Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Jep dorëhqjen, nuk ka dialog!
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Shetet e Gjirit Persik dënojnë sulmet iraniane ndaj infrastrukturës civile: Janë krime lufte 18 Korrik, 17:37 ...
Abuizimi me fondet në Durrës, zbardhen dëshmitë/ Elisabeta Mataj: Jam qytetare e lirë, kush ma ndalon kazinonë...
Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës 18 K...
Zëvendësimi më i mundshëm për SHBA-në është një grupim i Francës, Mbretërisë së Bashkuar, Gjermanisë dhe Polonisë, por do të ishte shumë më i prekshëm sesa një aleancë e udhëhequr nga Amerika.
Herën e parë që Donald Trump ishte president, ai pothuajse e la NATO-n; tani që është rikthyer në detyrë, ai është më i paparashikueshëm se kurrë. Aleatët që takohen në Hagë këtë javë janë tashmë të shqetësuar se presidenti i SHBA-së po e braktis Ukrainën. Ata pritet të bien dakord për një rritje masive të shpenzimeve të mbrojtjes për ta qetësuar atë dhe për t'u siguruar që ai të mos e lërë Evropën vetëm kundër Rusisë.
Problemi i Evropës është se nuk ka asnjë vend të dukshëm, apo edhe grup vendesh si Mbretëria e Bashkuar, Franca, Gjermania dhe Polonia, që mund të kompensojë vërtet një përfshirje më të vogël amerikane. Dhe vendet evropiane përballen me sfida të mëdha fiskale, ushtarake dhe politike.
"Avantazhi i lidershipit amerikan është se ishte aq superior, masiv dhe dashamirës sa askush nuk mund ta kundërshtonte: Ai solli rend në shesh lojërash, nuk kishte dyshim se kush vendosi", tha një oficer i lartë ushtarak francez.
Në një situatë ku Uashingtoni nuk është forca lëvizëse pas as NATO-s dhe as sigurisë evropiane, "nuk do të kishte më një mashkull alfa të vërtetë", shtoi oficeri. "Askush tjetër nuk mund ta pohojë mbizotërimin e tij me forcë."
POLITICO dhe WELT, një botim simotër i POLITICO në Axel Springer Group, folën me më shumë se një duzinë politikëbërësish aktualë dhe ish-evropianë dhe amerikanë, oficerë ushtarakë dhe akademikë rreth asaj se si do të dukej NATO dhe siguria evropiane me një rol më të vogël për Amerikën.
Ndërsa të gjithë këmbëngulën se SHBA-të nuk ka gjasa të tërhiqen nga NATO, ekziston një marrëveshje e gjerë se aleanca ushtarake do të duhet të ndryshojë dhe kjo mund t'i shtyjë vendet e tjera të marrin një rol më të madh udhëheqës.
Ndërkohë, udhëheqësit aleatë do të jenë në majë të gishtave rreth Trump në Hagë për t'u siguruar që ai të largohet i kënaqur.
"Në vend që të shpresojmë që SHBA-të do të mbeten në Evropë dhe do të konfirmojnë premtimin e tyre për mbrojtje të ndërsjellë, gjë që mund të ndodhë, ne duhet të mendojmë se si do të funksiononte nëse, për një arsye ose një tjetër, SHBA-të nuk janë atje ose nuk janë në mënyrën që prisnim të ishin," paralajmëroi ish-Ministri i Jashtëm i Lituanisë, Gabrielius Landsbergis.
Ndryshimi po vjen
Evropianët janë mbështetur te SHBA-të për dekada të tëra. Armët konvencionale dhe bërthamore të Uashingtonit kanë ofruar siguri thelbësore në një aleancë transatlantike të bazuar në lidhje të përbashkëta ushtarake, ekonomike, politike dhe kulturore. Të gjitha këto tani po dobësohen, duke e detyruar Evropën t'i bëjë vetes disa pyetje të vështira.
Sjellja e Trump, nga lidhja e garancive të sigurisë amerikane me atë se sa shpenzon një vend për mbrojtje, deri te lavdërimi i Presidentit rus Vladimir Putin, ndërsa poshtëron publikisht Volodymyr Zelenskyy të Ukrainës dhe kërcënimi për të pushtuar Groenlandën, një territor danez, dhe për të aneksuar Kanadanë, aleatin e NATO-s, po e minon atë besim dekadash të vjetër.
Paralelisht, administrata amerikane po kryen një shqyrtim për të vlerësuar nëse disa trupa amerikane të stacionuara në Evropë do të ridislokohen diku tjetër, edhe pse frika rritet se Putini mund të sulmojë territorin e NATO-s në pesë vitet e ardhshme.
“Nëse Moska vendos të sulmojë një vend të NATO-s, nuk e dimë realisht nëse Trump do të shkojë në luftë kundër Rusisë. Më parë, nën administratën e Biden, ishim të sigurt se SHBA-të do ta bënin. Ne mbështeteshim në efektin parandalues; mbështeteshim në faktin se Rusia as nuk do të përpiqej”, tha Barbara Kunz, drejtoreshë e programit të sigurisë evropiane të Institutit Ndërkombëtar të Kërkimeve për Paqen në Stokholm.
Uashingtoni këmbëngul se po qëndron me NATO-n, por ndryshimi po vjen. Ambasadori i SHBA-së në NATO, Matthew Whitaker, tha se Uashingtoni do të fillojë diskutimet rreth reduktimit të trupave amerikane me aleatët pas samitit të NATO-s. Ai tha gjithashtu se SHBA-të janë të përkushtuara ndaj Nenit 5 të mbrojtjes së përbashkët të NATO-s - për sa kohë që aleatët investojnë mjaftueshëm para në ushtritë e tyre.
Fishkëllima përtej varrezave
Në shumë kryeqytete evropiane, ka një ngurrim për t'u angazhuar me idenë se SHBA-të mund të mos jenë një aleat i besueshëm.
“Është një temë e pakëndshme për shumë njerëz. Jam paksa i privilegjuar që kam mundësinë të flas për këtë, sepse tani jam më i lirë sesa kur isha ministër. Shumë mendojnë se nëse fillon të flasësh për këtë, dobëson NATO-n,” tha Landsbergis.
Sa më afër Rusisë, aq më e fortë është këmbëngulja se Amerika dhe ushtarët e saj, tanket, avionët luftarakë, raketat, kapaciteti i transportit të rëndë dhe armët bërthamore nuk po zhduken.
“Mund të konfirmoj se amerikanët po i përmbushin detyrimet e tyre brenda NATO-s. Shkëmbimi ynë, bashkëpunimi ynë është shumë i mirë. Retorika e Trump synon të bindë evropianët të investojnë më shumë në mbrojtjen e kontinentit të tyre. Kjo po funksionon dhe ne jemi të kënaqur me të në Poloni”, tha Paweł Zalewski, zëvendësministri i mbrojtjes i Polonisë.
“Ekziston mosmarrëveshje midis evropianëve në lidhje me shkallën dhe kohëzgjatjen e problemit. Ende ka disa që mendojnë se nuk ka kuptim të mendohet menjëherë për një plan B, sepse do të jemi në gjendje të kthehemi në normalitet në vitin 2028 me një djalë të mirë në Shtëpinë e Bardhë ose të bëjmë marrëveshje me Trump,” tha Kunz i SIPRI-t.
Ka shumë arsye pse kryeqytetet nuk duan të mendojnë për një të ardhme me më pak përfshirje amerikane në sigurinë e Evropës. Edhe të folurit publikisht për këtë mund të projektojë një imazh dobësie ndaj Putinit, argumentojnë zyrtarët.
Një nga arsyet është se sa e frikshme është zëvendësimi i pajisjeve dhe mbështetjes ushtarake amerikane. Një studim nga Instituti Ndërkombëtar për Studime Strategjike i publikuar muajin e kaluar zbuloi se kostot e zëvendësimit të ngjashëm të armëve amerikane dhe 128,000 ushtarëve të saj do të arrinin në afërsisht 1 trilion dollarë gjatë 25 viteve. Varësitë më urgjente janë mundësuesit kritikë, përkatësisht satelitët, aftësitë e sulmeve të thella, furnizimi me karburant ajër-ajër dhe transporti taktik.
"Qëllimi ynë nuk është të zëvendësojmë SHBA-në brenda NATO-s, por ta plotësojmë atë me më shumë aftësi evropiane. Disa aftësi amerikane, siç është një pengesë bërthamore e besueshme, nuk mund të ofroheshin nga evropianët për shumë vite", tha Norbert Röttgen, një deputet gjerman demokrat kristian dhe një transatlanticist i bindur.
Arsyeja tjetër për të shmangur çështjen është frika nga një profeci vetëpërmbushëse: Nëse Evropa ngrihet dhe merr përsipër pjesën më të madhe të barrës së mbrojtjes së kontinentit, kjo mund të jetë gjithashtu një pretekst për SHBA-në që të zvogëlojë edhe më shumë përfshirjen e saj në NATO - gjë që shumica e evropianëve nuk e duan.
"Kur bëhet fjalë për largimin potencial të SHBA-së nga Evropa, ne nuk duhet të bëjmë asgjë nga ana jonë që do ta përshpejtonte këtë zhvillim", tha ish-Ministri i Jashtëm gjerman Joschka Fischer.
Përveç vendeve në vijën e parë si Polonia dhe Lituania, Mbretëria e Bashkuar ka qenë gjithashtu veçanërisht e rreptë në mbylljen e çdo diskutimi për divergjencë midis interesave të saj strategjike dhe atyre të SHBA-së.
Publikisht dhe privatisht, ministrat dhe zyrtarët britanikë pohojnë se SHBA-të mbeten plotësisht të përkushtuara ndaj NATO-s, duke pranuar nevojën që vendet evropiane të marrin më shumë përgjegjësi për mbrojtjen e tyre. Një anëtar britanik i parlamentit me një përvojë në mbrojtje foli për nevojën për ta trajtuar Amerikën "me kujdes".
Megjithatë, disa ish-zyrtarë dhe zyrtarë aktualë evropianë paralajmëruan se evropianët duhet të punojnë në çdo skenar të mundshëm.
"Ne duhet të përgatitemi duke menduar në dy pista: një me Amerikën, një vetëm me Evropën", tha Fischer.
Koalicioni evropian
Shumica e diskutimeve rreth të ardhmes së NATO-s pranojnë se zëvendësimi i Amerikës do të duhet të jetë një përpjekje e përbashkët. Një shembull i hershëm i ndërhyrjes në favor të një Amerike në tërheqje është Grupi i Kontaktit për Mbrojtjen e Ukrainës, një takim joformal i themeluar nga SHBA-të për të koordinuar ndihmën ushtarake për Kievin. Uashingtoni braktisi udhëheqjen e grupit nën Trump dhe tani drejtohet nga një grup i Gjermanisë dhe Mbretërisë së Bashkuar.
Një tjetër është i ashtuquajturi koalicion i të vullnetshmëve, i udhëhequr nga Londra dhe Parisi për t'i ofruar Ukrainës garanci sigurie në rast të një armëpushimi. Kjo tregon se asnjë vend evropian nuk mund të pretendojë vetëm udhëheqjen në sigurinë evropiane në mënyrën që Shtetet e Bashkuara kanë bërë që nga lufta.
"Franca, Britania, Gjermania, Polonia - këta do të jenë faktorët vendimtarë", tha Fischer, duke i bërë jehonë shumicës së njerëzve me të cilët folën POLITICO dhe WELT.
"Shtetet më të vogla baltike dhe skandinave do të kenë gjithashtu një zë të rëndësishëm", shtoi ai.
Për të kompensuar më pak udhëheqje amerikane, "ne jemi zakonisht në një skenar koalicioni", sipas Jean-Louis Thiériot, një deputet dhe një ish-zëvendësministër francez i mbrojtjes.
"Por është thelbësore të shkohet përtej Trekëndëshit të Vajmarit të Gjermanisë, Francës dhe Polonisë dhe ta zgjerojmë atë për të përfshirë Mbretërinë e Bashkuar. Problemi me treshet është se gjithmonë përfundon duke qenë dy të përballur kundër njërit," tha ai.
Secili prej katër kombeve do të sillte asete në tryezë, shpjegoi ligjvënësi: Parisi dhe Londra janë fuqi bërthamore, Berlini është një peshë e rëndë ekonomike dhe Varshava ka një kuptim të mprehtë të kërcënimit rus, si dhe ushtrinë më të madhe të Evropës (përveç Turqisë) dhe buxhetin më të lartë të mbrojtjes të NATO-s si përqindje e produktit të brendshëm bruto.
Por secili vend mund të jetë gjithashtu një lidhje e dobët. Nuk është e qartë nëse Franca dhe Mbretëria e Bashkuar, dy vendet që kanë treguar gatishmërinë më të madhe për të përqafuar role udhëheqëse, kanë para për të shpenzuar për mbrojtje.
Financat publike të Francës janë të mjerueshme dhe Presidenti Emmanuel Macron ende nuk ka shpjeguar se si vendi i tij do të jetë në gjendje të rrisë shpenzimet e mbrojtjes. Angazhimi në shkallë të plotë ndaj NATO-s është mjaft i kohëve të fundit, dhe besimi me vendet në vijën e frontit është ende një punë në zhvillim e sipër.
Kryeministri britanik Keir Starmer ka presione të ngjashme buxhetore, ndërsa përballet gjithashtu me një boshllëk besueshmërie.
"Problemi ka qenë gjithmonë se ne i përkushtohemi shumë NATO-s, por nuk e përmbushim atë realisht", tha Ed Arnold, një bashkëpunëtor i lartë në Institutin Mbretëror të Shërbimeve të Bashkuara të Britanisë, duke përmendur premtimet për një divizion të ri të forcave tokësore në vitin 2025, i cili tani është shtyrë për në vitin 2030.
Polonia tradicionalisht pro-amerikane mund të jetë një urë lidhëse me administratën Trump, por fitorja e fundit e Karol Nawrocki, e mbështetur nga partia nacionaliste Ligj dhe Drejtësi, në zgjedhjet presidenciale e ka dobësuar kryeministrin Donald Tusk. Qeveria e tij ka të ngjarë të jetë në një krizë të përhershme deri në zgjedhjet parlamentare në vitin 2027 - dhe paraliza e brendshme ka të ngjarë të përkthehet në më pak peshë në politikën e jashtme.
Polonia gjithashtu po ndez kambanat e alarmit falë deficitit të saj në rritje të shpejtë të nxitur nga rritja e shpenzimeve të mbrojtjes. Sa i përket Gjermanisë, ka dyshime rreth vullnetit politik të Kancelarit Friedrich Merz për të marrë një rol udhëheqës, pavarësisht deklaratave të mëdha gjatë fushatës zgjedhore rreth nevojës për më shumë autonomi nga SHBA-ja.
Në vend që të përcaktojë axhendën, Berlini mbetet i varur nga iniciativa e të tjerëve - veçanërisht Londrës dhe Parisit, tha Carlo Masala, profesor në Universitetin Bundeswehr në Mynih. "Nëse Gjermania dëshiron të udhëheqë, thjesht nuk mund të ndjekë planet franko-britanike. Ajo duhet të vijë në tryezë me planet e veta."
Kërcënimi populist
Kthimi i Trump në Shtëpinë e Bardhë tregon se aleancat, edhe nëse janë të rrënjosura në traktate, mund të përmbysen nga zgjedhjet. Ky rrezik vlen edhe për Evropën. Mbretëria e Bashkuar dhe Gjermania janë të dyja në fillim të cikleve të tyre zgjedhore, por partitë nacionaliste të ekstremit të djathtë që mund të punojnë kundër bashkëpunimit evropian të mbrojtjes dhe nuk ndajnë të njëjtin vlerësim të kërcënimit nga Rusia si aleatët e NATO-s janë gjithnjë e më të fuqishme në të dy vendet, si dhe në Francë, e cila mban zgjedhje presidenciale me rrezik të lartë në më pak se dy vjet.
“Ajo që mund të funksionojë sot me Macron, Starmer dhe Merz, mund të mos funksionojë nesër me Marine Le Pen, Nigel Farage dhe Alice Weidel”, tha zyrtari ushtarak francez i përmendur më parë, duke iu referuar udhëheqësve të partive populiste të ekstremit të djathtë në Francë, Mbretërinë e Bashkuar dhe Gjermani. “Si është e mundur të ndërtojmë diçka me vende që mund të bëhen nesër e kundërta e asaj që janë sot?”
Gesine Weber, një studiuese në Fondin Gjerman Marshall të Shteteve të Bashkuara, tha: Të gjithë pajtohen se kjo është tani një dritare mundësie [për bashkëpunim], por trajektorja politike e brendshme në dy fuqitë bërthamore i bën evropianët e tjerë të pyesin veten për besueshmërinë e tyre në të ardhmen. Kjo nuk duhet t’i pengojë udhëheqësit aktualë evropianë të punojnë së bashku. Ajo që është thelbësore për evropianët është të mos bien në paralizë sepse kanë frikë se qeveritë e ardhshme në Francë ose Mbretërinë e Bashkuar do të jenë më pak të përkushtuara ndaj aleancave mbrojtëse. Është thelbësore që ata të mos kryejnë vetëvrasje sepse kanë frikë nga vdekja./Përshtati nga Politico, Dosja.al
Lutfi Dervishi TIRANË- Nëse mendojmë se problemet që kemi janë korrupsioni, papunësia, zgjedhjet e kontestuara, uji i (pa)pij...
Emmanuel Macron dhe Keir Starmer Aleatët e rëndësishëm të SHBA-së po përpiqen të forcojnë lidhjet e tyre, nd&e...
Brenda pak orësh pasi mori detyrën si kryetar i Reformës të martën, David Bull shkaktoi polemikën e tij të parë në...
Foto Ilustruese Nëse do të duhet të shpjegojmë me një fjali rezultatin e zgjedhjeve presidenciale në Poloni, mund të th...
Agim Nesho Zgjedhjet e 11 Majit treguan se ishin një maskaradë elektorale, ku regjimi i inkriminuar dhe korruptiv i Edi Ramës mbrojti fasad...
Meri Lika TIRANË- U zhvilluan sërish me sukses zgjedhjet në Shqipëri – ato që na bëjnë të ndiejmë krenar...
ermal mulosmani TIRANË- Një gjë është e qartë. Edi Rama do t'i fitonte zgjedhjet me çdo kryetar të mundshëm...
Enton Abilekaj Përveç diferencës së thellë, ndryshimi nga 4 vjet më parë është se, ndërsa atëher&e...
Agim Nesho TIRANA- Zgjedhjet e 11 Majit në Shqipëri treguan se ishin një masakër e llahtarshme zgjedhore. Autokrati Rama, me gjysm...
enton abilekaj TIRANË- Mjaftoi një dalje e pakontrolluar, për të parë se si e vërteta mund të bllokojë edhe njeriun...
