LIVE UPDATES
Editorial

Kur teoricienët e konspiracionit drejtojnë kombet

Në korridoret e pushtetit kishin më shumë dijeni mbi këtë çështje. Siç u pëlqen të mërmëritin nëpunësit civilë britanikë, kur gjërat shkojnë keq, zakonisht është “inskenim dhe jo një komplot”. Por teoricienët e konspiracionit janë zhvendosur nga rrugët dhe sheshet në suitat luksoze.

8 Tetor 2022, 13:15 Nga Gideon Rachman
Kur teoricienët e konspiracionit drejtojnë kombet
Foto ilustruese

Dikur mendoja se teoritë e konspiracionit ishin streha e njerëzve të pafuqishëm dhe të paarsimuar. Bindja se forcat e errëta dhe të fshehta po i manipulojnë ngjarjet botërore, ishte shenjë e një njeriu të margjinalizuar, që lundron vazhdimisht në internet në kërkim të konspiracioneve apo që del në protesta të ndryshme në rrugë.

Në korridoret e pushtetit kishin më shumë dijeni mbi këtë çështje. Siç u pëlqen të mërmëritin nëpunësit civilë britanikë, kur gjërat shkojnë keq, zakonisht është “inskenim dhe jo një komplot”. Por teoricienët e konspiracionit janë zhvendosur nga rrugët dhe sheshet në suitat luksoze.

Ata janë bërë presidentë të vendeve të fuqishme, përfshirë Turqinë dhe Brazilin. Në SHBA, Donald Trump – një njeri që sheh kudo komplote kundër tij – po planifikon rikthimin e tij në Shtëpinë e Bardhë. Por teoricieni i konspiracionit më i rrezikshëm nga të gjithë është Vladimir Putin, që po e kërcënon aktualisht botën me luftë bërthamore.

Fjalimi i tij me tone të forta javën e kaluar, shpallja e aneksimit të paligjshëm të pjesëve të pushtuara të Ukrainës, ishte i mbushur plot me mendime konspirative. Sipas Putinit, Perëndimi nuk “do që ne rusët të jemi të lirë; ata duan që ne të jemi një koloni. . . ata duan të na vjedhin”.

Në raste të mëparshme, Putin dhe këshilltarët e tij kryesorë i janë referuar teorisë së konspiracionit të “Një miliardëshit të artë”. Sipas kësaj teorie Perëndimi ka arritur në përfundimin se bota ka burime të mjaftueshme për të garantuar vetë m jetën e 1 miliardë njerëzve.

Ndaj sipas Putinit, ai synon që ta shpërbëjë Rusinë dhe t’i vjedhë burimet e saj natyrore. Javën e kaluar ai pretendoi se vendet perëndimore e kanë braktisur fenë dhe kanë përqafuar “satanizmin”. Është gjithnjë e më e qartë se Putin i beson në fakt shumicës së teorive të konspiracionit që përmend në publik.

Një këndvështrim tejet konspirative mbi botën, i ka nxitur për vite me radhë veprimet e tij. Presidenti i Rusisë ka këmbëngulur vazhdimisht se “revolucionet me ngjyra” në Ukrainë dhe Gjeorgji nuk ishin lëvizje demokratike spontane, por “grushte shteti” të prodhuara nga agjencitë perëndimore të inteligjencës.

Vladimir Putin është jashtëzakonisht i rrezikshëm. Por nuk është i vetmi president që është njëkohësisht edhe teoricien konspirativ. Ndërsa përballet me mundësinë e humbjes në zgjedhje, udhëheqësi i Brazilit, Jair Bolsonaro, po promovon idenë e një komploti të madh të së majtë për t’i manipuluar zgjedhjet.

Po ashtu ai ka përqafuar teorinë e paprovuar se koronavirusi i Covid-19 është prodhuar qëllimisht në një laborator. Edhe Giorgia Meloni, e cila pritet të jetë kryeministre e ardhshme e Italisë, është shumë e fiksuar pas teorive konspirative. Ajo e beson hapur teorinë e “zëvendësimit të madh”, sipas së cilës ekziston një plan, i hartuar nga financierë elitarë, për të dobësuar kulturën e krishterë të Evropës nëpërmjet promovimit të emigracionit masiv.

Sipas këtij konspiracioni, qëllimi përfundimtar është shndërrimi i evropianëve në “skllevër” dhe konsumatorë të pamend, të zhveshur nga identitetet e tyre kombëtare dhe gjinore.

Me një sjellje që nuk parathotë gjëra të mirë, Meloni – ashtu si Trump në SHBA dhe VictorOrban në Hungari – pretendon se figura kryesore që punon kundër vendit të saj është financuesi dhe filantropisti hebre, 92-vjeçari George Soros. “Kur je skllav, vepron në interes të Sorosit”- ka deklaruar ajo.

Një tjetër udhëheqës i fuqishëm që kundërshton Soros është Recep Tayyip Erdogan. Presidenti i Turqisë e fajëson shpeshherë për problemet ekonomike që kalon vendi jo  paaftësinë e tij drejtuese, por një “lob të normave të interesit” që ai pretendon se dëshiron të vendosë norma interesi spekulative, që po dëmtojnë qytetarët e zakonshëm.

Zgjedhja e Donald Trump president i SHBA-së, shkatërroi çdo lloj iluzioni se demokracitë e konsoliduara të Perëndimit ishin imune ndaj gjërave të tilla. Ish-presidenti, dhe ndoshta kreu i ardhshëm i SHBA, e nisi karrierën e tij politike duke promovuar gënjeshtrën që thoshte se Barack Obama nuk kishte lindur në SHBA.

Që nga ajo kohë, ai ka qenë një promovues i madh i teorive konspirative. Kjo kulmoi me këmbënguljen e tij se zgjedhjet presidenciale të vitit 2020 u manipuluan nga demokratët. Teoritë e konspiracionit kanë ekzistuar për shekuj, që nga epoka e djegies së shtrigave në turrën e druve, por edhe më parë.

Por në epokën tonë të globalizimit, ata janë veçanërisht të favorizuar nga nacionalistët ekstremistë, të cilët pretendojnë se shohin forca të huaja në hije që fshihen pas çdo pengese apo poshtërimi kombëtar. Një tërheqje ndaj teorive të tilla përfshin një largim nga realiteti, i cili më pas ndjell katastrofa të mëtejshme.

Ndërsa gjërat shkojnë keq, reagimi i natyrshëm për një teoricien konspirativ është të forcojë sjelljen e tij, duke pretenduar se katastrofa që kanë prodhuar politikat e tyre është dëshmi e mëtejshme e komplotit origjinal. Presioni i ngjarjeve, mund t’i bëjë edhe politikë-bërësit normalisht racionalë të joshen nga komoditeti që ofrojnë teoritë konspirative.

Në kulmin e krizës së euros, kam takuar disa politikë-bërës të BE-së, të cilët ishin të joshur nga ideja se e gjithë  situata ishte shkaktuar nga institucionet financiare. Tani që është radha e Britanisë së Madhe që të zhytet në një krizën financiare, disa analistë të djathtë në Mbretërinë e Bashkuar dyshojnë për një komplot të huaj për të sabotuar Brexit-in.

Këta udhëheqës që ishin tashmë të prirur për të menduar në mënyrë konspirative, priren të bëhen edhe më paranojakë, sidomos kur gjërat shkojnë keq. Fjalimi i Vladimir Putinit javën e kaluar për aneksimin e territoreve aktualisht të aneksuara ishte një shembull klasik.

Gjithçka që ka shkuar keq për Rusinë, që nga vendimi i tij për të pushtuar Ukrainën, u citua si dëshmi e mëtejshme e komplotit djallëzor perëndimor, që “justifikoi” pushtimin. Disa vite më parë, ish-kancelarja gjermane, Angela Merkel, deklaroi se Vladimir Putin e kishte humbur kontaktin me realitetin, dhe se ai po jetonte “në një botë tjetër”.

Kjo është ajo botë në të cilën janë të shumtë  armiqtë dhe komplotet e fshehura. Është bota e teorive konspirative. Mjerisht, imagjinata e sëmurë e Putinit ka nisur një luftë të panevojshme, brutale dhe gjithnjë e më të rrezikshme./ Bota.al

gideon rachman

Sondazh

Poll
Editorial 4 Tetor 2022, 13:36 Dosja.al

“Kriza e demokracisë” në PD

Sali Berisha dhe Besart Xhaferri Nuk ka asgjë kundër Partisë Demokratike në polemikat apo edhe sherret që pasuan zgjedhjen e Kryet...

Editorial 4 Tetor 2022, 09:36 Meri Lika

Forumi Rinor i burrave të vegjël

Meri Lika Manipulimi i votës është një pjesë integrale e historisë politike në Shqipëri. Shpesh kisha menduar se nd...

Editorial 24 Shtator 2022, 14:33 Monitor

Dua të jetoj në Shqipëri!

Foto ilustruese Shqipëria është kthyer në një vend paradoksesh dhe i çudirave të mëdha, me raste, edhe qesharake...

Editorial 12 Shtator 2022, 16:32 Meri Lika

Lideri dhe ne

Meri Lika Para pak kohësh nisa të lexoj librin e Federico Finchelstein, historian argjentinas, “Nga fashizmi tek populizmi në histori&...

Editorial 12 Shtator 2022, 14:00 Blerton Abazi

Siguria e brishtë kibernetike në rajon

Blerton Abazi Pandemia Covidit-19 ka ndikuar edhe në sjelljet tona të përditshme, sidomos në përdorimin e shërbimeve digjital...

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet