LIVE UPDATES
Insights

Intervista/Eksperti i ekstremizmit: Xhihadi është zhvendosur nga celulat terroriste në familje, Evropa e rrezikuar nga sulmet e reja

21 Dhjetor 2023, 12:15 Nga DOSJA
Intervista/Eksperti i ekstremizmit: Xhihadi është zhvendosur nga
foto ilustruese

Nga Marc Bassets “El Pais”

Hugo Micheron, një nga ekspertët më të mirë në Francë mbi botën arabe, ka botuar së fundmi librin e tij të ri “La colère et l’oubli” (Zemërimi dhe harresa), një histori e xhihadizmit në Evropë, në të cilën ai eksploron një peizazh ende të karakterizuar nga padija dhe paragjykimi.

Profesori francez në Institutin e Studimeve Politike të Parisit, kombinon kërkimin në terren,  në burgje dhe në komunitete lokale me një kornizë të fortë teorike. Micheron na tregon  historinë e një ideologjie e cila është këtu për të qëndruar. Sulmet e fundit terroriste në Francë dhe Belgjikë, kanë treguar se xhihadizmi në Evropë nuk është zhdukur, ndonëse është më pak intensiv se sa në të kaluarën.

Në libër, ju rrëfeni sesi xhihadizmi evropian ka përjetuar periudha të një aktiviteti të shtuar me sulme të mëdha, por edhe periudha qetësie relative. A po shohim tani një baticë?

Po. Xhihadizmi organizohet në heshtje dhe gradualisht, duke përdorur metoda të ngjashme në vende të ndryshme si Spanja, Danimarka apo Franca. Rrënjët e xhihadizmit vijnë nga lufta në Afganistan gjatë viteve 1980, pas pushtimit sovjetik. Në Peshauar të Pakistanit, pranë kufirit me Afganistanin, u krijuan institute indoktrinimi që u zhvilluan në kornizën intelektuale për rezistencën afgane. U bë më shumë se vetëm një përpjekje ushtarake.

Çfarë ndodhi më pas?

Modeli i Peshauarit u transferua direkt në qytetet evropiane, ku veteranët afganë, algjerianë dhe boshnjakë të xhihadit krijuan institute, seminare, shoqata dhe librari islamike. Unë i quaj ato “makineri pro-zelituese”. Po ashtu ata kishin nën kontroll xhamitë e zonës.

Pas sulmeve të 11 Shtatorit 2001 në SHBA, shumë nga këta veteranë u arrestuan ose u detyruan të fshihen diku tjetër, por bashkëpunëtorët e trajnuar e vazhduan punën e tyre. Jetëgjatësia e këtyre “makinerive prozelitizuese”, shpjegon rritjen e numrit të xhihadistëve në Evropë nga disa dhjetëra në vitet 1990, në 6000 persona 20 vjet më vonë.

Tani për tani duket se ka përfunduar periudha e fundit e sulmeve të mëdha. Terroristët që po shohim aktualisht janë ata që quhen “ujqër të vetmuar”, gjë që e redukton ndjeshëm rrezikun.

Është i gabuar vlerësimi i rrezikut të xhihadizmit të bazuar vetëm tek aktet terroriste. Xhihadizmi është një ideologji, ndërsa terrorizmi është vetëm një mjet. Nëse xhihadistët mund t'i arrijnë qëllimet e tyre pa iu drejtuar sulmeve, ata do të zgjedhin metoda alternative.

Çfarë kalon pa u vënë re kur nuk ka sulme të mëdha terroriste?

Tani Shteti Islamik, ISIS, përdor gratë për të komunikuar idetë e tij në vend se të kryejë sulme të reja. Kjo organizatë po edukon të rinjtë dhe rekruton gra të tjera. Qëllimi është të përjetësohet xhihadizmi duke kaluar nga njëri brez në tjetrin. Gratë luajnë një rol të rëndësishëm në këtë proces, pasi ato përfshihen gjithnjë e më shumë në celulat familjare dhe jo vetëm në celula terroriste të izoluara.

Ky ndryshim në qasje gjeneron një dinamikë të ndryshme. Ndaj fiton më shumë peshë çështja e arsimit, sidomos në Francë. Xhihadistët dhe salafistët (një lëvizje fondamentaliste brenda islamit sunit) e konsiderojnë si domenin e të pafeve sistemin arsimor francez, që është përgjegjës për formimin e qytetarëve dhe promovimin e vlerave republikane franceze.

Pavarësisht nga sulmet e fundit me thikë në Francë, përfshirë ato që synojnë shkollat, dhe deklaratat e bëra nga autorët, në fakt ka një hendek midis axhendës së tyre dhe arritjeve të tyre aktuale...

Xhihadizmi përbën problem jo sepse i arrin synimet e tij. ISIS arriti të pushtojë dhe kontrollojë një territor të madh sa Britania për gati 3 vite, duke pasur nën sundimin e tij miliona sirianë dhe irakianë. Por më pas u shpërbë për shkak të konflikteve dhe rebelimeve të brendshme.

Problemi real qëndron tek vala globale e sulmeve terroriste, veçanërisht në Evropë, dhe tek përpjekja për të ushqyer narrativën e një përplasjeje midis qytetërimeve dhe feve. Brenda kontekstit të demokracive evropiane, kjo narrativë shkakton një dëm të konsiderueshëm dhe ka çuar në rritjen e ndjeshme të së djathtës ekstreme.

Në librin tuaj, ju theksoni se si organizatat xhihadiste i bazojnë veprimet e tyre tek narrativat shumë politike dhe me një ndikim potencial. A mund të jetë konflikti midis Izraelit dhe Hamasit narrativa që do të nxisë valën e ardhshme të sulmeve?

Po dhe jo. Gjatë 30 viteve të fundit, xhihadistët janë mbështetur gjithmonë mbi konfliktet e huaja gjeopolitike. Kjo filloi me luftën në Afganistan dhe pushtimin sovjetik. Në vitet 1990, kishim luftën civile në Algjeri, Bosnje dhe atë në Çeçeni. Pastaj erdhi pushtimi amerikan i Irakut, dhe 1 dekadë më vonë pamë luftën civile siriane.

Ndërsa ka ngjashmëri dhe dallime me konfliktin e Gazës, është e rëndësishme të theksohet se Gaza është e izoluar dhe e paarritshme për xhihadistët. Më 7 tetor, Hamasi përdori metoda të ngjashme me ISIS, por nuk është pjesë e lëvizjes globale xhihadiste.

Në të gjitha konfliktet që përmenda me lart, fokusi ishte kryesisht në Lindjen e Mesme, Afganistan dhe tek mosmarrëveshjet lokale. Çështja Izrael-Palestinë, luan një rol të kufizuar në bashkimin e rrjeteve xhihadiste. Megjithatë, në imagjinatën e islamistëve dhe botës arabe, lufta ndërmjet Hamasit dhe Izraelit mund të shfrytëzohet lehtësisht nga grupe të ndryshme, dhe sidomos xhihadistët.

Si mund të ndodhë kjo?

Në rrjetet sociale vërehet një pasion i madh për të komentuar mbi konfliktin në Gaza. Grupimet islamike radikale priren të përqendrohen tek një pretendim: Izraeli po kryen gjenocid kundër grave dhe fëmijëve në Gaza, dhe se Evropa dhe SHBA-ja e mbështesin Izraelin. Prandaj, SHBA dhe Evropa janë bashkëfajtorë dhe meritojnë të ndëshkohen.

Për këtë arsye sulmet në Evropë shihen si një përgjigje normale. Kjo retorikë provokuese, nxit shpesh individë jashtë rrjeteve tradicionale, që përdorin metoda me kosto të ulët, që të veprojnë dhe krijojnë tensione politike, duke frymëzuar potencialisht sulme të mëtejshme, siç po vërehet së fundmi në Belgjikë dhe Francë.

Nuk po flasim për sulme të mëdha....

Vitet e fundit nuk ka pasur sulme të tilla. Por kjo s’do të thotë që ne duhet të shpërfillim skenarë të tjerë të mundshëm. Synimi është krijimi i një situate të pa menaxhueshme politikisht përmes një serie goditjesh të vogla të pamëshirshme.

Kjo gjë është parë tashmë në Irlandë, Francë dhe në mediat sociale, duke i nxitur grupet e ekstremit të djathtë të thonë gjëra të tipit “qeveria nuk mund të na mbrojë dot, prandaj le të mbrohemi vetë”. Xhihadistët e shfrytëzojnë këtë lloj tensioni në komunitet.

terrorizmi ne evrope

Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet