LIVE UPDATES
Politike

BIRN: Projekti i Kodit Penal, përpjekje për të kufizuar lirinë e shprehjes

Disa nene që lidhen me ndalimin e komenteve për gjyqtarët apo publikimet e dosjeve hetimore kanë shqetësuar veçanërisht organizatat për lirinë e medias, të cilat i shohin ato si një përpjekje për të kufizuar lirinë e shprehjes.

30 Korrik 2025, 16:29 Nga Blerina Gjoka
BIRN: Projekti i Kodit Penal, përpjekje për të kufizuar
Ulsi Manja dhe Arben Rakipi

TIRANË- Një projekt i qeverisë për të miratuar një Kod të ri Penal, i bërë publik më 25 korrik nga ministri i Drejtësisë, Ulsi Manja, është pritur me kritika të forta nga aktorë të ndryshëm të shoqërisë dhe institucionet e pavarura të drejtësisë, si një projekt që cënon liritë e individit.

Disa nene që lidhen me ndalimin e komenteve për gjyqtarët apo publikimet e dosjeve hetimore kanë shqetësuar veçanërisht organizatat për lirinë e medias, të cilat i shohin ato si një përpjekje për të kufizuar lirinë e shprehjes.

Neni 534 i draftit me titull ‘ndikimi në pavarësinë e gjykatës’ ndalon bërjen apo publikimin e komenteve me të cilat synohet të ushtrohet ndikim në aftësinë e gjykatës për të marrë vendimet, nen që sipas Flutura Kusarit, këshilltare e lartë ligjore në Qendrën Evropiane për Lirinë e Shtypit dhe të Medias (ECPMF), është një ndërhyrje në punën e medias dhe aktorëve të shoqërisë civile.

“Neni është draftuar qëllimisht në mënyrë të përgjithësuar dhe të paqartë për t’ia mundësuar prokurorisë, policisë dhe gjykatave që t’a interpretojnë si të duan dhe ta përdorin kundër gazetarëve dhe të tjerëve,” i tha Kusari BIRN-it, ndërsa shton se “rrjedhimisht, draft neni ia mundëson organeve të ndjekjes që të ndjekin penalisht secilin individ që komenton një rast gjyqësor para se të vendoset nga ana e gjykatës, duke e bërë kështu të pamundur komentimin e rasteve penale”.

Kusari sugjeron se ky nen është propozuar pikërisht në një moment ku figura të larta politike nga Partia Socialiste dhe nga partitë tjera janë duke u ndjekur penalisht për abuzim me pushtetin dhe korrupsion dhe kështu u pamundëson gazetarëve dhe të tjerëve që të monitorojnë këto raste penale dhe të informojnë publikun për zhvillimet rreth tyre.

Sipas saj, propozimi ligjor “është arbitrar, cënon rëndë të drejtën e lirisë së shprehjes, ndikon në uljen e transparencës së sistemit gjyqësor dhe do të ketë efekt frenimi (chilling effect) në shoqëri”.

Edhe Blerjana Bino, drejtuese e Qendrës “Shkencë dhe Inovacion për Zhvillim”, SciDev, e sheh me shqetësim draftin e qeverisë për Kodin Penal, që sipas saj, “cenon drejtpërdrejt lirinë e shprehjes dhe krijon rreziqe serioze për lirinë e medias në Shqipëri”.

“Ndryshimet e propozuara në nenet 119 dhe 120 për fyerjen dhe shpifjen jo vetëm që nuk përmbushin rekomandimet tona të përsëritura, por edhe të institucioneve evropiane për dekriminalizimin e këtyre veprave, por përkundrazi, shtojnë sanksione penale dhe e zgjerojnë fushën e zbatimit në mënyrë që mund të ketë efekt frikësues ndaj gazetarëve, aktivistëve dhe qytetarëve të angazhuar dhe rojtarëve publikë,” tha Bino.

Sipas Binos, “zgjerimi i përgjegjësisë penale për komentet e bëra në media, rrjete sociale apo përmes akteve publike, rritja e gjobave, si dhe paqartësitë në formulimet ligjore, përbëjnë një rrezik të shtuar për abuzim dhe selektivitet në zbatim”.

Ajo po ashtu vë theksion tek dispozitat si ato që justifikojnë deklarata të dëmshme të bëra “në gjendje zemërimi”, të cila, sipas saj, “mund të përdoren për të shmangur përgjegjësinë e aktorëve të pushtetshëm, duke krijuar standarde të dyfishta”

Kusari dhe Bino bëjnë thirrje që këto propozime ligjore të përshtaten me standardet e Këshillit të Evropës dhe praktikën gjyqësore të Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut.

Edhe eksponentë të opozitës kanë ngritur shqetësimin për nenet që prekin lirinë e shprehjes. Deputetja e Partisë Demokratike, Ina Zhupa, në një reagim publik të mërkurën tha se draftpropozimet në këtë kod vendosin censurën, godasin lirinë e shprehjes dhe cënojnë gazetarët në ushtrimin e profesionit.

“Nene autokratike, të ngjashme me vendet diktatoriale,” i quajti Zhupa propozimet që lidhen me komentet mbi gjyqtarët dhe publikimin e ‘sekretit hetimor’.

Kritika nga institucionet e drejtësisë

Gjatë prezantimit të draftit qeveritar, kritika e parë erdhi nga kryetari i Gjykatës së Lartë, Sokol Sadushi, i cili foli për një mungesë konsultimi dhe informimi të organeve të drejtësisë në përgatitjen e Kodit të ri Penal.

Në mungesë të njohjes së draftit, ai bëri thirrje për reflektim të thelluar, profesional dhe institucional dhe një Kod Penal që të garantojë drejtësi më efektive dhe më humane dhe shmangjen e përkufizimeve të paqarta të veprave penale.

Drafti u kundërshtua dhe nga Prokurori i Përgjithshëm, Olsian Çela, i cili në një deklaratë për mediat të martën kritikoi qeverinë për mungesën e një procesi konsultimi paraprak dhe vënien në rrezik të sistemit të drejtësisë.

“Mungesa e këtij procesi përbën një gabim fatal strukturor në ngritjen e kësaj ngrehine, që në vend se të ishte produkt i një rrjedhe të natyrshme institucionale dhe shoqërore si domosdoshmëri historike, në fakt nuk përfaqëson më shumë se një veprim të nxituar që rrezikon të minojë në mënyrë të pariparueshme mirëfunksionimin e sistemit të drejtësisë penale në vend,” deklaroi Çela.

Sipas tij, një kod i ri penal në një moment të vështirë për sistemin e drejtësisë “do të thellonte shumëfish kaosin në hetim dhe proceset gjyqësore, për shkak të konfuzionit të paevitueshëm që do të sillte zbatimi i normave të reja penale”.

Të mërkurën reagoi dhe Dhoma e Avokatisë, duke e cilësuar draftin si “inkuizitor” me dënime represive si në kohën e regjimit komunist dhe me nene diskriminuese dhe në kundërshtim me parimet e avokatisë.

Duke kundërshtuar draftin e qeverisë, Maks Haxhia, kryetari i Dhomës së Avokatisë, tha për mediat se kishte pasur mungesë transparence në hartimin e tij, nuk përligjte nevojën dhe se binte në kundërshtim me legjislacionin penal europian.

“Nuk kemi prezencën e nevojës pse duhet kod i ri. Nuk është si rrjedhojë e nevojës së organeve të drejtësisë,” tha ai, duke paralajmëruar kundërshtimin e tij edhe në rrugë ligjore në Gjykatën Kushtetuese nëse miratohet në Kuvend./BIRN

kodi i ri penal blerian gjoka

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje