Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Jep dorëhqjen, nuk ka dialog!
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Shetet e Gjirit Persik dënojnë sulmet iraniane ndaj infrastrukturës civile: Janë krime lufte 18 Korrik, 17:37 ...
Abuizimi me fondet në Durrës, zbardhen dëshmitë/ Elisabeta Mataj: Jam qytetare e lirë, kush ma ndalon kazinonë...
Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës 18 K...
Thënë ndryshe, nëse do të dështonte ky i fundit, do krijonte hapësirë për të tjerët, dhe do të nxiste destabilitet. Ndërkohë dialogu ndërmjet Serbisë dhe Kosovës për normalizimin e raporteve midis tyre, është konceptuar si një proces i vazhdueshëm. Rreth tyre ka pasur pa fund optimizëm dhe premtime.
Nga Nicasia Picciano “Dtt-net.com”
Në samitin e fundit Bashkimi Evropian-Ballkani Perëndimor të mbajtur në Bruksel më 13 dhjetor, pas atij të Tiranës gjatë vitit të shkuar, zgjerimi u cilësua si politika e jashtme më e rëndësishme e BE-së, dhe si mekanizmi gjeopolitik më i fortë i unionit.
Thënë ndryshe, nëse do të dështonte ky i fundit, do krijonte hapësirë për të tjerët, dhe do të nxiste destabilitet. Ndërkohë dialogu ndërmjet Serbisë dhe Kosovës për normalizimin e raporteve midis tyre, është konceptuar si një proces i vazhdueshëm. Rreth tyre ka pasur pa fund optimizëm dhe premtime.
Megjithatë, realiteti i hidhur është se Dialogu i Lehtësuar nga BE-ja ka pushuar de fakto së ekzistuari. Pranimi edhe pse i vonuar i këtij dështimi, do të ishte i dobishëm, në vend se të vazhdohet akoma me një format jofunksional dhe të njëanshëm. Samiti i fundit konfirmoi edhe një herë perspektivën e anëtarësimit në BE të vendeve të Ballkanit Perëndimor.
Por pikërisht për këtë qëllim, Brukseli duhet të bënte një ri-përcaktim të qartë të dialogut dypalësh, dhe t’i dërgonte një paralajmërim të qartë Serbisë. Megjithatë, asnjëra nga këto nuk ndodhi. Përkundrazi, samiti i ngjau takimeve të kaluara të këtij lloji, duke gjeneruar më shumë aspirata dhe përsëritje fjalësh “boshe” sesa angazhime kuptimplota.
Në samit, liderët e BE-së dhe të Ballkanit Perëndimor ripërsëritën pritshmërinë e tyre për një angazhim konstruktiv të të dyja palëve për të shënuar një përparim të shpejtë në normalizimin e marrëdhënieve midis tyre, duke qenë kritike për sigurinë dhe stabilitetin e të gjithë rajonit, dhe garantuar njëkohësisht avancimin e tyre drejt Bashkimit Evropian.
Po ashtu, iu kërkua të dyja palëve të zbatojnë plotësisht Marrëveshjen për Rrugën drejt Normalizimit dhe Aneksin e Zbatimit të saj si dhe marrëveshjet e kaluara, pa vonesa apo parakushte të mëtejshme. Për më tepër, liderët e BE-së prisnin që të dyja palët të angazhoheshin në përpjekjet për de-përshkallëzimin e situatës, dhe të përmbaheshin nga veprimet e njëanshme dhe të pakoordinuara që mund të çojnë në tensione dhe akte dhunë të mëtejshme.
Megjithatë, sa herë që Serbia ka penguar në përgjithësi çdo lloj përparimi në këtë format, BE-ja nuk ka ndërmarrë asnjë veprim kuptimplotë kundër saj. Dhe ky mosveprim flet shumë për mungesën e besueshmërisë së procesit të dialogut. Po ashtu, ajo që është quajtur shpesh si një hap përpara, Marrëveshja e Brukselit e 27 shkurtit 2023, mbeti sërish e pazbatuar.
Qëllimet e saj mund të tingëllojnë të bukura në letër. Për shembull, angazhimi i palëve për të zhvilluar marrëdhënie normale dhe të fqinjësisë së mirë me njëra-tjetrën mbi bazën e të drejtave të barabarta (neni 1); udhëheqja nga qëllimet dhe parimet e përcaktuara në Kartën e Kombeve të Bashkuara, dhe veçanërisht nga respektimi i pavarësisë, autonomisë dhe integritetit territorial të tyre, e drejta e vetëvendosjes, mbrojtja e të drejtave të njeriut (neni 2); zgjidhja e mosmarrëveshjet në përputhje me Kartën e OKB-së, dhe vetëm me mjete paqësore, dhe distancimi nga kërcënimi për përdorimin e forcës (neni 3).
Po ashtu edhe supozimi se asnjëra nga të dyja, nuk mund të përfaqësojë tjetrën në sferën ndërkombëtare apo të veprojë në emër të saj. Serbia angazhohej të mos kundërshtonte anëtarësimin e Kosovës në ndonjë organizatë ndërkombëtare (neni 4); të vazhdonte me një shtysë të re procesin e dialogut të udhëhequr nga BE-ja, që do të çonte në një marrëveshje ligjërisht të detyrueshme për normalizimin e plotë të marrëdhënieve të tyre (neni 6); dhe të konfirmonte detyrimin e tyre të ndërsjelltë për të zbatuar të gjitha marrëveshjet e kaluara që mbeten të vlefshme dhe detyruese (neni 10).
Dakordësia e 18 marsit 2023 në Ohër mbi aneksin për zbatimin në praktikë të marrëveshjes së 2013-ës, përbën një pjesë integrale të saj, teksa palët e kanë parasysh se edhe marrëveshja edhe aneksi, janë shtylla të pandashme të proceseve përkatëse të anëtarësimit të Kosovës dhe Serbisë në BE.
Përveç kësaj, të dyja palët bien dakord të mos e bllokojnë zbatimin e asnjërit prej neneve. Për më tepër, Kosova dhe Serbia pranojnë se çdo dështim për të respektuar detyrimet e tyre nga Marrëveshja dhe Aneksi i saj, mund të ketë pasoja të drejtpërdrejta negative për proceset e tyre përkatëse të anëtarësimit në BE, si dhe tek ndihma financiare që mund të marrin nga Brukseli.
Megjithatë, duke parë praktikën dhe shantazhin e vazhdueshëm të Serbisë, që kulmoi me sulmin e rëndë terrorist të 24 shtatorit, Marrëveshja e Ohrit duket shumë e mirë për të qenë e vërtetë. Që pas sulmit dhe deri tani, nuk është vendosur asnjë masë ndëshkuese ndaj Serbisë.
Të dhënat nga Brukseli janë se hetimet po vazhdojnë. Megjithatë, ka prova të mbështetjes së drejtpërdrejtë të Beogradit në orkestrimin dhe menaxhimin e agresionit të urryer. E çfarë pret BE-ja? E fundit, por jo më pak e rëndësishme, deklarata e fundit e kryeministres serbe Ana Brnabic, tregon se Serbia vazhdon ta shohë procesin e dialogut në mënyrë të njëanshme.
Por realiteti është se deri më tani, ajo është lejuar ta bëjë këtë pa kufizime. Brnabic u shpreh hapur se Marrëveshja për Rrugën e Normalizimit të raporteve ndërshtetërore dhe Aneksi i Zbatimit të saj, siç përmendet në Deklaratën e Samitit të Brukselit, do të pranohet me kushtin që të mos ketë një njohje de facto dhe de jure të Kosovës.
Për më tepër, kryeministrja e Serbisë deklaroi se një dokument i tillë nuk përbën një traktat ligjërisht të detyrueshëm sipas ligjit ndërkombëtar. Po ashtu, ajo argumentoi se përafrimi me Deklaratën e Brukselit të 13 dhjetorit, nuk pengon që Kosova të mbetet pjesë integrale e territorit të Serbisë nën administrimin ndërkombëtar, në përputhje me Rezolutën 1244 (1999) të Këshillit të Sigurimit të OKB-së.
Deklarata e fundit e qeverisë së Serbisë, është një dëshmi i qartë se ajo nuk do të ndryshojë qëndrimin e saj ndaj Kosovës. Ajo tregon se sa i dyshimtë është sinqeriteti rreth marrëveshjes dhe gjithë procesit të dialogut. Me shtylla të tilla të paqëndrueshme, çdo ndërtesë herët a vonë është e destinuar që të shembet.
Në fakt, ajo që ekziston përmes Dialogut të Lehtësuar nga BE-ja është një farsë. Pra ajo i ngjan shumë një mënyre veprimi të njëanshme, që i shërben vetëm synimeve të Serbisë. Dialogu duhet të zhvillohet ndërmjet partnerëve dhe në kushte të barabarta. Por ajo që kemi parë përmes këtij formati të keq-konceptuar, është një drejtim i rrezikshëm tejet i njëanshëm.
Ndërkohë, një pozicionim i prerë për më shumë drejtësi në dialog është marrë nga 13 kryetarë të komisioneve parlamentare anembanë Evropës. Ata kërkuan anulimin e të gjitha masave ndëshkimore të vendosura kundër Kosovës dhe rifillimin e bashkëpunimit të plotë me qeverinë e saj.
Referenca është për bojkotin e zgjedhjeve lokale nga Lista Srpska më 23 prill të këtij viti, sulmin ndaj forcave të KFOR-it më 29 maj, ndalimin arbitrar të policëve kosovarë nga autoritetet serbe më 14 qershor, dhe sulmin terrorist në Banjskë më 24 shtator.
Sipas këndvështrimit të 13 kryetarëve, të gjitha këto ngjarje tregojnë një model agresioni që mund ta destabilizojë Kosovën. Prandaj, nga ana e bashkësisë ndërkombëtare po bëhet thirrje për refuzimin e irredentizmit dhe agresionit, dhe po rikonfirmohet mbështetja për pavarësinë dhe sovranitetin e Kosovës.
E fundit, por jo më pak e rëndësishme, BE, SHBA dhe Britania e Madhe kërkuan nisjen e një hetimi të plotë mbi sulmin e armatosur në Banjskë dhe për të publikuar rezultatet e tij. Pra Serbia duhet të mbajë përgjegjësi për aktin e saj të agresionit. BE-ja nuk duhet ta ulë tonet, përkundrazi duhet të zbatojë urgjentisht kërkesat e mësipërme.
Që nga viti 2011, Brukseli ka investuar shumë kohë dhe para në Dialogun e Lehtësuar midis Kosovës dhe Serbisë. Por edhe pse në qarqet e BE-së shihet si një proces i vazhdueshëm, deri më tani ai nuk po funksionon aspak. Mbi të gjitha, nëse mbahet gjallë formati aktual, i ç’ekuilibruar dhe i padrejtë, nuk priten ndryshime të mëtejshme domethënëse në muajt apo edhe vitet në vijim.
Prandaj, ekziston një nevojë emergjente për një ndryshim të qasjeve dhe parimeve bazë, si dhe një ndryshim të udhëheqjes së këtij procesi. Në përgjithësi, politika tolerante e BE-së ndaj Beogradit, ka pasur pasoja shumë negative. Brukseli ka vazhduar të mbajë raporte të mira me një regjim autokratik që vazhdon në thelb politikat e epokës së Slobodan Milosevic. Dhe kjo nuk është e pranueshme. Për më tepër, një qasje e tillë e dëmton besueshmërinë e BE-së si një aktore rajonale dhe globale, e cila mbron vlerat demokratike.
E gjithë e vërteta është se dialogu i ndërmjetësuar nga BE-ja nuk ka sot asnjë vlerë. Vetëm disa korrigjime të vogla, nuk do të mjaftojnë për të ndryshuar situatën aktuale. Përkundrazi, nevojitet një ndryshim drastik i pozicionit të BE-së në këtë drejtim.
Shënim:Nicasia Picciano, eksperte në Universitetin gjerman Flensburg mbi proceset e shtet-ndërtimit në Kosovë të monitoruara nga Bashkimi Evropian. Më herët ka punuar si hulumtuese për Fondacionin Kosovar për Shoqërinë e Hapur me seli në Prishtinë.
foto ilustruese Nga Marc Bassets “El Pais” Hugo Micheron, një nga ekspertët më të mirë në Francë mbi bot&eu...
donald trump Nga Freddy Grey “The Spectator” A e mbron demokracinë heqja e një kandidati shumë popullor nga fleta e votimit? Ap...
Foto ilustruese Nga Laura Dubois & Hall “Financial Times” Ishte vdekja e një foshnje në një qendër pritjeje të mb...
Ushtare Nga Renato Caputo “Opinione.it” Gjatë javëve të fundit, në Rusi ka pasur një rritje të ndjeshme të ...
Xi Jinping Nga Federico Giuliani "Il Giornale" Më 25 qershor Qin Gang u zhduk nga skena. Askush nuk e dinte se çfarë kishte ndodhur me Mi...
Nga Joe Parkinson, Drew Hinshaw, James Marson & Aruna Viswanatha “Wall Street Journal” Aeroporti Esenboga, Ankara, Turqi - Dy avionë, nj...
Kina SHBA-Agjentët e shërbimeve sekrete të Kinës përdorën për 3 vite një politikan belg të ekstremit të ...
Nga Angelo Panebianco “Corriere della Sera” Në rast se një institucion i krijuar për t'i shërbyer një qëllimi t&eum...
milorad dodik Nga Letizia Tortello “La Stampa” “Populli serb është gjithmonë i kërcënuar. Rusia nuk nd&eu...
Foto ilustruese Nga Michael Mazza “Global Taiwan” A po hyn bota në një epokë të re të çrregullimit global? Sh...
