Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Jep dorëhqjen, nuk ka dialog!
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Shetet e Gjirit Persik dënojnë sulmet iraniane ndaj infrastrukturës civile: Janë krime lufte 18 Korrik, 17:37 ...
Abuizimi me fondet në Durrës, zbardhen dëshmitë/ Elisabeta Mataj: Jam qytetare e lirë, kush ma ndalon kazinonë...
Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës 18 K...
Izraelitët e njohin mirë rrezikun, ndërsa lulëzojnë në mjedise komplekse, por ata këmbëngulin në parashikueshmërinë ligjore.
Për shumicën e izraelitëve, Shqipëria mbetet pothuajse e fshehur midis Greqisë dhe Italisë, dy destinacione të njohura për pushime dhe biznes. Por pak izraelitë e kuptojnë se Shqipëria ka më shumë për të ofruar sesa statusi i saj i perceptuar si një vend i prapambetur.
Shqipëria dhe Izraeli ndajnë një lidhje të farkëtuar gjatë Holokaustit, pasi vendi i Evropës Juglindore ishte një nga të paktat vende të pushtuara nga nazistët ku popullsia hebraike jo vetëm mbijetoi, por u rrit, falë guximit të jashtëzakonshëm të qytetarëve të saj me shumicë myslimane, të cilët strehuan hebrenjtë me rrezik të madh personal. Shumë shqiptarë i shpëtuan dhe u dhanë strehë mijëra hebrenjve që i shpëtonin persekutimit nazist. Kjo trashëgimi morale ka kultivuar një vullnet të mirë të thellë në Izrael, ku Shqipëria mbahet mend si një far i njerëzimit në mes të errësirës.
Që kur Shqipëria hapi Ambasadën e saj në Tel Aviv në vitin 1988 dhe Izraeli përuroi ambasadën e saj në Tiranë në gusht 2012, marrëdhëniet dypalëshe janë rritur dhe bashkëpunimi është thelluar, veçanërisht në fushat e ekonomisë, kulturës, bujqësisë dhe sigurisë kibernetike.
Sot, Shqipëria është një aleat strategjik dhe e ka dënuar me zë të lartë Hamasin, ndërkohë që ka nxitur lidhje të forta sigurie me Izraelin, duke përfshirë bashkëpunimin midis forcave shqiptare dhe gjigantit izraelit të mbrojtjes Elbit Systems.
Potenciali ekonomik i Shqipërisë
Në letër, potenciali ekonomik është i jashtëzakonshëm. Fluturimet direkte lidhin Tel Avivin me Tiranën, Shqipëria krenohet me një vijë bregdetare mahnitëse mesdhetare dhe qeveria e saj nën kryeministrin Edi Rama projekton një imazh pro-biznesi dhe miqësor ndaj inovacionit.
Investitorët izraelitë, të njohur për oreksin e tyre për tregjet në zhvillim, duhet të dynden drejt Shqipërisë. Megjithatë, realiteti është krejtësisht i ndryshëm: Flukset e investimeve mbeten modeste, të bllokuara jo nga barrierat kulturore, por nga çështje të thella strukturore. Kapitali izraelit heziton, i kujdesshëm ndaj brishtësisë institucionale të Shqipërisë dhe deficiteve të sundimit të ligjit.
Nga perspektiva e investitorit izraelit, ky është "Paradoksi i Sigurisë". Izraelitët nuk janë të panjohur me rrezikun, ndërsa lulëzojnë në mjedise komplekse nga Afrika në Azi, por ata këmbëngulin në parashikueshmërinë ligjore. Shqipëria ofron siguri fizike për hebrenjtë që kërkojnë biznes ose kënaqësi, me praktikisht zero antisemitizëm, një kontrast i freskët me kërcënimet në rritje në Evropën Perëndimore.
Megjithatë, peizazhi i biznesit duket i pasigurt nga ana ligjore. Rrjetet e vazhdueshme kriminale dhe institucionet e dobëta gjyqësore i bëjnë asetet të cenueshme, duke e shndërruar ngrohtësinë diplomatike në kujdes ekonomik. Projektet e mëdha po ndalen për shkak të frikës se kontratat mund të shpërbëhen në një sistem të rrënuar nga paparashikueshmëria.
Ky hezitim amplifikohet nga konteksti më i gjerë gjeopolitik në Ballkan. Procesi i pranimit të Shqipërisë në BE po ecën përpara ngadalë, por politika e brendshme shton shtresa pasigurie. Marrëdhënia e Kryeministrit Rama me administratën amerikane nën Presidentin Donald Trump është përshkruar si e ndërlikuar, me retorikën anti-BE të Trump që hedh hije mbi peizazhin zgjedhor të Shqipërisë dhe përpjekjet e integrimit. Për investitorët institucionalë izraelitë që i japin përparësi stabilitetit afatgjatë, një paqëndrueshmëri e tillë ngre flamuj të kuq.
Në zemër të kësaj krize janë problemet e sundimit të ligjit në Shqipëri, të mishëruara nga normat alarmante të paraburgimit. Një shifër marramendëse prej 62% e të burgosurve atje janë në paraburgim, më e larta në Evropë, duke nxjerrë në pah një sistem të mbështetur në burgosje të zgjatur pa dënim. Struktura Speciale Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK), e cila synon të çrrënjosë korrupsionin, përballet me akuza për tejkalim të kompetencave gjyqësore, duke u shndërruar në një mjet për manovrim politik. Për investitorët e huaj, kjo gërryen besimin: një kuadër ligjor që shpërfill procesin e rregullt ligjor minon vetë themelet e marrëveshjeve të sigurta të biznesit.
Pasiguria ndikon në Izrael
Kjo nuk është abstrakte; i prek shumë aleatët e Izraelit në Shqipëri. Merrni parasysh Ilir Metën, ish-presidentin që vizitoi Izraelin në janar 2020. Ai i përqafoi ngrohtësisht ekipet e shpëtimit të IDF që ndihmuan vendin e tij pas tërmetit shkatërrues të vitit 2019, duke u dhënë atyre "Medaljen e Artë të Shqiponjës" prestigjioze në shenjë mirënjohjeje. Kredencialet pro-Izraelit të Metës janë të patëmetë, të rrënjosura në lidhjet historike të forcuara nga deklaratat e miqësisë midis Ramës dhe Kryeministrit Benjamin Netanyahu në vitin 2015.
Megjithatë, sot, ky mik i palëkundur dergjet në paraburgim, një viktimë e vetë sistemit që synon të sigurojë drejtësi. Nëse një ish-kreu shteti mund të mbahet në paraburgim për një kohë të pacaktuar pa një vendim gjyqësor, çfarë mbrojtjesh ekzistojnë për investitorët ose partnerët?
Paraliza shtrihet edhe tek kryetari vizionar i bashkisë së Tiranës, Erion Veliaj, arkitekti i sinergjisë urbane Shqipëri-Izrael. Veliaj e modeloi në mënyrë eksplicite ringjalljen e Tiranës sipas Tel Avivit, duke e quajtur atë "Tel Avivi i Ballkanit" - një qendër inovacioni, kulture rinore dhe rritjeje të nxitur nga teknologjia. Ai krijoi lidhje me kryetarin e bashkisë së Tel Avivit, Ron Huldai, të cilin e quan mentor, duke e takuar disa herë për të shkëmbyer ide mbi transformimin urban.
Ndërhyrja e Veliajt shkoi më tej: ai ftoi kompanitë izraelite në Zonën e Zhvillimit Ekonomik të Tiranës (TEDA), Zonën e Lirë Ekonomike të parë të Shqipërisë në Kashar. E pozicionuar si një parajsë pa taksa për firmat e teknologjisë, automobilave dhe dixhitale, TEDA ofron përjashtime nga TVSH-ja dhe dogana të thjeshtuara për të anashkaluar burokracinë. Gjatë "Javës së Teknologjisë Tiranë-Tel Aviv", Veliaj u bëri thirrje startup-eve izraelite të krijojnë seli rajonale atje, duke premtuar një portë të pandërprerë drejt Evropës.
Por që nga dhjetori, ky vizion është ngrirë. Veliaj kishte qenë në paraburgim për disa muaj duke filluar nga shkurti i vitit 2025, mes akuzave që kritikët i quajnë përndjekje politike. Edhe pse Gjykata Kushtetuese e Shqipërisë e rrëzoi shkarkimin e tij në nëntor 2025, duke e rikthyer në detyrë pas asaj që ishte shndërruar në një përvojë të vështirë nëntëmujore, ai ende mbetet i ndaluar të marrë pjesë fizikisht në mbledhjet komunale. Raportet nga firma ligjore ndërkombëtare si Kasowitz dhe Mishcon de Reya e detajojnë këtë si një rast të hakmarrjes politike të synuar, duke minuar proceset demokratike.
Ironia është therëse: kryetari i bashkisë që u bëri ftesën firmave izraelite tani nuk mund të nënshkruajë lejet e tyre. Për një drejtor ekzekutiv izraelit që synon TEDA-n, ky është pengesa përfundimtare - qeverisja nga një qelizë, duke penguar ëndrrën e "Tel Avivit Ballkanik".
Shqipëria zotëron historinë, gjeografinë dhe vullnetin strategjik për t'u bërë partneri kyç i Izraelit në Ballkan. Por vetëm vullneti i mirë nuk do të mjaftojë. "Kombi i Bizneseve të Reja" nuk mund të lulëzojë në një "Komb të Mbyllur" ku mbretëron pasiguria ligjore. Për të nxitur bumin ekonomik, Shqipëria duhet të rivendosë urgjentisht sundimin e ligjit: të normalizojë praktikat para gjyqit, të sigurojë një proces të rregullt ligjor dhe të rivendosë plotësisht udhëheqës si Veliaj. Vetëm atëherë potenciali mund të përkthehet në fitim, duke e shndërruar kurthin e Tiranës në një urë të lulëzuar midis dy kombeve elastike./The Jerusalem Post
Klodian Tomorri Sistemi financiar në Shqipëri përballet me një situatë që në pamje të parë duket paradoksale. ...
Diella u ul sot përballë një pyetjeje që nuk kërkon algoritëm, por dy pare mend në kokë. Çfarë do të ...
Saranda Ademi Diskursi fyes ndaj mërgimtarëve është jo vetëm i padrejtë, por edhe i rrezikshëm. Të quash diaspor&eu...
Dosja e Prokurorisë së Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar ndaj tenderave të dhënë nga Agjencia Kom...
Meri Lika Diku kam lexuar se korrupsioni nuk lind rrugës, por ai projektohet që në fillim. Kjo fjali përshkruan më saktë se &...
Idriz Konjari Duke lexuar këtë projektligj i hedhur për “konsultim publik” nga Ministria e Jashtme në faqen e saj të i...
Partia Demokratike ka mbajtur nje qendrim shume te mire per dy projektligjet e Paqes Fiskale duke i kundershtuar si mekanizem pastrimi parash dhe falje taksas...
Brisida Shehaj Si çdo ditë e nisa mëngjesin duke ndjekur Flavio Qarrin, i ftuar Saimir Korreshi Deputeti i Partisë Demokratike, tema ...
Foto ilustruese Me filmin “Kazerma” Turjan Hyska, duke lëshuar një breshëri dimensionesh kinematografike mbi gjithë egë...
Enver Robelli Lexojeni raportin e konsullit austriak Oskar Prochaska, të cilin ia dërgonte nga Prizreni ministrit të jashtëm austro-hu...
