LIVE UPDATES
Art&Argëtim

Akademikët turq zbulojnë poemën epike italiane 550-vjeçare për Sulltan Mehmedin

21 Korrik 2021, 07:25 Nga DOSJA
Akademikët turq zbulojnë poemën epike italiane 550-vjeçare

TURQI– Historia është e mbushur me vepra arti të humbura, por ndonjëherë fati siguron një perlë të pazbuluar. Kështu profesorja e asociuar, Filiz Barın Akman i Shkencave Sociale në Universitetin e Ankarasë dhe bashkëshorti i saj dhe akademiku Beyazıt Akman, zbuluan një poemë epike prej 5000 rreshtash nga periudha e Rilindjes, shkruar nga një poet italian në nder të Sulltan Osman Mehmed Pushtuesi.

Vepra, e titulluar “Amyris, de vita et gestis Mahometi Turcorum imperatoris” (“Emir: Jeta dhe Pushtimet e Mehmet Perandorit Turk”), u shkrua nga poeti dhe historiani Gian Mario Filelfo në 1475.

Çifti Akman, në një intervistë për Anadolu Agency (AA), foli për zbulimin dhe tiparet e veprës. Vepra nuk është përkthyer në Turqisht ose Anglisht në gati 550 vjet të historisë së saj dhe nuk ka qenë objekt i ndonjë studimi akademik.

Beyazıt Akman tha se ai ishte duke punuar me gruan e tij në perceptimin e Turqve dhe Islamit në Perëndim. “Ne vazhdimisht po përpiqeshim të gjenim burime të reja. Në hulumtimet tona, ne kemi parë disa referenca për këtë vepër dhe autorin, por kurrë nuk e kishim parë vetë punën. Citimet për këtë vepër po citonin gjithashtu përmes citimeve. Ne nuk kemi hasur një studim që lexon dhe interpreton punën nga fillimi në fund “, tha ai.

Akman tha se ata kanë një kopje faksimile të veprës të shtypur në Itali në 1978 dhe nënvizoi se do të përpiqen të arrijnë dorëshkrimin origjinal latin nga biblioteka Bibliotheque de Geneve në Gjenevë, Zvicër.

Ai shpjegoi se hapi i tyre i parë do të ishte të përfundonin përkthimin e poezisë.

Deri më tani, ajo duhet të ishte përkthyer në shumë gjuhë, jo vetëm në Turqisht, dhe duhet të ishte objekt i shumë studimeve. A mund ta imagjinoni, një Italian shkroi një vepër prej 5,000 rreshtash mbi Sulltan Mehmedin në shekullin e 15-të, dhe nuk përkthehet në asnjë gjuhë “, tha Akman.

Nëse kjo vepër do të ishte shkruar për një perandor të krishterë dhe jo për një sundimtar mysliman turk, unë jam i sigurt se do të ishte përmendur midis klasikeve si Iliada e Homerit dhe Eneida e Virgjilit. Ata e burgosën atë në arkivat e bibliotekave të tyre. Nuk ka dyshim që historiografia orientaliste ka një ndikim të madh në faktin se vepra ka qenë e panjohur deri në një shkallë të tillë deri më tani. Ne së pari duam ta përkthejmë këtë vepër në turqisht dhe anglisht, dhe pastaj ta analizojmë. Nuk e di pse nuk ka tërhequr vëmendjen e askujt për pesë shekuj, “-deklaroi ai.

Akman vuri në dukje se poezia e Filelfo kishte po aq domethënie historike sa portreti i famshëm i Sulltan Mehmed Pushtuesit i artistit venecian, Gentile Bellini.

Padyshim, kjo vepër nuk ndryshon nga portreti i Bellinit për Mehmed. Ajo që bëri njëra me artin e pikturës, tjetra me letërsinë. Është e rëndësishme që vepra t’i paraqitet njerëzve tanë dhe kulturave të tjera me një azhurnim me këtë projekt, ne synojmë të plotësojmë këtë boshllëk “.

Ndërkohë, Filiz Akman dha një pasqyrë të sfondit dhe historisë së poezisë.

Pasi Sulltan Mehmed pushtoi Stambollin, mes të burgosurve ishte edhe kunati i një tregtari venecian me emrin Othman Lillo Ferducci nga Ankona. Ferducci i dërgoi një letër Sulltanit, duke kërkuar që kunati i tij të lirohej dhe Sulltani e liroi pa kërkuar asnjë shpërblim.

I ndikuar nga akti i Sulltanit, Ferducci shtoi emrin e tij “Othman” në emrin e tij si një mirënjohje, pasi “Othman” ishte emri i paraardhësit të Sulltan Mehmedit dhe themeluesit të Perandorisë Osmane. Ai gjithashtu kërkoi nga miku i tij, poeti i Rilindjes Gian Mario Filelfo, i lindur në Pera në 1426, për të shkruar një poemë epike për Sulltan Mehmedin, duke përshkruar arritjet dhe pushtimet e tij.

Ai synoi të falënderonte Sulltanin dhe t’i shprehte falënderimet e tij,” tha ajo.

Akman vuri në dukje se vepra do të përkthehet nga origjinali latin në turqisht dhe anglisht, shoqëruar me lexime të hollësishme letrare dhe shpjegime të kontekstit historik. Ajo deklaroi se ata synojnë ta kenë librin në rafte për disa muaj.

Libri do të botohet nga Botimet Kopernik me titullin, “Emiri: Eposi i Fatih i Pesë Shekujve”.

(d.a/dosja.al)

Iftar dhe politikë, a u prek Muaji i Ramazanit nga politikanët?

View Results

dikur dikur beyazıt akman filiz barın akman gentile bellini sulltan osman mehmed pushtuesi beyazıt akman filiz barın akman gentile bellini sulltan osman mehmed pushtuesi

Sondazh

Poll
Art&Argëtim 20 Korrik 2021, 09:12

BRITANI- Ish-presidenti i SHBA-ve, Bill Clinton refuzoi çajin me Mbretëreshën Elizabet dhe darkën në Checkers sepse ai donte të “ishte një turist&#...

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim