqja e plotë e trupave ruse nga territori ukrainas. Plani i paqes i Ukrainës duket i çimentuar, duke parashikuar një vazhdimësi të status quo-së aktuale edhe në vitin 2024, teksa zgjedhjet presidenciale në SHBA mund të ndikojnë në zhvillimet në Ukrainë. Po kështu, zgjedhjet e ardhshme në Rusi nuk kanë gjasa ta sfidojnë presidencën e Putinit, duke konsoliduar më tej pushtetin e tij, në rast se s’do të ketë ndonjë ngjarje të paparashikuar.
Kjo mund të ndikojë tek raportet Rusi-Evropë, sidomos nëse ish-presidenti i SHBA Donald Trump siguron një fitore për herë të dytë, duke e fuqizuar potencialisht qëndrimin autonom të Evropës ndaj Ukrainës.
E ardhmja e pasigurt e Lindjes së Mesme
Përtej Ukrainës, konflikti Izrael-Gaza përfaqëson një front tjetër të rëndësishëm në Lindjen e Mesme. Sulmet e zgjatura në kohë të Izraelit në Gaza, lënë të kuptohet vazhdimin e tyre, duke rrezikuar më shumë viktima në radhët e civilëve dhe një përhapje të mundshme të konfliktit në vendet fqinje.
Ndonëse Izraeli mund të arrijë një fitore ushtarake në terren, ai mund të përballet me humbje strategjike në nivel rajonal. Sepse një konflikti i gjatë, i cënon themelet e hedhura nga normalizimi i raporteve me fqinjët për shkak të Marrëveshjes së Abrahamit.
Strategjitë e Izraelit për forcimin e sigurisë pas luftës aktuale, mund të përfshijnë Sirinë dhe Irakun, gjë që mund të rrisë tensionet me Iranin. Po ashtu, duket shumë e madhe mundësia e formimit në rajon të një blloku politik anti-izraelit, duke e nxitur potencialisht SHBA-në të rishqyrtojë strategjinë e saj të tërheqjes nga Lindja e Mesme, dhe e rritur me gjasë praninë e saj ushtarake.
Një administratë e re e Trump, mund ta ndryshojë këtë dinamikë, duke nxitur një aleancë të re midis SHBA-së, Izraelit dhe Arabisë Saudite. Jemeni, mbetet një tjetër vatër e nxehtë konflikti, ku situata ka të ngjarë të përshkallëzohet. Problemi i pazgjidhur i programit bërthamor të Iranit mund të shkaktojë një garë të armëve bërthamore në Lindjen e Mesme, duke tërhequr potencialisht edhe Arabinë Saudite dhe Turqinë.
Kostoja e luftës së vazhdueshme të Izraelit në Gaza, ka një rëndësi të madhe për këta skenarë. Roli i Turqisë në këto dinamika mbetet i ndërthurur, duke synuar një politikë të jashtme dinamike në një mjedis rajonal shumë konkurrues dhe agresiv gjatë vitit 2024.
Imagjinoni skenarin e para 7 tetorit:Arabia Saudite, ishte në procesin e ndërmjetësimit të një marrëveshjeje me Huthit për të ndalur luftën civile në Jemen, duke negociuar një marrëveshje tjetër me Izraelin, dhe duke qenë dëshmitare e krijimit të një themeli strukturor për normalizimin e raporteve midis Izraelit dhe Turqisë. E megjithatë, asnjë nga këto nuk është sot e vlefshme. Në dallim nga pritshmëritë, rajoni mund të përjetojë një ringjallje të proceseve konkurruese dhe agresive.
Shënim:Murat Yeşiltaş, profesor i politikës ndërkombëtare në Universitetin e Shkencave Sociale në Ankara, Turqi.
foto ilustruese Nga Mariano Giustino “Huffington Post Italia” Samira Sabzianfard, 29 vjeçe, nga Khorramabad e provincës Lorestan, ...
aleksander vucic Nga Andrea Dudik & Misha Savic “Bloomberg” Në fillim të këtij vitit, presidenti serb Aleksandar Vucic b&eu...
Enton Abilekaj Ajo qe po ndodh keto momente me gazetarin e Ora News, Elton Qyno, eshte duke u shnderruar ne nje skandal. Prej 11 oresh, SPAK e ka mbajtur n...
foto ilustruese Nga Max Hastings “Bloomberg” “Gjithçka do të përfundojë deri për Krishtlindje!”, ë...
Mattia Feltri Nga Mattia Feltri “Huffington Post Italia” Çfarë do të ndodhë me ne, nëse pas 11 muajsh Donald Trump...
Xi Jinping Nga Federico Giuliani “Il Giornale” Dhjetë rrathë koncentrikë interesash për të përshkruar objektiva...
Kyriakos Mitsotakis dhe Rexhep Taip Erdogan Nga Francesco De Palo “Formiche” Kyriakos Mitsotakis dhe Recep Tayyip Erdogan nënshkruan Dek...
Nga Fabio Marco Fabbri “Opinione.it” Zgjedhjet në Shtetet e Bashkuara përfaqësojnë një aspekt të politikës q&e...
Foto ilustruese Nga Marcus Walker & Ievgeniia Sivorka “Wall Street Journal” Teksa bora po binte në heshtje në një bazë...
Foto ilustruese Nga Nadim Koteich “The Spectator” Kryediplomati i Bashkimit Evropian, Josep Borrell, mbajti javën e kaluar një q&eum...
