KRYESORET
Insights

Shqipëria dhe BE-ja kanë nevoje urgjente për një platformë neo-demokratike të sistemit

15 Prill 2022, 14:19 Nga DOSJA
Shqipëria dhe BE-ja kanë nevoje urgjente për një

Nga Leander Prifti

Ka qënë dhe mbetet një fakt historik që ne shqiptaret nuk kemi qënë asnjëherë në gjendje të zgjedhim me vullnet të lirë një sistem politiko-ekonomik dhe shoqeror që na pershtatet dhe që e gjykonim si të drejtë per të na cuar drejt prosperimit. Në rastin më të keq kemi jetuar nën një sistem diktatorial kurse në rastet më pak të këqija të huajt na kanë detyruar apo treguar ( jo sygjeruar apo këshilluar) se çfarë është mirë për ne dhe se cilin sistem duhet të aplikojmë.

Në dijeninë time edhe pse Shqiperia ka afro 32 vjet që ka dalë nga sistemi komunist diktatorial nuk gjen asnjë studim apo kërkime akademike që të paktën teorikisht të provojnë se cili është sistemi që i përshtatet shoqërisë shqiptare dhe pse X apo Y sistem do mund të sjellë prosperitetin dhe zhvillimin ekonomik të vendit. E verteta eshte qe studime të tilla  janë teper të rralla edhe në botë.

Shqiptarët kanë 31vjet që mendojnë se jetojnë në një sistem kapitalist-demokratik. Por si mund te quhet ky sistem kapitalist kur në vend ende informaliteti prevalon, nuk njihet bursa ne sistemin financiar dhe ligji famkeq 7501 për pronën private mbetet ligji më i keq i miratuar nga një parlament në vendet e Evropes Lindore. Ligj që jo vetem ka mbjellë kaos dhe pasiguri në shoqërinë shqiptare por ka korruptuar çdo kolonë te shtetit sidomos drejtësinë. Nuk dua të keqkuptohem, une nuk jam kundra nje sistemi kapitalist-demokratik nëse ai vërtet do funksiononte për Shqipërinë, por  as une dhe asnje shqiptar nuk mund ta injorojë faktin se pas më shumë se një cerek shekulli sistemi i cili ju është paraqitur shqiptareve si kapitalist-demokratik po e boshatis Shqiperine nga shqiptarët dhe ka sjellë vetëm kriza, dëshpërim, depression.

Pra pyetja shtrohet se cili eshte sistemi në të cilin jetojne shqiptaret sot në Shqiperi? Nje sistem parakapitalist?…..Nje sistem parakapitalist, kaotik dhe autoritar? …….Një sistem parakapitalist me nje ‘demokraci’ të importuar dhe implementuar keq?

Nga ana tjeter te huajt kane 32 vjet që sipas tyre “eksportojne” por edhe perpiqen të implementojnë (ne koordinim me Qeverine Qendrore dhe ate Lokale siç thonë ata) një demokraci që edhe ata vetë mendojne se gëzojnë në vendet nga vijnë. Kjo eshte fatkeqsi e madhe për ne shqiptaret.  Jane 32 vjet të çuar dëm.

Po kush janë këta të ‘huaj’ që vijnë pa rreshtur në Shqiperi dhe mbajne leksione te sterzgjatura për demokracinë ? Sigurisht trupi diplomatik dhe organizmat satellite te tyre qe ne Shqiperi kane formen e NGO-ve nën zotërim të spekulantit George Soros. Këta individë edhe pse përfaqësues të qeverive të vendeve te tyre jane pa asnje dyshim pjese e nje elite teper te vogel nga vendet që vijnë, elite kjo  që në fakt perfaqeson interesat financiare fitimprurese të oligarikise ekonomike-financiare. Është kjo oligarki që financon fushatat elektorale ( lexo teatrot elektorale) dhe i sjell këta individe në pushtet nën ironine dhe cinizmin më të madh si gjoja perfaqsues te popullit. Pak a shume ka 32 vjet që kjo ndodh edhe në Shqiperi.

Ideologet dhe politologet perëndimore kanë se paku 120 vjet qe janë munduar të rikuperojne pjesë nga ideologjia dhe terminologjia e grekeve (athinasve) te lashte qe ne vitin 500 P.K.  i dhuruan botës DEMOKRACINE (Demokratia = Pushteti i njerezve) si nje model politik anti-tiranik i vet-qeverisjes se një popullate.

Demokracia moderne qe kane sot shumica e vendeve perendimore eshte krejt e ndryshme dhe ka shkuar kundra çdo lloj ideologjie apo aplikimi praktik krahasuar nga ajo e grekeve te lashte. Pse e them këtë? Sepse ajo qe shikojme cdo dite eshte se vetem nje mini-pakice, e theksoj mini-pakice pra shumë herë më e vogel edhe se pakica e popullsisë, zoteron gjithë pushtetin si atë financiar ashtu edhe atë politik-bërës apo qeverises. Këtu evidentohet edhe me shumë një kontradiktë e madhe me nocionet e demokracise që ne mendojmë se jetojme: kontradikta midis nocionit të shtetit, partive politike dhe perfaqsuesve të qeverise. Në të treja këto nocione shihet qartë se kemi një sundim të pakicës dhe grekët e lashtë do na merrnin me ‘shkelma’ nëse atë qe NE shumica na detyrojne ta quajmë demokraci në fakt per nje grek demokrat (athinas) të lashtë do ishte nje oligarki e paster.

Por kthehemi perseri tek thesari që i lanë botes greket e lashte para 2500 vjetesh: DEMOKRACIA.

Kra(c)tia – komponenti i dytë I fjalës Demokra(c)tia derivon nga kratos që do të thotë pushtet, fuqi. Komponenti i parë Demos do te thote ‘Popull’ (njerëzve) . Pra Pushteti i Popullit (njerëzve). Por cilët janë këta ‘njerëz’ në të vërtetë??

Nëse ‘Popullin’ do ta mendonim si një ‘iceberg’  atehere në njërin pol të iceberg-ut (atë të dukshmin) Vetëm në 1/20-n e kesaj pjese do qendronin si pakicë te gjithë personat me pushtet politik dhe ekonomik dhe pastaj gjithe pjesa e iceberg-ut mazhoranca e gjithë popullsisë që për te jetuar duhet të punojnë ose jetojnë në varfëri per shumë arsye. Këto të fundit njihen ndryshe edhe me termin ‘Masat’.

Kundrejt masave janë pozicionuar Elita e qytetareve njohur ndryshe si ‘Pakica e pasur’. Me shume gjasa mund që te kete qënë kjo pakice e cila prezantoi dhe “injektoi” tek masat fjalen DEMOKRACIA , ku ‘demos’ në kuptimin klasor do te thoshte :  shumica e të palarëve , budallenjve, injorantëve , të pa shkolluarve. Kështu që në varësi se ku qëndrojmë në spektrin shoqeror, demokracia do ishte ose qeveria e Abraham Lincoln: nga dhe për popullin, ose diktatura e proletariatit. Në këtë pikë gjithe mendimi ideologjik komplikohet dhe bashke me të krejt natyrshem masat konfuzohen se ne cilin sistem ‘ato’ jetojnë.

Edhe me pak entuziaste per DEMOKRACINE na ben konluzioni i Presidentit te Dyte te SHBA-ve John Adams : Demokracia per aq kohe sa zgjat është më e pergjakshme sesa monarkia apo aristokracia. Nguliteni në mëndje, demokracia asnjehere nuk jeton gjatë. Heret e vone  e gjitha shkon dëm, tepër e lodhur e shkatërruar dhe perfundon në vet-vrasje. Nuk do kemi kurrë një demokraci e cila te mos kryejë vet-vrasje.

Politika demokratike e athinasve të vjeter në pikpamjen time ishte shumë më e thjeshtë dhe shumë më efikase dhe gjitheperfshirëse sesa politika liberal-demokratike e aplikuar sot. Politika demokratike e athinasve të vjetër nuk e kishte këtë ndarje me’ thikë’ midis legjislativit dhe ekzekutivit të parashikuara këto në nje dokument të vetëm të quajtur kushtetute. Në Kohen e athinasve të vjetër çdo qytetar ishte direkt i përfshirë në mënyrë të barabarte, në vendimarrje në të gjitha hallkat e shtetit si ne Çështjet e legjislativit ashtu dhe ato te ekzekutivit.  E thene shkurt demokracia liberale që njerezit mendojnë se gëzojnë sot është shumë larg demokracise që gezonin athinasit e vjeter.

Sot mund të vihet re me shumë lehtesi se shtetet që aplikojne pjese nga demokracia  e athinasve të vjetër jane ato që kane funksionim të shkelqyer shteteror dhe me zhvillim apo prospertitet ekonomik te lakmueshem, permend shtete si Zvicra, Danimarka, Suedi, Norvegji. Po t’ju hedhesh një sy statistikave te investimeve publike te këtyre 4 shteteve në 100 vitet e fundit me lehtesi vihet re që shumica ka qënë në edukim. Tjeter e vecante ne funksionimin gati perfekt te ketyre shteteve eshte gjithperfshirja e sovranit nepermjet votes jo njehere ne kater vjet per zgjedhjet parlamentare apo locale por cdo here qe nje pakice e komunitetit e gjykon dhe e kerkon qe nje X ceshtje te vendoset nepermjet referendumit.

E thënë më shkoqur në vënd që vetë qytetari ti jepte votes se tij vleren dhe pushtetin real brenda sistemit, paradoksalisht sot është politikani i përzgjedhur nga oligarkia ai që cakton sesa vlere ka vota e qytetarit. Nuk ka dyshim që zgjedhjet dhe referendumet jane dy gjera teper te urryera nga klasa politike për të vetmen arsye se balanca dhe fuqia e vendim-marrjes anon nga sovrani. Ajo që në fakt klasa politike preferon eshte pjesmarrja sa më e ulët e njerëzve në votime, rënia e interesit të publikut në politikë dhe mosperfshirja në çdo çështje me interes publik.

Skeptikeve, të deshperuarve dhe te paduruarve që kanë arritur të lexojne deri këtu do t’i mirekuptoja shumë nëse do mendojnë apo do thonë………Ore ç’na duhen ne këto filozofira apo përralla ?….Kemi dëgjuar shumë ne keto 32 vjet vetëm konstatime sesa pse nuk funksionojne gjërat apo shteti dhe askush asnjëherë nuk jep një zgjidhje të qarte, nje vision, një projekt të madh ( te shkrojtur në leter), një plan që vërtet funksionon.

OK, unë nuk do bëj shumë analiza dhe as nuk  do konfirmoja ato që njerezit shikojnë çdo ditë jo vetem ne Shqiperi por në te gjithe Europen: Papunesi, krize ekonomike, varfëri. Pse u arrit në këtë pikë? Fare e thjeshte, sepse sistemi kapitalist-demokratik ka mbi 100 vjet që nuk ka marre ndonje upgrade ( rritje standarti në funksion të kohës, teknologjise, zhvillimit shoqeror). Politikanet e mykyr te BE-se refuzojne që të kete ndonje upgrade të sistemit ekonomiko-politk ne Europe edhe pse popullsia europiane po vuan nje nga krizat me te rënda ekonomike. Dhe po këta politikane na tregojne ne shqiptatareve absuditete te tipit ( …..sic i shohim cdo ditë pothuaj ne TV News): …..deputete te parlamentit Europian ku asnje prej te cileve NUK eshte zgjedhur nga populli i R. se SHqiperise per te perfaqesuar Shqiperine apo shqiptaret mblidhen ne seanca plenare per te diskutuar mbi Shqiperine dhe marrin vendime apo miratojne rezoluta per shqiptaret. Apo më keq governanten sorosiane të ambasadës amerikane Demokraci është kjo? E thene me thjeshte kjo rracë politikanesh u kërkon njerëzve të komunikojne me telefonat e vjeter celulare qe kishin formen e tulles edhe pse gati te gjithe njerezit kane ne dore nje celular smart-phone.

Nese qeverite dhe popujt e vendeve perendimore  do t’i kushtonin të njëjtën vëmendje demokracise sa edhe ekonomise kapitaliste atehere ne (populli) do te kishim te njejtat informacione cdo dite si per ‘deficitet kombetare’ në ekonomi (national debts) ashtu edhe per deficitet demokratike (demokratik deficit) të cdo vendi. Gati te gjitha kushtetutat e vendeve demokratike parashikojne te drejten që ka qytetari per t’u informuar për deficitin demokratik qe ka vendi. Kjo e drejtë edhe pse njihet ligjerisht ju mohoet qytetareve të vendeve perendimore në mënyrë periodike anti-ligjore nga pothuaj te gjitha hallkat e shtetit dhe barometra qe matin shkallen e demokracise në nje vend si ato nga OJQ te tipit Freedom House etc jane teper minimale dhe arrijnë vetem tek një pjesë e vogël e qytetareve dhe asnjehere në kohen e duhur.

Mendimi dhe besimi im është që jo vetëm në Shqiperi por në të gjitha vendet perëndimore demokracia klasike dhe ajo liberale duhet të kenë fleksibilitetin për ta alternuar njera-tjetren në mënyrë dinamike për t’i dhënë fryme prosperitetit socio-ekonomik të vendit.

Nese ky artikull do ngjalle interes tek shqiptaret une me kenaqesi do të vijoja te sillja ne vemendjen tuaj  nje platforme te shkruar neo-demokratike e cila në thelb ka demokracine me bazë komunitare me tendence klasike dhe shkrirjen e partive politike, pra të nje sistemi te ri demokratik pa parti politike.

Ndihmës-Sekretarja e Shtetit takoi Alibeajn, ndërsa Paloka deklaroi se ka firmosur peticionin kundër ambasadores Kim. Çfarë do të thotë kjo për PD?

View Results

Sondazh

Poll

Insights 8 Prill 2022, 18:21

Kanabis? Po, por…

Nga Jeta DedaStudimet kanadezë të vitit 2021, të ndërmarrë tre vjet pas legalizmit të prodhimit, përpunimit, shpërndarjes dhe përdorimit të kanabisit, nuk janë ...

Insights 7 Prill 2022, 11:59

Ekonomi-politike prej lecke

Ekonomi-politike prej leckeKM Rama deklaroi sot se 59% e qytetarëve që kanë marrë pjesë në “Këshillimin Kombëtar” në internet janë përgjigjur poziti...

Insights 3 Prill 2022, 14:58

Dy fjalë për “Top Story”

Koment nga Endrit HabilajSot në mëngjes pashë që të gjithë dokumentarët Top Story, në 4 vite transmetim, janë emërtuar me emrin e ri, Inside Story. Në fakt, kjo...

Insights 31 Mars 2022, 09:56

Histori jete dhe histori teatri

Nga Josif PapagjoniMbaj mend se e kam lexuar komedinë e famshme “Sirano de Berzherak”, ndofta para 40-50 vjetëve. Në një sfond të kuq, plot dritë, kopertina e l...

Emrat e Alibeajt për Zgjedhoren, Balla: Sa t'i sjellë, do i miratojmë, më në fund

Emrat e Alibeajt për Zgjedhoren, Balla: Sa t'i sjellë, do i miratojmë, më në fund

Presidenti/ Balla: Votat do i gjejmë, po konsultohem me dy grupet e tjera të Opozitës

Bylykbashi anëtar i Reformës Zgjedhore, Alibeaj: Nuk është provokim

'Jam kryetar grupi'/ Alibeaj: Brenda PD s'ka përplasje, s'ka bojkot për presidentin, të hënën....

Procesi i zgjedhjes, Alibeaj: Jemi gati deri në 12 të natës nëse PS ndryshon mendje

Zgjedhja e Presidentit/ Alibeaj: Maxhoranca nuk i ka 71 vota, është realitet

Procesi i Presidentit/ Ndryshon mendim pas mbledhjes, Alibeaj: Do marrim pjesë

Cilët kryebashkiakë do kallëzohen? Manja: Hetimi ka rregulla, s'bëj publike asnjë rast

Rrezikon Shqipëria nga lufta?Peleshi:Jemi të sigurtë,NATO reagon sa herë që preket një pëllëmbë tokë

Shqipëria ngre bazë të dhënash për emergjencat, çon togë në Bullgari, zgjeron kontributin në NATO

Balluku: Ka abonentë familjarë që përdorin mbi 5 mijë kw mujorë, do kenë pishina, s'fikin dritat

Miratohet koncensioni për ndërtimin e aksit Thumanë-Kashar

Qeveria vendos transferimin e të dhënave për licensat e minierave

A e ka gati Shqipëria dosjen për çështjen e detit në Hagë? Xhaçka: Në atë fazë jemi

Mbështetje për emigrantët shqiptarë në Greqi? Xhaçka: E diskutova me Dendias, do njihet gjuha shqipe

Shqipëria jep OK për futjen e Suedisë e Finlandës në NATO

Gjuhë të huaja e letërsia, ulet mesatarja që duhet të kenë maturantët për këto degë

Kisha

Mbledhja e grupit, Berisha mbërrin në selinë blu: Alibeaj vegël e Ramës, po fyejnë Diasporën

Forumi i PPE, Berisha: Po mbajnë qëndrim neutral, zëri ynë s’do mungojë

S’ju uroi asnjë ambasadë, Berisha: S’e mbaj mend ta kenë bërë ndonjëherë

Marrëdhënia me SHBA, Rama: Miqtë e BE s'e kuptojnë, u dukemi budallenj

Rama: Kemi gati projektin për një bazë detare të NATO-s, do ia paraqesim gjeneralit

Yuri Kim në sallë, Edi Rama: Do flas anglisht, të shmang përkthimin e keq që krijon probleme

U nderua me medalje, gjenerali amerikan 'i mahnitur' pas Ramës: Jeni lider!

Rama i dorëzon medalje Komandantit të NATO-s: Do bëjmë plan për një bazë detare

INCIDENTI- Rama mezi i vendos medaljen gjeneralit amerikan: Më fal, s'qenka e lehtë

Tifozët

Trafikimi i qenieve njerëzore, Kim: Shqipëria ka ende punë për të bërë, SHBA s'ndalon ndihmën

Trafikimi i qenieve njerëzore, Osmani: Rrjetet kriminale kanë shfrytëzuar mungesën e rendit

Meta thirrje prokurorive: Hetoni trafikimin e qenieve njerëzore, fëmijët në rrezik

Zgjedhja e pasardhësit, Meta: Kuvendi të bëjë punën e tij, Opozita më e mirë janë shqiptarët

"Kush e bëri hapin e parë?"/ Pajtimi me Kim, Meta: S'shoh asnjë problem...

Tifozët terror në Tiranë, nën pushtim kryeqytetin, kros tek Kryeministria

Aksident i trefishtë në Vlorë, makinat bëhen 'copash' në Skelë, shkak shpejtësia

Makina e policisë e dhunuar, gjendet një thikë në vendngjarje

Tifozët nuk pyesin, përplasen me Policinë e shkatërrojnë çdo gjë që i'u del përpara

Tifozët nuk pyesin, përplasen me Policinë e shkatërrojnë çdo gjë që i'u del përpara

Tifozët nuk pyesin, përplasen me Policinë e shkatërrojnë çdo gjë që i'u del përpara

Tifozët nuk pyesin, përplasen me Policinë e shkatërrojnë çdo gjë që i'u del përpara

Presidenti/ Balla: 4-2-1 s'është negociatë, PD nuk më ka sjellë asnjë emër

Presidenti/ Balla: Raundi i tretë do të mbahet më 30 maj, ora 10:00

Presidenti/ Balla-opozitës: Kemi 6 ditë kohë që të negociojmë, sillni emrat

Presidenti/ Spiropali-opozitës: Pse vini kur e cilësoni si ilegjitim këtë proces?

Presidenti/ Duma-PS: E doni Opozitën sa për farsë. I kthehet Balla: Mos u nxeh!

Presidenti/ Alibeaj: PS do presidentin e saj, jo për popullin

Mediu: S'ka kohë për 8 e 10 kandidatë, Opozita duhet të ketë kandidatin e saj

'21 Janari'/ Tabaku: Duam të dimë kur do arrestohet X ministër. Balla: E di për kë e kam...

Dosja e '21 Janarit'/ Balla: Kam besim se do hetohet nga Prokuroria e Posaçme

Kraja: Ka korrupsion dhe pastrim parash në të gjitha fushat, duhet punë e madhe për t'i luftuar