LIVE UPDATES
Editorial

Si asnjëherë më parë, rreziku global nga presidencialet amerikane

31 Gusht 2020, 07:58 Nga DOSJA
Si asnjëherë më parë, rreziku global nga presidencialet

Në dallim nga libri i Zhyl Vernit “Rreth botës për 80 ditë”, udhëtimi modern gjatë 80 ditëve të ardhshme, do të jetë më shumë një slogan sesa një aventurë e mirrfilltë. Por ai do të kulmojë me një ngjarje që do të ketë pasojë globale dhe historike.

Në më pak se 3 muaj, Shtetet e Bashkuara do të mbajnë zgjedhjet e 59-ta presidenciale. Për shkak se Amerika është ende më e fuqishme ekonomikisht dhe ushtarakisht sesa dy rivalet e saj kryesore (Rusia dhe Kina) të marra së bashku, zgjedhjet e saj janë gjithnjë të rëndësishme në rrafshin global.

Por asnjëherë më parë këto zgjedhje nuk kanë paraqitur një kërcënim kaq të mprehtë për pjesën tjetër të botës. S’ka dyshim se rizgjedhja e presidentit Donald Trump do të rrezikonte si SHBA-në ashtu edhe botën. Për më tepër, ka shumë arsye për t’u frikësuar se një proces me një rezultat shumë të ngushtë mund ta zhysë SHBA-në në një krizë të thellë e të zgjatur kushtetuese, dhe ndoshta edhe në dhunë civile.

Ngjashëm, nëse Trump siguron fitoren vetëm tek Kolegji Zgjedhor, dhe e humbet votën popullore – siç ndodhi në vitin 2016 – as kundërshtari i tij, Xho Bajden, dhe as pjesa më e madhe e vendit që e kundërshton atë, nuk ka gjasa ta pranojë aq lehtë rezultatin sa Hilari Klinton më 2016-ën, apo Al Gor në vitin 2000.

Dhe nëse Gjykata e Lrtë, ndërhyn sërish për të zgjedhur fituesin, sikurse veproi kur zgjodhi Xhorxh Ë.Bush dhe jo Al Gor, protestat masive në mbarë vendin, do të jenë një skenar thuajse i sigurt. Në kundërpërgjigje, me siguri që Trump do të nxirrte në rrugë trupat federale për vendosjen e rendit, siç ka bërë tashmë në Portlend dhe qytete të tjera.

Ndërkohë, për shkak se Bajden është vazhdimisht para Trumpit në sondazhe, Trump mund të përpiqet ta përdorë pandeminë e Covid-19 si një pretekst për shtyrjen ose manipulimin e zgjedhjeve. Dhe ai e ka kaluar tashmë verën me përpjekjet për të mohuar vlefshmërinë e votimit me postë, në mënyrë që të de-legjitimojë paraprakisht votimin e 3 nëntorit.

Edhe pse këto veprime kanë hasur një rezistencë të fortë, Trump po hedh bazat për të mobilizuar përkrahësit e tij dhe për të mbetur në Shtëpinë e Bardhë pavarësisht nga rezultati i zgjedhjeve. Trazirat dhe plaçkitjet e para së fundmi në Portlend dhe Çikago, do ta ndihmojnë në mënyrë të pashmangshme Trumpin në aspektin politik, teksa ai ndjek këtë strategji.

Ai ka qenë tashmë i gatshëm të zbarkojë në Portlend forcat e Departamentit të Sigurisë së Brendshme, për të frikësuar grupet relativisht të vogla të protestuesve (kryesisht paqësorë). Rezultati i parashikueshëm (dhe ndoshta i synuar), është një zgjerim i protestave, dhe një përshkallëzim i dhunës.

Mesazhi i Trumpit për periferitë e banuara nga shtresa e mesme e të bardhëve është i qartë: vendi ka një president që ruan ligjin dhe rendin. Përdorimi i burimeve federale për të frikësuar popullsinë, buron ndërkohë nga narrativa e Trumpit se zgjedhjet nuk mund të zhvillohen në mënyrë të ndershme dhe të qetë, pa manipulimin e votave nga kundërshtarët e tij.

Imazhet e milicisë së krahut të djathtë të armatosur rëndë që shfaqet në protestat paqësore, janë një lloj prologu i asaj që e pret SHBA-në këtë vjeshtë. Ky version i SHBA-së, ku ndarjet e brendshme janë thelluar gjithnjë e më shumë edhe në politikën e saj të jashtme, është ndoshta kërcënimi më i madh i sigurisë me të cilin përballet sot pjesa tjetër e botës.

Në kohën e rritjes së rreziqeve globale – nga pandemitë dhe ndryshimi i klimës, deri tek përhapja e armëve bërthamore, dhe sjellja agresive e Kinës dhe Rusisë – një krizë e rëndë politike në SHBA do të ishte shumatorja përfundimtare e kërcënimit.

Amerika është thjesht shumë e rëndësishme ekonomikisht, politikisht dhe ushtarakisht, për t’u tërhequr qoftë edhe përkohësisht apo akoma më keq, për t’u bërë një nxitës i paparashikueshëm i konflikteve globale, për shkak të nevojës së qeverisë amerikane për t’u fokusuar vetëm tek çështjet e saj të brendshme.

Mund të shpresohet vetëm që zgjedhjet e nëntorit të prodhojnë një fitues vendimtar si në Kolegjin Zgjedhor, ashtu edhe në votimin popullor. Megjithatë, edhe atëherë, nxjerrja e rezultatit përfundimtar mund të marrë kohë, për shkak të shtimit të madh të votimit përmes postës.

Çdo fletë votimi e hedhur më 2 ose 3 nëntor (në varësi të shtetit), do të konsiderohet e vlefshme, çka do të thotë që rezultati përfundimtar nuk do të dihet deri pas ditës së zgjedhjeve. Pavarësisht pasigurive të shumta që rrethojnë këto zgjedhje, njëra ose të dyja shtabet elektorale mund të përpiqen të pretendojnë fitoren, bazuar në numërimin aktual të votave.

Në çdo rast, nuk ka shanse që Trump të presë i qetë në Zyrën Ovale për ditë ose javë të tëra për të marrë vesh rezultatin përfundimtar. Në intervistat e fundit, ai ka bërë deklarata të mjegullta, duke sugjeruar se nuk do të largohet nga Shtëpia e Bardhë edhe nëse humbet.

Dhe në fakt, duket se ai po përgatitet aktivisht për një skenar të tillë.

Nëse ndjek këtë rrugë, superfuqia udhëheqëse në botë do ta gjejë veten në një krizë të gjatë kushtetuese. Aleanca e vjetër perëndimore e vendeve demokratike dhe të industrializuara, ka bërë shumë gabime vitet e fundit, dhe ato e kanë minuar reputacionin e saj ndërkombëtar.

Por asnjë institucion nuk është më themelor, për joshjen që ka Perëndimi në pjesën tjetër të botës, sesa zgjedhjet e lira dhe të ndershme. Nëse udhëheqësja e Perëndimit, nuk mund ta mbështesë edhe këtë parim, pjesa tjetër e botës mund të zgjedhë sisteme të tjera politike. 

Marrë nga Bota.al

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

editorial editorial #zgjedhjet presidenciale 2020 zgjedhjet ne amerike #zgjedhjet presidenciale 2020 zgjedhjet ne amerike

Sondazh

Poll
Editorial 26 Gusht 2020, 10:27

Bota ndahet në Uruguai dhe ne

Ballina e “Vremes” është përkujtues i mirë. Një, se jemi në një verë e cila do të ketë efekt të madh tronditës për të gjitha shoqëritë përreth nesh, s’do mend d...

Editorial 21 Gusht 2020, 09:15

Kurthi i lehtë i Emirateve

Pra, Shqipëria nëpërmjet kryeministrit që njëherësh është edhe ministër i jashtëm dhe Kosova nëpërmjet ministres së jashtme, i dhanë përkrahje kësaj marrëveshje...

Editorial 20 Gusht 2020, 08:48

Shenja e palexuar kineze

Në analogji me futbollistin që kërkon të hyjë në lojë, Shqipëria e mori kryesimin e OSBE-së dhe po e kalon lojën duke ikur nga topi1.Presidenti amerikan Kennedy...

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet