LIVE UPDATES
Editorial

Kryepiskopi Anastas, Isapostulli i Krishtit në kohët moderne

Nuk mund të ketë vlerësim dhe nderim më domethënës për çdo dishepull të Krishtit. Si i tillë, Kryepiskopi Anastas gjatë gjithë jetës dhe aktivitetit të tij pimantorik nuk ishte thjesht luajal në zbatimin e mësimeve të Apostujve, por spikati për ruajtjen e frymës, veprimtarisë dhe zellit apostolik.  

2 Gusht 2025, 11:15 Nga Vangjel Dule
Kryepiskopi Anastas, Isapostulli i Krishtit në kohët moderne
Kryepiskopi Anastas

TIRANA- Cilësimin e Kryepiskopit Anastas “Isapostull” në titullin e këtij shkrimi, me kuptimin i barabartë me Apostujt, po e huazoj nga disa Primatë të Kishës Orthodhokse, por edhe përtej asaj, të cilët e përdorën për të shprehur vlerësimin e tyre për jetën dhe veprën e tij kur fjeti më Krishtin. Nuk mund të ketë vlerësim dhe nderim më domethënës për çdo dishepull të Krishtit. Si i tillë, Kryepiskopi Anastas gjatë gjithë jetës dhe aktivitetit të tij pimantorik nuk ishte thjesht luajal në zbatimin e mësimeve të Apostujve, por spikati për ruajtjen e frymës, veprimtarisë dhe zellit apostolik.  

Më 2 gusht 1992, Mitropoliti (deri atëhere) i Andrusës Prof.Dr. Anastasi, u fronëzua  Kryepiskop i Tiranës, Durrësit dhe i Gjithë Shqipërisë. Një akt që rikthente në jetë formalisht Kishën Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë pas një periudhe 23-vjeçare inegzistence totale, por që në fakt shënonte vetëm pikënisjen e një vepre titanike dhe të paprecedentë. “Kryepiskopi Anastas, siç u shpreh Patriarku Ekumenik, Tërëshenjtëria e tij Varthollomeu,  ishte shërbëtori i mrekullisë së ngjalljes së Kishës në Shqipëri prej së vdekurish”.

Një mrekulli shumë e begatë dhe multidimensionale nga ana statistikore. Kufizohem vetëm në shumë pak fakte përfaqësuese: 158 klerikë të të gjitha gradave me arsim të lartë shërbejnë sot në të gjithë vendin. 161 kisha të reja të ngritura nga themelet. Mbi 170 të tjera të riparuara. 69 kisha dhe manastire monumente kulture të restauruara. Mbi 80 godina strehojnë kopshte, shkolla, qendra rinore, klinika shëndetësore, mensa për bashkëqytetarë në nevojë, shtëpi për të moshuar.

Qendra Mjekësore Diagnostike Orthodhokse “Ungjillëzimi” në Tiranë ofron shërbime bashkëkohore mjekësore në 25 specialitete. Vetëm kjo qendër gjatë 25 viteve të fundit të funksionimit të saj ka pritur më shumë se 2 milionë vizita pacientësh dhe ka kryer miliona analiza. Dëshmi e cilësisë së arsimit të ofruar nga institucionet e Kishës Orthodhokse përbën fakti se Shkolla “Frymë Dashurie – Πνοή Αγάπης» në Gjirokastër u shpall “eTwinning School 2024-2025”, projekt ky i Bashkimit Evropian. Zyra e Trashëgimisë Kulturore me fokus të veçantë objektet orthodhokse të kultit që janë monumente të kulturës, ka investuar deri më sot mbi 12 milionë Euro për restaurimin e tyre.

Por, pa nëvlerësuar aspak këtë vepër unikale, të gjithë sa e kanë parë nga afër dhe e kanë jetuar epokën e Kryepiskopit Anastas, nuk mund të mos bien dakort me gazetarin Andreas Lludharos që në mënyrë shumë të goditur thekson: “Njësia matëse për të vlerësuar veprën e Anastasit  është tjetër. Janë shpirtërat!” E theksonte  vazhdimisht dhe në mënyrë insistuese, Kryepiskopi Anastas, se “Kisha më e rëndësishme se ajo fizike, është Kisha e Krishtit brenda shpirtit të njeriut! Atë duhet të ngrëmë së pari!” I shërbeu këtij misioni gjatë gjithë jetës së tij me aktivitetin hierapostolik, me librat (24) dhe studimet (200) të përkthyera në 17 gjuhë, me kërkimet akademike shkencore për të cilat u nderua si pak sojesh nga 14 Universitete me emër në botë me titullin “Doctor Honoris Causa”.

Me këtë përparësi nisi prania e Kryepiskopit Anastas edhe në Shqipëri. Vendi sapo kishte dalë nga sistemi totalitar komunist dhe obskurantizmi ateist kushtetues. Për dekada flitej për liri, barazi, dinjitet, njeriun e ri  dhe vlerat e tij, ndërkohë që mbizotëronte dhuna, nëpërkëmbja, poshtërimi  zbrazëtia shpirtërore individuale dhe shoqërore. Formimi i veçantë dhe përvoja e gjatë i dhanë mundësinë të vepronte si i përgatitur prej kohësh për një situatë të tillë. Ajo çka konstatoi që në momentin e parë se mungonte ishte sistemi i vlerave. Ndaj nuk hezitoi. Të gjithë misionin e ndërtoi rreth boshtit “Erdhi ora e Zotit! Zoti është me ne! Edhe ne me Zotin”! Nuk rreshti kurrë së kërkuari që kjo të përsëritet sërish dhe sërish në çdo Kishë dhe çdo shërbesë. Ky ishte themeli i gjithë veprimtarisë së tij kishëtare, humanitare,sociale, arsimore dhe  shkencore. Ky ishte mesazhi me të cilin iu drejtua të gjithëve pa dallim.

Po sjell për lexuesit e këtij shkrimi një ndodhi të vitit 1992 që e dëshmon këtë më së miri: Me iniciativën e Profesorëve të nderuar  të kardiologjisë Ylli Popa (1930-2017) dhe Spiro Qirko u organizua një cikël ligjeratash të Kryepiskopit Anastas me intelektualët orthodhoksë. Në leksionin e parë me temë “Bashkegzistenca paqësore e  komuniteteve fetare” mbajtur në Kishën e Ungjillëzimit të Hyjlindëses pjesërisht të restauruar në Tiranë, të mbushur përplot, në prezantimet e fillimit, një pjesëmarrës, profesor universitar, pas emrit dhe fushës së specializimit theksoi  me një ndrojtje të dukshme edhe faktin se ishte ateist. E drejtëpërdrejtë ishte përgjigja e Kryepiskopit Anastas: Po edhe unë jam Kryepiskop i Orthodhoksëve dhe i gjithë ateistëve! Kaq mjaftoi për të krijuar një klimë si prej të njohurish prej vitesh gjatë vazhdimit të ligjeratës të parë dhe të tjerave që pasuan me një pjesëmarrje mbresëlënëse për kohën dhe situatat.

Kjo ishte fryma me të cilin iu drejtua Kryepiskopi Anastas çdo njeriu, pavarësisht nëse ishte apo nuk ishte besimtar, ishte pjesëtar i komunitetit orthodhoks apo i komuniteteve të tjera. Tek secili shikonte shembëlltyrën e Perëndisë. Kjo ishte edhe arsyeja e pjesëmarrjes surprizuese në homazhet e mbajtura me fjetjen e tij më Krishtin. Qytetarë të ndryshëm, individualisht apo në grupe, përtej pjesëtarëve të grigjës orthodhokse u bashkuan për ti dhënë lamtumirën e fundit. Gjithësecili kishte një arsye, një motiv të vetin. Kishte njohur Anastasin e vet. Kishte ndjerë vëmendjen e tij. I kishte zgjatur dorën dhe ai i ishte bërë krahë. Ishte njeriu i orës së ardhur tashmë të Zotit!

Nuk do të mund të mbyllja këte shkrim homazh për Kryepiskopin Anastas, në pervjetorin e 33-të të fronëzimit, pa vënë në dukje një element të veçantë tejet simbolik në vendin e tij të prehjes. Në kryptin e Katedrales “Ngjallja e Krishtit”, mbi mermerin e bardhë të varrit modest qëndron një kryq i drunjtë, i veçantë, me motive kristiane të Afrikës. Për 10 vjet (1991-1990) Kryepiskopi Anastas shërbeu si Mbikëqyrës i Mitropolisë së Irinupolit (Kenia, Tanzania, Uganda). Kur u thirr për misionin e rradhës, atë të ringritjes së Kishës sonë të shpërbërë nga rregjimi ateist, këtë kryq ia dhanë besimtarët Afrikanë në momentet e ndarjes për ta mbajtur gjithmonë me vete si mbrojtje.  

Ashtu ndodhi dhe la amanet që pas vdekjes të vendosej mbi varr. Kishte lënë një pjesë te shpirtit të tij aty. Siç la edhe te ne. Edhe kudo ku shërbeu Kishën e Krishtit. Nuk mund të ndodhte ndryshe me një dishepull besnik të Zotit, porosinë e fundit të të Cilit: “M’u dha çdo pushtet në qiell e mbi dhé. Shkoni dhe mësoni gjithë kombet...”(Mt.28:19-20) e shndërroi në mision të jetës së tij.

vangjel dule

Sondazh

Poll
Editorial 26 Korrik 2025, 20:07 Ditmir Bushati

Të flasësh si në shtëpi

foto ilustruese TIRANË- Dje, Bashkimi Europian vendosi përfshirjen e Ukrainës dhe Moldavisë në regjimin e telefonisë celulare...

Editorial 14 Korrik 2025, 19:25 Meri Lika

Rigoni, evazionisti i madh fiskal

Meri Lika Në një operacion të bujshëm antikorrupsion, shteti shqiptar ka shpallur "non grata" një nga rreziqet më të m&e...

Editorial 23 Qershor 2025, 15:26 DW

Bashkimin Evropian nuk e pyet askush!

Takimi i ministrave të jashtëm në Zvicër EVROPË- Ndërsa lufta po përhapet në Lindjen e Mesme, aktorët kryesor&...

Editorial 19 Qershor 2025, 12:19 Lutfi Dervishi

Bomba bërthamore e Shqipërisë!

Lutfi Dervishi TIRANË- Nëse mendojmë se problemet që kemi janë korrupsioni, papunësia, zgjedhjet e kontestuara, uji i (pa)pij...

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet