LIVE UPDATES
Bota

Oqeanit i Atlantikut në shenja kolapsi/ Shkencëtarët paralajmërojnë: Evropa mund të pësojë rënie të temperaturave

Duke përdorur sisteme kompjuterike komplekse, shkencëtarët gjetën një mënyrë të re për të zbuluar një sinjal paralajmërues për kolapsin e rrymave, sipas studimit të botuar në revistën Science Advances.

11 Shkurt 2024, 14:13 Nga S.N

 

Oqeanit i Atlantikut në shenja kolapsi/ Shkencëtarët
Foto Ilustrim

SHBA- Një sistem i rrymave oqeanike, mund të jetë në kolaps, sipas një raporti të ri me implikime alaramante për rritjen e nivelit të detit dhe motin global. Duke çuar kështu në rënien e temperaturave në mënyrë dramatike në disa rajone dhe rritje në të tjera, shkruajnë mediat e huaja. 

Duke përdorur sisteme kompjuterike komplekse, shkencëtarët gjetën një mënyrë të re për të zbuluar një sinjal paralajmërues për kolapsin e rrymave, sipas studimit të botuar në revistën Science Advances.

Qarkullimi Meridonial i Përmbysjes së Atlantikut, funksionon si një rrip transportues gjigand global. Merr ujë të ngrohtë nga tropikët drejt Atlantikut të Veriut, ku uji ftohet dhe zhytet në oqean përpara se të përhapet në jug.

Rrymat bartin nxehtësi dhe lëndë ushqyese në zona të ndryshme të globit dhe luajnë një rol jetësor në mbajtjen e klimës së pjesëve të mëdha të Hemisferës Veriore relativisht të butë.

Për dekada, shkencëtarët kanë dhënë alarmin për stabilitetin e qarkullimit pasi ndryshimet klimatike ngrohin oqeanin dhe shkrijnë akullin, duke prishur ekuilibrin e nxehtësisë dhe kripës që përcakton fuqinë e rrymave.

Ndërsa shumë shkencëtarë besojnë se AMOC do të ngadalësohet nën ndryshimet klimatike dhe madje mund të ndalet. Kjo mbetet një pasiguri e madhe se kur dhe sa shpejt mund të ndodhë. AMOC është monitoruar vazhdimisht që nga viti 2004.

Shkencëtarët përdorën një kompjuter për të drejtuar modele komplekse klimatike për një periudhë tre mujore, duke stimuluar një rritje graduale të ujit të ëmbël në AMOC, që përfaqëson shkrirjen e akullit, reshjet dhe rrjedhjen e lumenjve, të cilat mund të hollojnë kripësinë e oqeanit dhe të dobësojnë rrymat.

Ndërsa rritën ngadalë ujin e ëmbël në model, ata panë që AMOC gradualisht po dobësohej derisa u shemb papritmas. Është hera e parë që një kolaps është zbuluar duke përdorur këto modele komplekse, që përfaqësojnë “lajm të keq për sistemin klimatik dhe njerëzimin”, thotë raporti.

Ajo që studimi nuk bën, megjithatë, është të japë korniza kohore për një kolaps të mundshëm. Nevojiten më shumë kërkime, tha van Westen për CNN, duke përfshirë modele që imitojnë gjithashtu ndikimet e ndryshimeve klimatike, të tilla si rritja e niveleve të ndotjes nga ngrohja e planetit, gjë që ky studim nuk e bëri.

Ndikimet e kolapsit të AMOC mund të jenë katastrofike. Disa pjesë të Evropës mund të shohin rënie të temperaturave deri në 30 gradë Celsius gjatë një shekulli, zbulon studimi, duke çuar në një klimë krejtësisht të ndryshme gjatë vetëm një ose dy dekadash.

"Asnjë masë përshtatëse realiste nuk mund të përballet me ndryshime kaq të shpejta të temperaturës," shkruajnë autorët e studimit.

Vendet në hemisferën jugore, nga ana tjetër, mund të shohin rritje të ngrohjes, ndërsa stinët e lagështa dhe të thata të Amazonës mund të ndryshojnë, duke shkaktuar përçarje serioze në ekosistemin.

Rënia e AMOC mund të shkaktojë gjithashtu rritje të nivelit të detit me rreth 1 metër (3.3 këmbë), tha van Westen.

Stefan Rahmstorf, një oqeanograf fizik në Universitetin e Potsdamit në Gjermani, i cili nuk ishte i përfshirë në studim, tha se ishte "një përparim i madh në shkencën e stabilitetit të AMOC".

“Kjo konfirmon se AMOC ka një pikë kthese përtej së cilës prishet nëse Oqeani Atlantik Verior hollohet me ujë të ëmbël,” tha ai për CNN.

Studimet e mëparshme që gjetën pikën e kthesës së AMOC përdorën modele shumë më të thjeshta, tha ai, duke u dhënë shpresë disa shkencëtarëve se mund të mos gjendet në modele më komplekse.

Joel Hirschi, drejtues i asociuar i modelimit të sistemeve detare në Qendrën Kombëtare të Oqeanografisë në Mbretërinë e Bashkuar, tha se studimi ishte i pari që përdori modele komplekse klimatike për të treguar se AMOC mund të kthehet nga "on" në "off" në përgjigje të sasive relativisht të vogla të ujërat e ëmbla që hyjnë në oqean.

Por ka arsye për të qenë të kujdesshëm, shtoi ai. Edhe pse studimi përdori një model kompleks, ai ende ka një rezolucion të ulët, tha ai, që do të thotë se mund të ketë kufizime në përfaqësimin e disa pjesëve të rrymave.

Një studim i vitit 2021 zbuloi se AMOC ishte më i dobët  se çdo herë tjetër në 1000 vitet e fundit. Dhe një raport veçanërisht alarmues - dhe disi i diskutueshëm i botuar në korrik të vitit të kaluar, arriti në përfundimin se AMOC mund të jetë në rrugën e kolapsit potencial që në vitin 2025.

Të dhënat moderne tregojnë se fuqia e AMOC luhatet, por nuk ka ende prova të vërejtura për një rënie, tha Hirschi. 

"Nëse ndryshime të papritura në AMOC të ngjashme me ato të parë në të kaluarën do të ndodhin ndërsa klima jonë vazhdon të ngrohet është një pyetje e rëndësishme e hapur."

oqeani atlantik sistemi i oqeaneve

Sondazh

Poll

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj