LIVE UPDATES
Art&Argëtim

Akademikët turq zbulojnë poemën epike italiane 550-vjeçare për Sulltan Mehmedin

21 Korrik 2021, 07:25 Nga DOSJA
Akademikët turq zbulojnë poemën epike italiane 550-vjeçare

TURQI– Historia është e mbushur me vepra arti të humbura, por ndonjëherë fati siguron një perlë të pazbuluar. Kështu profesorja e asociuar, Filiz Barın Akman i Shkencave Sociale në Universitetin e Ankarasë dhe bashkëshorti i saj dhe akademiku Beyazıt Akman, zbuluan një poemë epike prej 5000 rreshtash nga periudha e Rilindjes, shkruar nga një poet italian në nder të Sulltan Osman Mehmed Pushtuesi.

Vepra, e titulluar “Amyris, de vita et gestis Mahometi Turcorum imperatoris” (“Emir: Jeta dhe Pushtimet e Mehmet Perandorit Turk”), u shkrua nga poeti dhe historiani Gian Mario Filelfo në 1475.

Çifti Akman, në një intervistë për Anadolu Agency (AA), foli për zbulimin dhe tiparet e veprës. Vepra nuk është përkthyer në Turqisht ose Anglisht në gati 550 vjet të historisë së saj dhe nuk ka qenë objekt i ndonjë studimi akademik.

Beyazıt Akman tha se ai ishte duke punuar me gruan e tij në perceptimin e Turqve dhe Islamit në Perëndim. “Ne vazhdimisht po përpiqeshim të gjenim burime të reja. Në hulumtimet tona, ne kemi parë disa referenca për këtë vepër dhe autorin, por kurrë nuk e kishim parë vetë punën. Citimet për këtë vepër po citonin gjithashtu përmes citimeve. Ne nuk kemi hasur një studim që lexon dhe interpreton punën nga fillimi në fund “, tha ai.

Akman tha se ata kanë një kopje faksimile të veprës të shtypur në Itali në 1978 dhe nënvizoi se do të përpiqen të arrijnë dorëshkrimin origjinal latin nga biblioteka Bibliotheque de Geneve në Gjenevë, Zvicër.

Ai shpjegoi se hapi i tyre i parë do të ishte të përfundonin përkthimin e poezisë.

Deri më tani, ajo duhet të ishte përkthyer në shumë gjuhë, jo vetëm në Turqisht, dhe duhet të ishte objekt i shumë studimeve. A mund ta imagjinoni, një Italian shkroi një vepër prej 5,000 rreshtash mbi Sulltan Mehmedin në shekullin e 15-të, dhe nuk përkthehet në asnjë gjuhë “, tha Akman.

Nëse kjo vepër do të ishte shkruar për një perandor të krishterë dhe jo për një sundimtar mysliman turk, unë jam i sigurt se do të ishte përmendur midis klasikeve si Iliada e Homerit dhe Eneida e Virgjilit. Ata e burgosën atë në arkivat e bibliotekave të tyre. Nuk ka dyshim që historiografia orientaliste ka një ndikim të madh në faktin se vepra ka qenë e panjohur deri në një shkallë të tillë deri më tani. Ne së pari duam ta përkthejmë këtë vepër në turqisht dhe anglisht, dhe pastaj ta analizojmë. Nuk e di pse nuk ka tërhequr vëmendjen e askujt për pesë shekuj, “-deklaroi ai.

Akman vuri në dukje se poezia e Filelfo kishte po aq domethënie historike sa portreti i famshëm i Sulltan Mehmed Pushtuesit i artistit venecian, Gentile Bellini.

Padyshim, kjo vepër nuk ndryshon nga portreti i Bellinit për Mehmed. Ajo që bëri njëra me artin e pikturës, tjetra me letërsinë. Është e rëndësishme që vepra t’i paraqitet njerëzve tanë dhe kulturave të tjera me një azhurnim me këtë projekt, ne synojmë të plotësojmë këtë boshllëk “.

Ndërkohë, Filiz Akman dha një pasqyrë të sfondit dhe historisë së poezisë.

Pasi Sulltan Mehmed pushtoi Stambollin, mes të burgosurve ishte edhe kunati i një tregtari venecian me emrin Othman Lillo Ferducci nga Ankona. Ferducci i dërgoi një letër Sulltanit, duke kërkuar që kunati i tij të lirohej dhe Sulltani e liroi pa kërkuar asnjë shpërblim.

I ndikuar nga akti i Sulltanit, Ferducci shtoi emrin e tij “Othman” në emrin e tij si një mirënjohje, pasi “Othman” ishte emri i paraardhësit të Sulltan Mehmedit dhe themeluesit të Perandorisë Osmane. Ai gjithashtu kërkoi nga miku i tij, poeti i Rilindjes Gian Mario Filelfo, i lindur në Pera në 1426, për të shkruar një poemë epike për Sulltan Mehmedin, duke përshkruar arritjet dhe pushtimet e tij.

Ai synoi të falënderonte Sulltanin dhe t’i shprehte falënderimet e tij,” tha ajo.

Akman vuri në dukje se vepra do të përkthehet nga origjinali latin në turqisht dhe anglisht, shoqëruar me lexime të hollësishme letrare dhe shpjegime të kontekstit historik. Ajo deklaroi se ata synojnë ta kenë librin në rafte për disa muaj.

Libri do të botohet nga Botimet Kopernik me titullin, “Emiri: Eposi i Fatih i Pesë Shekujve”.

(d.a/dosja.al)

Iftar dhe politikë, a u prek Muaji i Ramazanit nga politikanët?

View Results

dikur dikur beyazıt akman filiz barın akman gentile bellini sulltan osman mehmed pushtuesi beyazıt akman filiz barın akman gentile bellini sulltan osman mehmed pushtuesi

Sondazh

Poll
Art&Argëtim 20 Korrik 2021, 09:12

BRITANI- Ish-presidenti i SHBA-ve, Bill Clinton refuzoi çajin me Mbretëreshën Elizabet dhe darkën në Checkers sepse ai donte të “ishte një turist&#...

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje