LIVE UPDATES
Bota

2024-a: A do të jetë viti kur lajmet e rreme do ta shkatërrojnë demokracinë?

Gati 1 miliard njerëz mund të shkojnë në qendrat e votimit në 12 muajt e ardhshëm, në mesin e një ‘stuhie’ të keqinformimit dhe manipulimi dixhital, pra në një situatë të ndryshme nga çdo gjë që ka parë deri më sot bota. Në lojë janë gjëra tejet të rëndësishme për të ardhmen e vetë demokracisë.

30 Dhjetor 2023, 14:45 Nga Mihir Sharma
2024-a: A do të jetë viti kur lajmet e rreme do ta
Foto Ilustruese

Nga Mihir Sharma “Bloomberg”

Në vitin 2024, demokracia do të përballet me një test për të cilën nuk është ende gati. Për herë të parë që nga fillimi i epokës së internetit, 4 blloqet më të mëdha elektorale në botë - India, Bashkimi Evropian, SHBA dhe Indonezia - do të mbajnë zgjedhje parlamentare në të njëjtin vit.

Gati 1 miliard njerëz mund të shkojnë në qendrat e votimit në 12 muajt e ardhshëm, në mesin e një ‘stuhie’ të keqinformimit dhe manipulimi dixhital, pra në një situatë të ndryshme nga çdo gjë që ka parë deri më sot bota. Në lojë janë gjëra tejet të rëndësishme për të ardhmen e vetë demokracisë.

Në SHBA, favoriti në garë, të paktën sipas sondazheve, ka mundësinë të bëhet diktator. Në Bashkimin Evropian, e djathta ekstreme pritet të rritet në mbarë kontinentin. Kandidati kryesor në zgjedhjet në Indonezi, është një ish-gjeneral i akuzuar dikur për shkelje të të drejtave të njeriut.

Dhe në Indi, një opozitë e rrethuar përballet me shansin e saj të fundit për të shmangur atë që në të kundërt mund të shndërrohet ndër dekada një sundim njëpartiak. Ne e dimë se që të paktën nga viti 2016, zgjedhjet në epokën dixhitale janë jashtëzakonisht të ndjeshme ndaj manipulimit.

Ndërsa zyrtarët përgjegjës për integritetin e zgjedhjeve kanë punuar me zell, por atyre po u mbarojnë forcat. Fitorja e ish-presidentit të SHBA Donald Trump në vitin 2016 dhe zgjedhjet e tjera në atë periudhe, u ndikuan nga narrativat e kultivuara me kujdes.

Në kundër-përgjigje, një ushtri e vogël kontrollues të fakteve, u shfaq në mbarë botën. PO ashtu u shtuan mekanizmat për t’i mbajtur “lajmet e rreme” jashtë medias kryesore. Përvoja e Indisë - e cila, duke qenë se ka më shumë votues, është gjithashtu laboratori më i madh në botë për abuzimet zgjedhore - tregon kufizimet e kësaj pune.

Sa më skrupulozë të jenë kontrolluesit e fakteve, aq më lehtë mund të mbingarkohen ata me një vërshim lajmesh të rreme. Për më tepër ata janë njerëz, dhe për këtë arsye është shumë e lehtë që të diskreditohen në publik, sado e padrejtë që mund të duket kjo.

Disa ide të reja kanë filluar të shfaqen tashmë. Edhe kritikët e Elon Musk, duket se i duan “shënimet e komunitetit” që ai ka shtuar si opsion në X, e njohur më parë si Twitter, të cilat etiketojnë tweetet virale me kontrolle faktesh me burim nga turma.

Për shkak se këto janë burime nga turma, ato reagojnë ndaj sasisë së lajmeve të rreme në qarkullim. Dhe për shkak se nuk lidhen me ndonjë grup individual kontrolluesish të fakteve, janë më të vështira për t’u hedhur poshtë si të njëanshme. Megjithatë, teknologjia ka ecur edhe më shpejt.

Keqinformimi i bazuar tek Inteligjenca Artificiale ka filluar të përhapet tashmë, dhe po bëhet më e vështirë të dallohet si i rremë. Dhe ndalimi i mesazheve të tilla që të bëhen virale, është më i vështirë kur ato nuk duken në çast si fyese.

Për shembull në Indonezi, në TikTok u pa miliona herë një video që dukej sikur tregonte Ministrin e Mbrojtjes dhe kandidatin presidencial Prabowo Subianto duke folur arabisht. Në fakt ishte një “deepfake” i krijuar nga AI, që synonte të forconte kredencialet e tij diplomatike (dhe ndoshta islamike).

Nga ana tjetër, nuk mund të supozojmë se një elektorat gjithnjë e më i zgjuar falë botës dixhitale, do të jetë në gjendje të lundrojë pa ndihmë në këtë peizazh të ri informacioni. Nëse ka diçka që kemi mësuar nga lufta informative që ka shoqëruar betejën fizike të Izraelit kundër Hamasit në Gaza, ajo është se njerëzit që janë rritur  në epokën e internetit, nuk janë doemos më të përgatitur për të identifikuar propagandën.

Përkundrazi, ata duken më të paaftë për të dalluar faktin nga trillimi. Kërcënimi ndaj demokracinë është transnacional. Platformat që përdoren janë globale, dhe po kështu edhe mesazhet. Prandaj mbrojtja e saj nuk mund të jetë vetëm kombëtare.

Së pari, kjo nuk është një detyrë, të cilën mund ta kryejë e vetme çdo qeveri. Së dyti, nuk është një detyrë që mund t’i besohet një qeverie që ta ndjekë vetë. Por kur bëhet fjalë për sigurinë e zgjedhjeve, çdo vend ka qasje të ndryshme, dhe si manipuluesit e mundshëm ashtu edhe platformat që ata shfrytëzojnë, kanë përfituar jo pak nga kjo përçarje.

Në rast se nuk miratojmë një qasje më strategjike dhe të unifikuar veprimet tona, niveli i keqinformimit që do të shfaqet gjatë vitit të ardhshëm, do të arrijë të shmangë të gjitha mekanizmat mbrojtës kombëtarë.

Ne ende nuk e dimë se çfarë mekanizmash - qoftë ky burimi i turmës, rregullimi transnacional i platformave, apo normat e përbashkëta të të folurit - do të funksionojnë më mirë. Por ajo që do të na duhet, është ndarja me shpejtësi e informacionit se çfarë masash duket se funksionojnë, si dhe presioni i përbashkët ndaj platformave për t’i përdorur këto masa.

Ne mund të mësojmë shumë nga njëri-tjetri. Për shembull ndalimi i TikTok në Indi, duket se ka qenë më efektiv sesa pritej. Por ne gjithashtu duhet të angazhohemi bashkarisht për transparencën. Entet rregullatore në Indi dhe Indonezi, duhet të jenë të bindura se normat në internet të platformave me bazë në SHBA, janë krijuar po aq për të mbrojtur kohezionin e tyre kombëtar edhe integritetin politik, sa edhe për të mbrojtur grupime të veçanta sociale.

Mbi të gjitha, ne duhet të punojmë të gjithë së bashku. Mbrojtja e demokracisë, ka qenë gjithmonë një nga arsyet kryesore për veprimet shumëpalëshe. Në vitin 2024, kjo duhet të përfshijë edhe mbrojtjen e përbashkët të zgjedhjeve tona kombëtare.

 

mihir sharma

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje