LIVE UPDATES
Bota

Përplasja Trump-Musk sjell krizën më të madhe ndonjëherë në NASA, ekspertët: Është një mundësi për Evropën dhe programin e saj për eksplorimin e hapësirës

Përveç grindjes midis Presidentit dhe Musk, ekziston edhe shqetësim për shkurtimet e thella të kërkuara nga Shtëpia e Bardhë në buxhetin e NASA-s. Të gjithë sektorët janë caktuar për kursime, përveç një përpjekjeje për të dërguar astronautë në Mars, e cila ka marrë një rritje prej 100 milionë dollarësh (74 milionë paund).

8 Qershor 2025, 09:15 Nga r.ll
Përplasja Trump-Musk sjell krizën më të madhe
foto ilustruese

SHBA- Grindja midis presidentit Donald Trump dhe miliarderit Elon Musk mbi një projektligj të madh shpenzimesh ka përkeqësuar pasigurinë mbi të ardhmen e buxhetit të NASA-s, e cila po përballet me shkurtime të thella. Agjencia hapësinore ka publikuar kërkesën e saj për buxhet drejtuar Kongresit, e cila parashikon shkurtim të fondeve për projektet shkencore me gati gjysmën. Dyzet misione shkencore, të cilat janë në zhvillim e sipër ose tashmë në hapësirë, janë në radhë për t'u pezulluar.

Presidenti ka kërcënuar të tërheqë kontratat federale me kompaninë e Musk, Space X. NASA mbështetet në flotën e raketave Falcon 9 të firmës për të furnizuar Stacionin Ndërkombëtar Hapësinor me ekuipazh dhe furnizime. Agjencia hapësinore gjithashtu pret të përdorë raketën e saj Starship për të dërguar astronautë në Hënë dhe përfundimisht në Mars, pasi të jetë zhvilluar.

Përplasja Trump-Musk sjell krizën më të madhe

Përveç grindjes midis Presidentit dhe Musk, ekziston edhe shqetësim për shkurtimet e thella të kërkuara nga Shtëpia e Bardhë në buxhetin e NASA-s. Të gjithë sektorët janë caktuar për kursime, përveç një përpjekjeje për të dërguar astronautë në Mars, e cila ka marrë një rritje prej 100 milionë dollarësh (74 milionë paund).

Sipas Casey Dreier, shefe e politikës hapësinore për Shoqërinë Planetare me seli në Pasadena, e cila promovon eksplorimin e hapësirës, ​​shkurtimet e mundshme përfaqësojnë "krizën më të madhe me të cilën është përballur ndonjëherë programi hapësinor amerikan", raporton BBC.

NASA ka thënë se kërkesa e saj për të ulur buxhetin e saj të përgjithshëm me gati një të katërtën i përshtat portofolet e saj të shkencës dhe teknologjisë me misionet thelbësore për eksplorimin e Hënës dhe Marsit.

Adam Baker, një analist hapësinor në Universitetin Cranfield, i tha BBC News se nëse këto propozime miratohen nga Kongresi, kjo do të ndryshonte rrënjësisht fokusin e agjencisë. Ata që mbështesin propozimet thonë se buxheti i Shtëpisë së Bardhë i ka dhënë NASA-s një qëllim të qartë, për herë të parë që nga ditët e uljeve në Hënë të misionit Apollo në vitet 1960 dhe 1970, kur qëllimi ishte të tejkalohej Bashkimi Sovjetik në Hënë. Kritikët e NASA-s thonë se që atëherë agjencia hapësinore është bërë një burokraci e fryrë dhe e pafokusuar, e cila rregullisht tejkalon shumë buxhetin në misionet e saj hapësinore dhe shpërdoron paratë e taksapaguesve.

Një nga shembujt më të egër të kësaj është raketa e re e NASA-s për planet e saj për të kthyer astronautët amerikanë në Hënë, Sistemi i Lansimit në Hapësirë ​​(SLS). Zhvillimi i saj është vonuar dhe kostot janë rritur aq shumë sa kushton 4.1 miliardë dollarë (3.3 miliardë paund) për çdo lëshim. Në të kundërt, sistemi ekuivalent i raketave të SpaceX, Starship, vlerësohet të kushtojë rreth 100 milionë dollarë (80 milionë paund) për lëshim sepse është projektuar të jetë i ripërdorshëm. Kompania hapësinore Blue Origin e Jeff Bezos premton kursime të ngjashme për raketën e saj të propozuar New Glenn.

SLS do të hiqet gradualisht sipas propozimeve të Shtëpisë së Bardhë, me shpresën se Starship dhe New Glenn mund ta zënë vendin e saj. Por tre lëshimet e fundit të Starship kanë qenë të pasuksesshme dhe Blue Origin vetëm kohët e fundit ka filluar të testojë raketën e saj në Hënë. Projektet që përballen me mbylljen përfshijnë dhjetëra misione planetare që janë tashmë në hapësirë, për të cilat shumica e kostove të zhvillimit dhe lëshimit janë paguar tashmë, me kursime relativisht të vogla të propozuara në kostot e tyre operative.

Gjithashtu nën kërcënim janë dy bashkëpunime me Agjencinë Hapësinore Evropiane: Një plan ambicioz për të sjellë në Tokë shkëmbinjtë marsianë të mbledhur nga Perseverance Rover i NASA-s dhe një mision për të dërguar Rosalind Franklin Rover të Evropës në planetin e kuq për të kërkuar shenja të jetës së kaluar.

Prof. Sir Martin Sweeting, kreu i firmës hapësinore britanike Surrey Satellite Technology Ltd dhe bashkautor i një raporti të Shoqërisë Mbretërore mbi të ardhmen e hapësirës, ​​thotë se ndërsa zhvillimi ishte "i padëshiruar", mund të ketë një avantazh për Evropën, pasi ajo merr përgjegjësi më të madhe për programin e saj të eksplorimit të hapësirës.

"Ndoshta kemi qenë shumë të varur nga NASA, lojtari i madh, për t'i kushtuar shumë rëndësi hapësirës. Është një mundësi për të menduar se si Evropa dëshiron të arrijë një ekuilibër më të mirë në aktivitetet e saj hapësinore.", tha ai për BBC News.

Por ka shumë më tepër disavantazhe për Evropën në afat të shkurtër. Përveç kthimit të mostrave të Marsit dhe Roverit të saj, ESA rrezikon qasje të reduktuar në Stacionin Ndërkombëtar Hapësinor nëse ai mbyllet, dhe shkurtimet e buxhetit anulojnë kontributet e gjera të NASA-s për pasardhësin e saj, Lunar Gateway, një stacion hapësinor shumëkombësh i planifikuar për në orbitën rreth Hënës.

Në strategjinë e saj të publikuar së fundmi, ESA deklaroi se "do të kërkojë të ndërtojë një aftësi hapësinore më autonome dhe të vazhdojë të jetë një partner i besueshëm, i fortë dhe i dëshirueshëm me agjencitë hapësinore nga e gjithë bota", me nënkuptimin se do ta bënte këtë me ose pa NASA-n.

Propozimet për buxhetin ende nuk janë miratuar nga Kongresi. Casey Dreier i Shoqërisë Planetare i ka thënë BBC News se shumë republikanë u kanë thënë privatisht lobistëve se janë të përgatitur të votojnë kundër shkurtimeve. Por, Dreier shqetësohet se ekziston një mundësi e fortë që bllokimi politik të nënkuptojë që nuk do të arrihet një marrëveshje për buxhetin. Ka të ngjarë që buxheti i reduktuar i Shtëpisë së Bardhë të vihet në fuqi si një masë e përkohshme, e cila më pas nuk do të mund të anulohet lehtë, sepse pasi misionet hapësinore të ndërpriten, është e vështirë, nëse jo e pamundur, t'i rifillosh ato.

donald trump elon musk

Sondazh

Poll

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre adoleshentë

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale