LIVE UPDATES
Aktualitet

“Atdheu Blu”/ Doktrina gjeopolitike detare e Turqisë. Admirali turk i dërgoi Tiranës një raport sekret

13 Shtator 2020, 10:15 Nga DOSJA
“Atdheu Blu”/ Doktrina gjeopolitike detare e Turqisë. Admirali

Më datën 10 qershor, në medien turke “Habertürk”, gazetarja Kybra Par, botoi një intervistë me kundëradmiralin në pension doc. dr. Xhihat Jajxhë (Cihat Yaycı), e cila erdhi si reagim kundërshtues kundrejt marrëveshjes detare që firmosën grekët me italianët.

Së bashku me admiralin tjetër në pension, Xhem Gyrdeniz (Cem Gürdeniz) – ai është një prej dy gjeopolitikanëve kryesorë të gjeopolitikës detare turke.

Gyrdeniz është ideatori i doktrinës “Mavi Vatan” (“Atdheu blu”), ndërsa Jajxhë është ndjekës e zbatues i kësaj doktrine, por edhe arkitekt i politikës detare me Libinë.

Edhe pse më 15 maj, Erdogan, e shkarkoi nga detyra e shefit të shtabit të Forcave Detare turke, ai mbetet një prej njerëzve më ndikues te mendimi strategjik turk.

Të dy përfaqësojnë një shkollë mendimi dhe një filozofi të caktuar gjeopolitike e cila i ka rrënjët përtej këtyre dy individëve. E thënë thjeshtë, kur ata flasin duhen dëgjuar, pasi përfaqësojnë mendimin e avancuar të gjeopolitikës turke.

Për këtë arsye edhe intervista në fjalë bëri jehonë.

Ajo u pasqyrua edhe në Shqipëri gjerësisht, sepse admirali Xhihat Jajxhë pranoi dërgimin e një raporti shtetëror sekret për qeverinë shqiptare, ku e ndërgjegjësonte këtë të fundit për rrezikun e marrëveshjes së kufijve detarë me Greqinë, duke e paralajmëruar: “po mashtroheni”.

Mediet greke e cilësuan intervistën e tij si provën që Turqia pengoi realizimin e marrëveshjes shqiptaro-greke. Si në vendin tonë edhe në Greqi, epiqendra e diskutimeve mbi këtë intervistë ishte pranimi i përfshirjes së Turqisë në këtë çështje.

Por, ky është një diskutim më i komplikuar se kaq dhe ka pjesëmarrje të shumë aktorëve.

Titujt e medias turke mbi deklaratat e admiralit për Libinë dhe Shqipërinë. Në një pjesë të intervistës, botuar në shqip, thuhet:

“Tani kemi një hap shumë konkret që duhet të ndërmerret nga Turqia. Pasi të drejtat e Shqipërisë dhe të Libisë shkelen nga marrëveshja midis Italisë dhe Greqisë. Zonat detare që do të fitonte Shqipëria në vijën jugperëndim-verilindje dhe zonat detare të Libisë në vijën veriperëndim-juglindje, janë zhvatur.

Me fjalë të tjera, nëse Shqipëria dhe Libia do të bënin vetë një marrëveshje me Italinë, do të kishin disa prej zonave të cilat i mori Greqia. Prandaj Libia dhe Shqipëria duhet ta kundërshtojnë këtë marrëveshje”.

Kjo intervistë pati një shpërndarje të gjerë në Turqi. Personalisht nuk mund të them nëse deklarata e tij lidhur me zonat që mund të ketë humbur Shqipëria, qëndron ose jo, pasi janë çështje teknike. Por, shihet qartë se ky tension për ndarjen e zonave detare të Mesdheut do të ketë ndikim edhe në Shqipëri.

Ka një detaj që e bën situatën edhe më interesante. Këtë intervistë, e shpërndau në faqen e tij të Tuiterit, profesori amerikan Ryan Ginger i “Naval Postgraduate School”, të SHBA-së (Shkolla Pasuniversitare Detare e Marinës amerikane).

Ai është një ekspert për Turqinë, Ballkanin dhe Lindjen e Mesme. Krahas njohjes së mirë të turqishtes dhe disa gjuhëve të tjera, punon në shqip dhe në maqedonisht.

Statusi i profesorit Ginger ishte ky:

“Intervista e parë e gjerë e Xhihat Jajxhë. Mes konkluzioneve interesante, është bindja e tij se Shqipëria duhet të ketë një ujdi të përbashkët me Libinë. Nuk jam i sigurt se si do të funksiononte kjo (sidomos nga këndvështrimi i Shqipërisë), por është diçka nga e cila nuk duhen hequr sytë…”.

Me sa duket të gjithë po i mbajnë sytë nga zhvillimet në Mesdheun Lindor dhe nga Turqia. Dhe kështu ka qenë edhe më parë.

Memorandumi sekret i komunitetit të inteligjencës amerikane, Mosmarrëveshja e Egjeut: një vështrim i ri mbi një problem të vjetër (CIA, Aegean Dispute: a new look at an old problem, NII IIM 84-10005, 5 november 1984) jep të njëjtën problematikë ekzistuese lidhur me Egjeun.

Sipas këtij dokumenti (f. 11), “Zëdhënësit grekë në mënyrë private, nëpër takime, deklaronin se nuk kishte plan që Greqia të zgjeronte ujërat territoriale nga 6 në 12 milje, veçse Greqia e kishte këtë të drejtë nga Konventa e 1982. Por, nëse Greqia do të zgjeronte ujërat territoriale në 12 milje në Egje, do të lindte nevoja e skicimit të ngushticave ndërkombëtare, pasi të gjitha ngushticat nga Mesdheu në Dardanele do të mbuloheshin nga ujërat greke, duke e kthyer Egjeun në një “liqen grek”.

Ky ishte një shqetësim për SHBA-në, ish-BRSS dhe Turqinë. Greqia pretendonte në të shkuarën të njëjtat të drejta që kishin shtetet arkipelagë, të akorduara përgjithësisht nga “Konventa e Kombeve të Bashkuara për Ligjin e Detit”, (LOS Convention, 1982). Gjatë diskutimeve të LOS-it Greqia nuk arriti ta fitonte këtë njohje. Pas nënshkrimit të konventës ajo vuri kusht duke pretenduar që t’i zgjidhte ajo se cilat do të ishin ngushticat mes ishujve për kalime transit e cilat jo.

SHBA-ja nuk e pranoi kërkesën e Greqisë për këtë të drejtë”. Sot janë rikthyer përsëri tensionet e “problemit të vjetër” edhe pse bota ka një rend të ri. Ngjan se ka një interes të shtuar edhe nga media ruse për deklaratat e admiralit Jajxhë dhe për doktrinën “Atdheu blu”.

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

aktualitet aktualitet greqi mavi vatan shqiper turqi greqi mavi vatan shqiper turqi

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje