LIVE UPDATES
Bota

Vendimi që pritet nga Supremja: A do të mund ta vazhdojë Trump garën për president?

Të mërkurën, Trump ka apeluar ndaj një vendimi të Gjykatës Supreme të Kolorados, sipas të cilit ai nuk mund të garojë për president, për shkak se ka shkelur një ndalesë kushtetuese që u pamundëson të mbajnë poste atyre që janë “përfshirë në kryengritje”.

4 Janar 2024, 14:55 Nga I.A
Vendimi që pritet nga Supremja: A do të mund ta vazhdojë Trump
Donald Trump

SHBA- Gjykata Supreme e Shteteve të Bashkuara të Amerikës pritet të vendosë nëse ish-presidenti Donald Trump mund ta vazhdojë garën për Shtëpinë e Bardhë, teksa po kërkohet diskualifikimi i tij për shkak të rolit që kishte në trazirat e 6 janarit të vitit 2021, kur mbështetësit e tij sulmuan ndërtesën e Kongresit amerikan.

Të mërkurën, Trump ka apeluar ndaj një vendimi të Gjykatës Supreme të Kolorados, sipas të cilit ai nuk mund të garojë për president, për shkak se ka shkelur një ndalesë kushtetuese që u pamundëson të mbajnë poste atyre që janë “përfshirë në kryengritje”.

Të martën, ai ka kundërshtuar një hap të ngjashëm nga sekretarja demokrate e Shtetit në Mein, por apeli ndaj vendimit të gjykatës së Kolorados mban peshë më të madhe – sepse gjykata më e lartë në SHBA kurrë nuk ka marrë ndonjë vendim për Pikën 3 të Amendamentit të 14-të, i miratuar më 1868 për t’iu pamundësuar Konfederatave t’i rimerrnin postet e mëparshme qeveritare.

Vendimi i Gjykatës Supreme në rastin e Kolorados do të zbatohet në të 49 shtetet amerikane, përfshirë Meinin. Trump mbetet në garë për president në të dyja shtetet, derisa të përfundojnë proceset e apelit. Bëhet fjalë për dy fjali, të cilat duken relativisht shumë të drejtpërdrejta.

Pika 3 thotë: “Asnjë person nuk mund të jetë senator apo përfaqësues në Kongres, apo zgjedhës i presidentit dhe nënpresidentit, apo të mbajë post, civil apo ushtarak, në Shtetet e Bashkuara, apo në cilindo shtet, i cili, pasi më parë ka bërë betimin, si anëtar i Kongresit, apo si zyrtar i Shteteve të Bashkuara, apo si anëtar i cilësdo legjislaturë shtetërore, apo si zyrtar ekzekutiv apo gjyqësor i cilitdo shteti, për të mbështetur Kushtetutën e Shteteve të Bashkuara, është angazhuar në kryengritje apo rebelim kundër tyre, apo ka dhënë ndihmë apo mbështetje ndaj armiqve. Por, Kongresi mundet, përmes votimit nga dy të tretat e secilës nga Dhomat, të heqë një ndalesë të tillë”.

Jo tamam, thonë avokatët e Trumpit.

Avokatët e Trumpit thonë se kjo pjesë e Kushtetutës nuk është menduar për t’u aplikuar në rastin e presidentit. Vëreni se si ajo përmend në mënyrë specifike zgjedhësit, senatorët dhe përfaqësuesit, por jo presidencën, thonë ata.

Pika 3 përmend, po ashtu, betimin për “të mbështetur” Shtetet e Bashkuara, por në betimin presidencial nuk përdoret ajo fjalë – Kushtetuta u kërkon presidentëve të thonë se do ta “ruajnë dhe mbrojnë” dokumentin. Dhe, në fund, ajo flet për çdo “zyrtar” tjetër të Shteteve të Bashkuara, por avokatët e Trumpit argumentojnë se gjuha është menduar për t’u aplikuar në rastin e të emëruarve nga presidenti, jo për vetë presidentin.

Kjo ka mjaftuar për të bindur gjyqtarin fillestar që ka shqyrtuar rastin në Denver, i cili është pajtuar se nuk është e qartë se Pika 3 zbatohet për presidentin. Por, vendimi i atij gjyqtari u prish nga Gjykata Supreme e Kolorados.

Shumica e gjykatës më të lartë të shtetit shkroi: “Presidenti Trump na kërkon të vlerësojmë se Pika 3 diskualifikon çdo kryengritës që shkel betimin, përveç më të lartit dhe se ajo ua ndalon shkelësve të betimit mbajtjen e pothuajse çfarëdo posti, qoftë në nivel shtetëror apo federal, përveç më të lartit në vend”.

Avokatët e tij e cilësojnë politike çështjen se për kë zbatohet pika rrallë e përdorur dhe dikur e pakuptimtë, dhe pohojnë se për të nuk mund të vendosin gjyqtarë të pazgjedhur. Ata pretendojnë se rasti i 6 janarit nuk ishte kryengritje – ajo nuk ishte e përhapur, thonë ata, dhe nuk përfshiu numër të madh armësh zjarri apo shenja të tjera të rebelimit. Ata thonë se Trump nuk është “përfshirë” në asgjë atë ditë, përveç në ushtrimin e të drejtave të tij të mbrojtura për liri të shprehjes.

Argumenti i tyre final është ai që i ka bindur tre gjyqtarë mospajtues, nga shtatë sa ka gjykata më e lartë e Kolorados – mënyra ad hoc e vlerësimit të gjykatës se Trump ka shkelur Pikën 3, shkeli vetë të drejtat e ish-presidentit për proces të drejtë.

Ata pohojnë se atij duhej t’i garantohej një proces me strukturë dhe me ballafaqime, në vend se një gjykatë në Kolorado të përpiqej të vlerësonte nëse Kushtetuta aplikohej në rastin e tij.

Natyra e rasteve është e paprecedentë. Pika 3 është përdorur rrallë pasi një amnisti e 1872-tës e Kongresit përjashtoi shumicën e ish-Konfederatave. Gjykata Supreme e SHBA-së kurrë nuk e ka shqyrtuar një rast të tillë. Argumentet për precedentët legalë kthejnë te një opinion i vetëm, i vitit 1869, nga kryegjyqtari Salmon Chase, i cili po trajtonte një apel si gjyqtar qarku, e jo në gjykatën e lartë.

Kritikët e Trumpit kanë dorëzuar dhjetëra padi në përpjekje për ta diskualifikuar atë, dhe të gjitha kanë dështuar, deri në rastin e Kolorados. Por, ato kryesisht kanë dështuar për shkak se gjyqtarët kanë shmangur çështjet kushtetuese apo e kanë cilësuar veten të pakualifikuar për të vendosur rreth tyre. Duke supozuar se ajo do ta trajtojë rastin – kështu, të paktën, pret çdo analist – Gjykata Supreme nuk ka shumë hapësirë për të manovruar.

Partia Republikane e Kolorados tashmë ka apeluar kundër vendimit të gjykatës në Kolorado, prandaj gjyqtarët kanë pasur kohë të mendojnë se çfarë do të bëjnë. Gjykata më e lartë amerikane ka dhjetëra mënyra se si mund të vendosë. Ajo mund ta konfirmojë vendimin e Kolorados, dhe të thotë se Trump më nuk është i kualifikuar për të qenë president.

Gjykata mund të thotë se Trumpi është i kualifikuar për të qenë president. Kjo do t’u jepte fund të gjitha rasteve që kanë të bëjnë me Pikën 3, përfshirë në Mein.
Ajo mund ta prishë vendimin e Kolorados, duke u thirrur në një aspekt teknik për procedurat e përdorura për ta ngritur rastin atje, dhe të hapë rrugën për një rast tjetër në vjeshtë.

Gjykata Supreme mund të thotë se vendimi final i takon Kongresit amerikan. Se kur mund të marrë vendim gjykata është një tjetër mister. Në rastin Bush kundër Gore, më 2000, i cili ndërpreu rinumërimin në Florida dhe e bëri George W. Bushin president, gjykata mori vendim brenda tri ditësh. Gjykata mundet, po ashtu, ta trajtojë rastin ngadalë dhe të presë deri në fund të afatit, më 30 qershor, për të dhënë vendimin.

Sigurisht, kjo mund të hapë derën për më shumë kaos dhe të lërë paqartësi gjatë zgjedhjeve brendapartiake, nëse republikanët do të votojnë për dikë që nuk është i kualifikuar për të qenë president. Prandaj, të gjitha palët kanë kërkuar trajtim të përshpejtuar të rastit dhe marrje sa më të shpejtë të vendimit.

Që të shtatë gjyqtarët e gjykatës më të lartë të Kolorados janë emëruar nga demokratët. Gjashtë nga nëntë gjyqtarët e Gjykatës Supreme të SHBA-së janë emëruar nga republikanët, prej të cilëve tre nga vetë Trumpi.

Por, gjykata në Kolorado u nda 4 me 3 në vendimin e saj. Shumica citoi një vendim të marrë nga Neil Gorsuch, një nga tre konservatorët e emëruar nga Trumpi në Gjykatën Supreme, kur ai ishte gjyqtar federal në Kolorado. Ai kishte vlerësuar se shteti me të drejtë ia kishte ndaluar një qytetari të natyralizuar, të lindur në Guajana, të garonte për president, sepse ai nuk ishte i kualifikuar, sipas Kushtetutës.

Demokratët tashmë kanë nisur të sugjerojnë se gjyqtari Clarence Thomas duhet të tërhiqet nga përfshirja në marrjen e vendimit, sepse bashkëshortja e tij, aktiviste republikane, e ka mbështetur përpjekjen e Trumpit për të zhbërë humbjen e tij zgjedhore më 2020 përballë presidentit aktual, Joe Biden. Thomas është tërhequr vetëm në një rast lidhur me zgjedhjet e vitit 2020, dhe deri më tani njerëzit që po përpiqen ta diskualifikojnë Trumpin nuk i kanë kërkuar të veprojë njëjtë në këtë rast.

Disa prej mbështetësve më të fuqishëm të përdorimit të Pikës 3 kundër Trumpit janë teoricienë të shquar ligjorë dhe avokatë konservatorë, të cilët argumentojnë se gjykatat duhet t’u përmbahen fjalëve të Kushtetutës. Ata argumentojnë se nuk ka hapësirë për interpretime tjera – ato qartë e diskualifikojnë Trumpin.

Çështja nëse Trump është i kualifikuar për të qenë president nuk është trajtuar mbi vija tradicionale partiake në botën ligjore, pjesërisht për shkak se meqë ky është terren krejtësisht i ri ligjor, është vështirë të parashikohet se si do të vendosin gjyqtarët e caktuar, duke u bazuar në ideologjinë e tyre.

Por, shumica e ekspertëve ligjorë parashikojnë se Trump do të fitojë në gjykatën më të lartë amerikane – për shkak se gjykatat hezitojnë shumë që të kufizojnë opsionet e votuesve. Ka edhe një term për këtë – “çështja politike”, nëse një kontest gjyqësor është më mirë të zgjidhet nga njerëzit që votuesit i kanë zgjedhur për t’i bërë ligjet, sesa nga gjyqtarët e pazgjedhur.

Nëse kjo nuk ndodhë dhe fushata e Trumpit ndërpritet nga Pika 3, disa kritikë parashohin se ajo do të përdoret si armë në garat politike. Imagjinojeni një botë ku karriera e cilitdo politikan mund të përfundojë papritmas, kur një gjykatë apo një zyrtar zgjedhor vendos që ai person është “përfshirë në kryengritje”, thonë ata. Nëse gjykata më e lartë e SHBA-së nuk e mbyll këtë rast, Trump mund të jetë vetëm i pari, paralajmërojnë ata.

Marrë nga REL

donald trump

Sondazh

Poll

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit