LIVE UPDATES
Bota

Përplasja Trump-Musk sjell krizën më të madhe ndonjëherë në NASA, ekspertët: Është një mundësi për Evropën dhe programin e saj për eksplorimin e hapësirës

Përveç grindjes midis Presidentit dhe Musk, ekziston edhe shqetësim për shkurtimet e thella të kërkuara nga Shtëpia e Bardhë në buxhetin e NASA-s. Të gjithë sektorët janë caktuar për kursime, përveç një përpjekjeje për të dërguar astronautë në Mars, e cila ka marrë një rritje prej 100 milionë dollarësh (74 milionë paund).

8 Qershor 2025, 09:15 Nga r.ll
Përplasja Trump-Musk sjell krizën më të madhe
foto ilustruese

SHBA- Grindja midis presidentit Donald Trump dhe miliarderit Elon Musk mbi një projektligj të madh shpenzimesh ka përkeqësuar pasigurinë mbi të ardhmen e buxhetit të NASA-s, e cila po përballet me shkurtime të thella. Agjencia hapësinore ka publikuar kërkesën e saj për buxhet drejtuar Kongresit, e cila parashikon shkurtim të fondeve për projektet shkencore me gati gjysmën. Dyzet misione shkencore, të cilat janë në zhvillim e sipër ose tashmë në hapësirë, janë në radhë për t'u pezulluar.

Presidenti ka kërcënuar të tërheqë kontratat federale me kompaninë e Musk, Space X. NASA mbështetet në flotën e raketave Falcon 9 të firmës për të furnizuar Stacionin Ndërkombëtar Hapësinor me ekuipazh dhe furnizime. Agjencia hapësinore gjithashtu pret të përdorë raketën e saj Starship për të dërguar astronautë në Hënë dhe përfundimisht në Mars, pasi të jetë zhvilluar.

Përplasja Trump-Musk sjell krizën më të madhe

Përveç grindjes midis Presidentit dhe Musk, ekziston edhe shqetësim për shkurtimet e thella të kërkuara nga Shtëpia e Bardhë në buxhetin e NASA-s. Të gjithë sektorët janë caktuar për kursime, përveç një përpjekjeje për të dërguar astronautë në Mars, e cila ka marrë një rritje prej 100 milionë dollarësh (74 milionë paund).

Sipas Casey Dreier, shefe e politikës hapësinore për Shoqërinë Planetare me seli në Pasadena, e cila promovon eksplorimin e hapësirës, ​​shkurtimet e mundshme përfaqësojnë "krizën më të madhe me të cilën është përballur ndonjëherë programi hapësinor amerikan", raporton BBC.

NASA ka thënë se kërkesa e saj për të ulur buxhetin e saj të përgjithshëm me gati një të katërtën i përshtat portofolet e saj të shkencës dhe teknologjisë me misionet thelbësore për eksplorimin e Hënës dhe Marsit.

Adam Baker, një analist hapësinor në Universitetin Cranfield, i tha BBC News se nëse këto propozime miratohen nga Kongresi, kjo do të ndryshonte rrënjësisht fokusin e agjencisë. Ata që mbështesin propozimet thonë se buxheti i Shtëpisë së Bardhë i ka dhënë NASA-s një qëllim të qartë, për herë të parë që nga ditët e uljeve në Hënë të misionit Apollo në vitet 1960 dhe 1970, kur qëllimi ishte të tejkalohej Bashkimi Sovjetik në Hënë. Kritikët e NASA-s thonë se që atëherë agjencia hapësinore është bërë një burokraci e fryrë dhe e pafokusuar, e cila rregullisht tejkalon shumë buxhetin në misionet e saj hapësinore dhe shpërdoron paratë e taksapaguesve.

Një nga shembujt më të egër të kësaj është raketa e re e NASA-s për planet e saj për të kthyer astronautët amerikanë në Hënë, Sistemi i Lansimit në Hapësirë ​​(SLS). Zhvillimi i saj është vonuar dhe kostot janë rritur aq shumë sa kushton 4.1 miliardë dollarë (3.3 miliardë paund) për çdo lëshim. Në të kundërt, sistemi ekuivalent i raketave të SpaceX, Starship, vlerësohet të kushtojë rreth 100 milionë dollarë (80 milionë paund) për lëshim sepse është projektuar të jetë i ripërdorshëm. Kompania hapësinore Blue Origin e Jeff Bezos premton kursime të ngjashme për raketën e saj të propozuar New Glenn.

SLS do të hiqet gradualisht sipas propozimeve të Shtëpisë së Bardhë, me shpresën se Starship dhe New Glenn mund ta zënë vendin e saj. Por tre lëshimet e fundit të Starship kanë qenë të pasuksesshme dhe Blue Origin vetëm kohët e fundit ka filluar të testojë raketën e saj në Hënë. Projektet që përballen me mbylljen përfshijnë dhjetëra misione planetare që janë tashmë në hapësirë, për të cilat shumica e kostove të zhvillimit dhe lëshimit janë paguar tashmë, me kursime relativisht të vogla të propozuara në kostot e tyre operative.

Gjithashtu nën kërcënim janë dy bashkëpunime me Agjencinë Hapësinore Evropiane: Një plan ambicioz për të sjellë në Tokë shkëmbinjtë marsianë të mbledhur nga Perseverance Rover i NASA-s dhe një mision për të dërguar Rosalind Franklin Rover të Evropës në planetin e kuq për të kërkuar shenja të jetës së kaluar.

Prof. Sir Martin Sweeting, kreu i firmës hapësinore britanike Surrey Satellite Technology Ltd dhe bashkautor i një raporti të Shoqërisë Mbretërore mbi të ardhmen e hapësirës, ​​thotë se ndërsa zhvillimi ishte "i padëshiruar", mund të ketë një avantazh për Evropën, pasi ajo merr përgjegjësi më të madhe për programin e saj të eksplorimit të hapësirës.

"Ndoshta kemi qenë shumë të varur nga NASA, lojtari i madh, për t'i kushtuar shumë rëndësi hapësirës. Është një mundësi për të menduar se si Evropa dëshiron të arrijë një ekuilibër më të mirë në aktivitetet e saj hapësinore.", tha ai për BBC News.

Por ka shumë më tepër disavantazhe për Evropën në afat të shkurtër. Përveç kthimit të mostrave të Marsit dhe Roverit të saj, ESA rrezikon qasje të reduktuar në Stacionin Ndërkombëtar Hapësinor nëse ai mbyllet, dhe shkurtimet e buxhetit anulojnë kontributet e gjera të NASA-s për pasardhësin e saj, Lunar Gateway, një stacion hapësinor shumëkombësh i planifikuar për në orbitën rreth Hënës.

Në strategjinë e saj të publikuar së fundmi, ESA deklaroi se "do të kërkojë të ndërtojë një aftësi hapësinore më autonome dhe të vazhdojë të jetë një partner i besueshëm, i fortë dhe i dëshirueshëm me agjencitë hapësinore nga e gjithë bota", me nënkuptimin se do ta bënte këtë me ose pa NASA-n.

Propozimet për buxhetin ende nuk janë miratuar nga Kongresi. Casey Dreier i Shoqërisë Planetare i ka thënë BBC News se shumë republikanë u kanë thënë privatisht lobistëve se janë të përgatitur të votojnë kundër shkurtimeve. Por, Dreier shqetësohet se ekziston një mundësi e fortë që bllokimi politik të nënkuptojë që nuk do të arrihet një marrëveshje për buxhetin. Ka të ngjarë që buxheti i reduktuar i Shtëpisë së Bardhë të vihet në fuqi si një masë e përkohshme, e cila më pas nuk do të mund të anulohet lehtë, sepse pasi misionet hapësinore të ndërpriten, është e vështirë, nëse jo e pamundur, t'i rifillosh ato.

donald trump elon musk

Sondazh

Poll

Nisin homazhet për policin që u vra në krye të detyrës gjatë aksionit në Maliq, kolegët e tij në lot

Nisin homazhet për policin që u vra në krye të detyrës gjatë aksionit në Maliq, kolegët e tij në lot

Drejtori i Hekurudhave, Ergys Verdho paraqitet në SPAK

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta