LIVE UPDATES
Bota

Protestat në Serbi/ Analiza e DW: Pranimi i dhunës bllokon demokratizimin

Reformat shumë të nevojshme nuk po nisin në Ballkanin Perëndimor. Një arsye mund të jetë bindja e përhapur se dhuna është një mjet legjitim për zgjidhjen e konflikteve, si në jetën publike ashtu edhe në atë private.

29 Nëntor 2025, 16:08 Nga I.A

Protestat në Serbi/ Analiza e DW: Pranimi i dhunës bllokon

Dhuna është një fenomen që ndodh në shumë vende të botës. Megjithatë në Serbi ajo tolerohet dhe madje inkurajohet nga nivelet më të larta të qeverisjes. Për më tepër, dhuna përdoret nga klasa politike si një mjet për të ruajtur pushtetin.

Në Serbi dhe në vendet e tjera të Evropës Juglindore, zhvillimi i formave demokratike të qeverisjes - parlamentarizmi, ndarja e pushteteve, liria e shprehjes dhe e medias, dhe e drejta për të demonstruar - pengohet që në fillim nga dhuna si një mjet i pranuar për zgjidhjen e konflikteve.

Të shtënat masive të përsëritura po ndodhin në Serbi dhe në vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor - siç ishte ajo në maj 2023 në shkollën fillore Ribnikar në Beograd. Një nxënës 13-vjeçar qëlloi dhe vrau nëntë fëmijë dhe një roje sigurie me dy pistoleta që i përkisnin babait të tij.

Një ditë më vonë, një burrë 21-vjeçar qëlloi dhe vrau nëntë fëmijë dhe plagosi 13 të tjerë pranë Mladenovcit, në Serbi. Në fillim të janarit 2025, një burrë 41-vjeçar qëlloi dhe vrau dymbëdhjetë persona në qytetin malazez të Cetinjes.

Dhuna në sferën private

Sulmet fizike nga burrat kundër grave ose partnereve të tyre janë veçanërisht shqetësuese brenda familjeve. Sipas Komisioneres për Mundësi të Barabarta, Brankica Jankoviq, 430 gra janë vrarë në Serbi në 14 vitet e fundit. Ideja se gratë janë pronë e burrave është ende e përhapur. Situata në vendet fqinje nuk është shumë më e mirë.

Në fund të vitit 2023, Ministria e Kulturës në Serbi publikoi një anketë që tregonte se 85 përqind e qytetarëve e konsiderojnë dhunën ndaj grave një çështje private në të cilën nuk duhet ndërhyrë.

Në këtë sfond, aktualisht ka një debat të nxehtë në Bosnjë-Hercegovinën fqinje rreth asaj pse askush nuk e vuri re një femicid në zemër të Mostarit - edhe pse viktima kishte vrapuar duke bërtitur nëpër rrugët e qytetit për t'i shpëtuar ish-partnerit të saj para sulmit.

Shpërthime të tilla dhune nuk do të ishin të mundura nëse më pak armë do të qarkullonin në rajonin e Ballkanit Perëndimor, armë që e kanë origjinën gjatë luftërave që shpërbënë Jugosllavinë (1991-1999). Zyrtarisht ka 770.000 armë të regjistruara, por jozyrtarisht vlerësohet se ka deri në dy milionë.

Dhuna në hapësirat publike

Dhuna nuk është e pazakontë në parlamentet serbe, malazeze dhe të Kosovës. Por sulmet fizike nga anëtarët e parlamentit kundër përfaqësuesve të opozitës janë gjithashtu të zakonshme në këshillat komunale të qyteteve si Sjenica, Kraljevë, Çacak dhe Kula në Serbi, në këshillat e qyteteve të Bileçit dhe Pljevljës në Mal të Zi, dhe në organet përfaqësuese të Prnjavorit, Foçës dhe Sarajevës në Bosnjë.

Një tjetër kapitull i errët në jetën publike është dhuna kundër gjyqësorit. Presidenti serb Aleksandar Vuçiq rregullisht i fajëson publikisht gjyqtarët dhe prokurorët për mosshkrimin e aktakuzave dhe vendimeve në përputhje me dëshirat e tij. Marsin e kaluar, mbi 600 gjyqtarë dhe prokurorë u ankuan me hidhërim për Presidentin në një letër të hapur. Ata e akuzuan atë për "skllavërimin" dhe "poshtërimin" e gjyqësorit. Ata argumentuan se po bëhej gjithçka për ta sjellë atë në vijë, duke shkelur kështu parimet demokratike të shtetit.

Mediat si megafonë të sunduesve
Mediat në Serbi janë një nga burimet më të rëndësishme të urrejtjes, diskriminimit dhe shpifjes. Censura dhe centralizimi i tyre i bëjnë ato një mjet propagande dhe zëdhënës për Vuçiqin. Kreu i shtetit ka kontroll të drejtpërdrejtë mbi pothuajse të gjitha mediat - qofshin ato të shtypura, televizive apo digjitale.

Mediat e kontrolluara, me dezinformimin e tyre, kanë krijuar një botë virtuale për qytetarët që nuk ka të bëjë fare me realitetin. Agresioni, gjuha e urrejtjes, sensacionalizmi dhe historitë e sajuara janë të zakonshme. Çdo gjë i nënshtrohet qëllimit të mbajtjes së elitës sunduese në pushtetdhe diskreditimit të kundërshtarëve të tyre.

Presidenti Vuçiç si gjenerator dhe përfitues i dhunës

Gjeneratori dhe përfituesi kryesor i dhunës në Serbi është kreu i shtetit. Ngjashëm me vitet e kaluara, ai u shfaq në televizion gati 350 herë deri në mesin e nëntorit 2025 - ndoshta një rekord botëror!

Është gjithashtu ndoshta unike në të gjithë botën që Vuçiq nuk lejon kurrë partnerë diskutimi. Ai i bën vetë pyetjet, në mënyrë që t'u përgjigjet edhe atyre. Deklaratat kryesore janë paralajmërime nga armiq të supozuar: kroatë, boshnjakë, shqiptarë, BE, SHBA, Këshilli i Evropës, OKB, ose individë si George Soros ose familja Rockefeller, kundër të cilëve ai "mbron" qytetarët.

Shumë ekspertë serbë, si psikologët Zarko Trebjeshanin dhe Mila Jovanoviq, e kritikojnë gjuhën e Vuçiit si "zhargon rruge". Ai i etiketon kundërshtarët e tij si përbindësha, shkaba, hiena ose tradhtarë. Për të, avokatët janë llum, profesorët dembelë dhe anëtarët e opozitës kriminelë, fashistë ose mercenarë të huaj.

Ky fjalor konfrontues dhe vulgar tani po ka një efekt toksik edhe mbi të rinjtë e vendit. Së fundmi, me praninë e tij të tepruar në median e shkruar dhe dijgitale, Vuçiq paraqet përhapjen e frikës dhe kërcënimet si metodat e tij të kontrollit.

Dhe kështu mbyllet rrethi: Përhapja e dhunës nga politikanët e lartë në sferën publike çon në pranimin e dhunës edhe në jetën private. Sulmet fizike, kërcënimet e hapura me vdekje dhe mbështetja për drejtësinë e turmës janë bërë të përditshme, si në sferën private ashtu dhe atë publike.

Dhuna në protesta

Ky bashkëveprim zmadhohet, sikur nën një xham zmadhues, në protestat e vazhdueshme kundër sistemit qeverisës nën udhëheqjen e vetme të Vuçiqit. Janë dokumentuar raste të panumërta të dhunës së tepruar të kryer nga policia, huliganët dhe banditët e drejtuar nga kreu i shtetit.

Nga ana tjetër, Vuçiq i jep udhëzime gjyqësorit që të arrestojë dhe ndëshkojë kritikët dhe demonstruesit me pretekste të dobëta. Ai vetë, megjithatë, fal shkelësit e dhunshëm që vepruan në interes të tij, por megjithatë u dënuan nga një ose një tjetër gjyqtar "i padisiplinuar"./DW

protestat ne serbi

Sondazh

Poll

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më