LIVE UPDATES
Insights

I Fundit i Mohikanëve

Historia nuk ndryshon në thelb; ajo vetëm përsëritet në forma më të sofistikuara, më moderne dhe, fatkeqësisht, më të djallëzuara.

30 Janar 2026, 18:29 Nga Ardit Qirici

I Fundit i Mohikanëve

Filmi I Fundit i Mohikanëve, për ata që e kanë parë dhe e kanë kuptuar, nuk është thjesht një film aksioni apo romance. Ai është një mesazh i qartë për mënyrën se si funksionon jeta, pavarësisht epokave dhe kulturave që njerëzimi përshkon. Historia nuk ndryshon në thelb; ajo vetëm përsëritet në forma më të sofistikuara, më moderne dhe, fatkeqësisht, më të djallëzuara.

Ashtu siç ndodh sot me historinë e qytetit tonë, Korçës.

Dikur, Korça ishte si një fis mohikanësh: me rregulla, me tradita, me dashuri të sinqertë për qytetin dhe një qytetari të ndërtuar mbi vlera, mirësi dhe meritokraci. Ishte një komunitet që ruante me fanatizëm trashëgiminë e vet, që vlerësonte çdo element që e bënte të ndryshëm nga pjesa tjetër e vendit. Një qytet me njerëz të zgjuar, artistë, shkrimtarë, intelektualë — njerëz që përpiqeshin të bënin më të mirën për vendin e tyre.

Në atë kohë, Korça ishte një qytet me rreth 90 mijë banorë, me harmoni, qytetari dhe ndjenjë përkatësie.

Sot, ky qytet flet për zhdukjen e një mënyre jetese.

U thyen rregullat e harmonisë, besnikërisë, nderit, fjalës dhe besimit. Historia tregoi edhe një herë se nuk ecën me drejtësi, por me forcë dhe interesa. Morali u humb në heshtje, ndërsa qyteti u pushtua nga kolonizatorë modernë, jo me shpatë, por me plane, interesa dhe marrëveshje të fshehta.

Korça nuk u zhduk nga dhuna fizike, por nga kultura e imponuar, interesi, teknologjia dhe uniformiteti. U humb kujtesa, u harrua identiteti që dikur trashëgohej me krenari. Zëri u shua.

Shumë prej atyre që nuk e pranuan këtë realitet, emigruan. U larguan duke zgjedhur mes rrënjës dhe globalizmit, mes fitimit dhe ndërgjegjes, duke paguar çmimin e marrëveshjeve që kurrë nuk i kishin nënshkruar. Të tjerë u dorëzuan, duke i hapur rrugë kolonizatorëve dhe grabitqarëve që e transformuan qytetin, duke e tjetërsuar me njerëz të ardhur — ushtarë besnikë të planeve të tyre.

Ky ishte një progres pa shpirt, që shkatërroi ngadalë çdo vlerë të qytetit.

Sot, Korça është një ghost town: shtëpi të mbyllura, pa njerëzit që i ndërtuan, të zëvendësuara nga ndërtesa kolektive që fshijnë identitetin në emër të një progresi të rremë. Gjithçka bëhet për përfitimin e disa individëve të pangopur, të gatshëm të ndryshojnë edhe emrin e qytetit, duke zhvatur kulturën, artin, arsimin, shëndetësinë — çdo fushë të jetës.

Dhe ata pak mohikanë që kanë mbetur, po zhduken çdo ditë në heshtje: për një punësim, për një leje ndërtimi, për një përfitim të vogël që i detyron të jetojnë ndryshe nga paraardhësit e tyre. Nderi dhe vlerat kanë mbetur vetëm kujtime. Ata lodhen, shpërfillen, bëhen të ndihen të vjetër, ndërsa krenaria u fshihet ngadalë.

Pyetja mbetet e njëjtë si atëherë:
kur gjithçka ndryshon, çfarë zgjedh të mos humbasësh?

Sepse të jesh i fundit nuk është humbje, por dëshmi.

Mohikanët e vërtetë sot, në këtë qytet me rreth 20 mijë banorë, po asimilohen dhe po tjetërsrohen nga ata që u kushtëzuan mënyrën e jetesës, standardet, krenarinë dhe nderin. U intimiduan të sillen sipas rregullave të një loje që i bën të ndihen njerëz pa identitet. Nuk patën kurajon t’i tregojnë vendit të vërtetën dhe pranuan rregulla që i tjetërsuan deri në mohim të vetvetes.

Korça, dikur qyteti i traditës, kulturës, arsimit, dijes, aristokracisë dhe qytetarisë, sot është kthyer në një vend ku ligji dhe mënyra e jetesës janë shndërruar në vuajtje nga ata të cilëve dikur u serviloseshim, u buzëqeshnim dhe bënim fotografi.

Pa e kuptuar se ishim mohikanët e fundit të këtij qyteti.

Dhe për interesa të vogla, humbëm identitetin përballë disa palaçove që deri dje përfitonin nga të gjithë ne.

Sot pyetja është e thjeshtë dhe e dhimbshme:
kush janë mohikanët e Korçës?

Nëse dikur Korça ishte ndryshe sepse ishte “mohikane”, sot ajo është thjesht një ghost town, me një pronar që vendos rregullat e jetës së të gjithëve. 

Sondazh

Poll
Insights 27 Janar 2026, 12:52 Ermal Mulosmani

Fjalimi patetik i Ramës në Knesset

Ermal Mulosmani Sapo e lexova fjalimin e Kryeministrit Rama në Parlamentin e Izraelit. Një fjalim që fillonte me fjali patetike, fëmij&...

Insights 10 Janar 2026, 07:30 Ardian Zhamo

Ja perse u permbyt Durresi!

Hidrovori i zhvendosur është një çmenduri inxhinierike, e denjë për hetim. Kush e dha urdhrin? Cili inxhinier e projektoi? Kus...

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet