LIVE UPDATES
Ekonomi

30 Maj 2020, 05:19 Nga DOSJA

Pasojat e ndërprerjes së shumë aktiviteteve, si një masë për të frenuar përhapjen e COVID-19 në vend, të ndërmarra nga mesi i marsit, kanë filluar të jenë të dukshme tashmë. Statistikat tregojnë që muaji prill ka qenë më i vështiri në 30 vitet e fundit, ndoshta përveç marsit të 1997-s, me dy treguesit e parë, që tashmë janë publikë, eksportet dhe të ardhurat buxhetore.

Eksportet u tkurrën me 44% me bazë vjetore. Ky sektor, shitjet e të cilit janë sa 31% e Prodhimit të Brendshëm Bruto, ka gati 100 mijë të punësuar, ose një të pestën e totalit në privat. Peshën kryesore e zë industria e tekstileve e këpucëve, që ka më shumë se gjysmën e të punësuarve, ndërsa është dhe grupi më i madh eksportues.

Ky grup shënoi një tkurrje prej 52%, i ndikuar nga varësia e madhe që ka nga shteti fqinj, Italia, dhe fakti që mungesa e mbylljes së ciklit e pengon të diversifikohet në shtetet e tjera të Europës. Në pjesën e mbetur të vitit, operatorët presin që të shfrytëzojnë maksimumi 80% të kapaciteteve, çka do të reflektohet dhe në tkurrjen e fuqisë punëtore. Një ndryshim i modelit të këtij sektori do të ishte zgjidhja në afatin e mesëm e të gjatë.

Ngadalësimi i aktivitetit ekonomik ishte e natyrshme që do të reflektohej në të ardhurat e buxhetit, të cilat ranë me 30% në muajin prill. Në një situatë emergjente, me mbi 60 mijë të punësuar që kanë dalë nga skema e sigurimeve dhe më shumë se 60 mijë të tjerë që nuk kishin punë për shkak të mbylljes së aktiviteteve, rritja e pagesave sociale ishte lëvizja e duhur, ndonëse kjo çoi në një shumëfishim të deficitit buxhetor. Por, rritja e deficitit buxhetor do të shkaktojë presion për muajt dhe vitet në vijim, teksa sa më pak konkurruese të jetë ekonomia, aq më shumë do ta vuajë borxhin e lartë dhe aq më pak aftësi paguese do të ketë.

Një rënie ekonomike e shkaktuar nga COVID-19, do të ishte e pashmangshme, por parashikimet e institucioneve ndërkombëtare tregojnë se Shqipëria mund ta ketë më të thellën në rajon (deri në -9% sipas Bankës Europiane për Rindërtim dhe Zhvillim). Pesha e lartë e turizmit është një faktor.

Por, arsye të tjera lidhen me dobësitë strukturore të vendit, si vetëpunësimi sa një e treta e punësimit, produktiviteti i ulët për shkak të sipërmarrjeve të vogla të orientuara në tregti e shërbime, sofistikimi i ulët i sipërmarrjeve, varësia e eksporteve nga një shtet i vetëm, mungesa e vlerës së shtuar dhe shfrytëzimi i krahut të lirë të fuqisë punëtore, si avantazhi i vetëm konkurrues. Këto pengesa, në fakt, dihen dhe pranohen prej kohësh, por tani dukej momenti më i mirë për të reflektuar dhe për të ndërmarrë politika, që do të adresonin problematikat shumëvjeçare.

Përveç një pakete emergjente mbështetëse (që dhe ajo ishte më e ulëta në rajon për pagesat direkte, për shkak të borxhit të lartë dhe të ardhurave të ulëta, që përpara se të fillonte kriza), për momentin nuk po shohim asnjë lëvizje apo politikë, që do të mundësonte një plan rimëkëmbjeje afatshkurtër, por edhe afatgjatë.

Cilat janë prioritetet e qeverisë për momentin? Po i rendisim në një rend kronologjik, sikurse ajo vetë i shpalli.

Së pari, është prononcimi i hapur për përgatitjen e legjislacionit për legalizimin e kanabisit. Kjo mund të kishte qenë një zgjedhje, nëse do të ndërmerrej në një kohë të qetë e ku të mund të debatohej e reflektohej hapur e gjatë në shoqëri, e cila do të prekej nga një vendim i tillë, apo nëse do të ishte ndjekur modeli i kontrolluar i Maqedonisë. Por, tashmë duket thjesht si një sinjal për aktivizimin e grupeve me eksperiencë e që kanë pasur mundësinë të kultivojnë e trafikojnë këtë bimë, edhe në vitet e shkuara, e që në situatën ku ndodhemi e në një mungesë vëmendje të miqve europianë, thjesht do të zyrtarizonte një biznes miliardash, i cili sidoqoftë, në vitet e fundit, nuk duket se i ka sjellë vlerë të shtuar ekonomisë së vendit.

Së dyti, është amnistia, zyrtarisht vetëm për evazionin fiskal dhe paratë e emigrantëve, por, sikurse është diskutuar shpesh, do të jetë shumë e vështirë të shmanget edhe hapja e dyerve për paratë e korrupsionit apo aktiviteteve të jashtëligjshme.

Së treti, është miratimi i ligjit që rregullon kriptovalutat (shteti i tretë në Europë), një hap shumë vizionar në vendin që renditet i fundit në sofistikim, sipas indeksit të konkurrueshmërisë dhe me informalitetin më të lartë në Europë.

Së katërti, por jo më pak i rëndësishmi, pavarësisht rreshtimit, është prishja e Teatrit, në kohën kur vendi dhe mbarë Europa ndodhen nën pushtimin e pandemisë së COVID-19, e kur ligji për gjendjen e jashtëzakonshme është ende në fuqi. Një akt aspak civil, që nga një anë, vetëm sa shërbeu si një shkëndijë për të ndezur tensionet shoqërore e politike të fashitura nga “lockdown i Koronës”, por që nuk arriti të fshehë ambiciet e errëta për zhvillimin e pronave rreth tij.

Këto politika nuk pritet të fashisin aspak sëmundjet e ekonomisë së vendit, përkundrazi, shpërqendrimi i vëmendjes rrezikon të zgjasë më shumë lëngatën edhe kur ky virus të jetë larguar.

Marrë nga Monitor.al 

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

ekonomi ekonomi kriza e covid-19 pastrimi i parave kriza e covid-19 pastrimi i parave

Sondazh

Poll
Ekonomi 27 Maj 2020, 14:50

TIRANË- Ministrja e Financave, Anila Denaj dhe drejtoresha e Tatimeve, Delinda Ibrahimaj, kanë zhvilluar sot takime me bizneset në Tiranë. Denaj ka takuar ...

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje