LIVE UPDATES
Aktualitet

30 vite nga eksodi i shqiptarëve/ ‘Ferri i Dantes’ u kthye në shembullin pozitiv të zhvillimit, që filloi nga nga zbarki

8 Gusht 2021, 14:00 Nga DOSJA
30 vite nga eksodi i shqiptarëve/ ‘Ferri i Dantes’ u kthye

ITALI-30 vjet më parë ndodhi episodi simbolik i eksodit të shqiptarëve në Itali. Më 8 gusht 1991, u bë ulja më e madhe e emigrantëve që mbërritën ndonjëherë në Itali me një anije të vetme. Një moment kyç në rebelimin e popullit shqiptar, veçanërisht të rinjve, në 40 vjet regjim totalitar, por edhe një fazë domethënëse në historinë e fundit të migrimeve në Mesdhe.

Fausta Speranza – Qyteti i Vatikanit

Ndërsa Italia po përjetonte klimën e pushimeve të mesit të verës, më 8 gusht 1991, 20.000 shqiptarë mbërritën në portin e Barit, duke vënë në krizë procedurat dhe strukturat kushtuar emergjencave në rajonin e Pulias dhe më gjerë. Fillimisht ishte një akt i dëshpëruar i forcës: më 7 gusht 1991, anija tregtare ‘Vlora’, e kthyer nga Kuba e ngarkuar me sheqer kallami, gjatë operacioneve të zbarkimit në portin e Durrësit, në Shqipëri, ajo u sulmua nga një turmë mijëra njerëz që kishin detyruar komandantin, Halim Milaqi, të lundronte për në Itali dhe të ankorohej në Bari ditën tjeter. Hyrja në port nuk ishte e lehtë. Komandanti detyroi bllokimin duke komunikuar se kishte lëndime të rënda në bord dhe se nuk mund të kthehej pas për shkak të ngarkesës së madhe. Anija më pas u detyrua të ankorohet në portin e ashtuquajtur Molo Carboni, më i largëti nga qyteti. Ndërsa hynë në port, shumë u hodhën nga anija ende në lëvizje dhe notuan në kalatë duke u përpjekur të shpëtonin.

Ishte një fazë në një proces të veçantë historik të përjetuar nga Shqipëria që Papa Gjon Pali II ndoqi nga afër në ato vite. Gjatë vizitës së tij historike në Shqipëri, më 25 prill 1993, në sheshin Skënderbej në Tiranë, ai iu drejtua shqiptarëve që kishin lënë pas diktaturën komuniste me këto fjalë: “Populli shqiptar, ecni përpara me guxim drejt shtigjeve të solidaritetit”.

Sfondi në Mars në Brindisi

Në mars 1991, brenda tre netëve, mijëra e mijëra shqiptarë kishin mbërritur tashmë në Brindisi. Në atë moment ne vërtet përjetuam befasinë e një Evrope që kishte lënë pas dëshpërimin e refugjatëve të Luftës së Dytë Botërore dhe që po shikonte një dëshpërim tjetër në fytyrë. Për habinë e të gjithëve, qindra njerëz endeshin në qytetin e shkretë për pushime, siç dëshmoi Stefania Baldassare, e cila sot është drejtoreshë e Qendrës së Ndihmës së Jashtëzakonshme (cas) e quajtur Casa del Sole, që strehon azilkërkues. Pastaj ajo ishte në mesin e të rinjve që dolën vullnetarë dhe sot ajo tregon atë që ai e quan “një skenë Dante”:

Baldassarre kujton mbërritjen në portin e Brindizit për të mbështetur Caritas. Ishte natë dhe ishte një varkë me shumë refugjatë të mbushur me njerëz që kërkonin dëshpërimisht ujë. Ky ishte imazhi i parë, por gjeja që e ka impresionuar më shumë është mëngjesi tjetër kur u shfaq një skenë e dytë nga shtëpia e saj, në një kat të lartë me pamje nga porti i Brindizit.

Në thelb  nuk ishte më me ngjyra, por ishte bardh e zi. Mendimi i parë shkon tek përshkrimet e ferrit të Dantes. Njerëzit endeshin vetëm dhe rreth qytetit, nuk dinin italisht, të gjithë ishin të pluhurosur. Në këtë imazh bardh e zi, i cili ka mbetur i gdhendur në mendjen e vullnetares së re, do të kishte një fund të lumtur: gjithçka u zgjidh shkëlqyeshëm, sepse njerëzit nga Brindisi ishin të mrekullueshëm. Kishte një surprizë të madhe, padyshim që asgjë nuk ishte organizuar për sa i përket pritjes, por pastaj në mëngjes makina e solidaritetit u zhvendos sepse njerëzit, hapën shtëpitë e tyre, i lanë të hyjnë brenda dhe i përgaditën ushqim për të ngrënë, u dha atyre ndihmën e parë fillestare që ishte themelore për t’i bërë ata të ndiheshin qënie njerëzore. Ata treguan për habinë e gjetjes së një vendi të paarmatosur, ku kishin mundur të ankoroheshin dhe theksuan se qyteti i kishte pritur me krahë hapur. Pastaj ekonomia në Itali ishte e mirë dhe ndoshta në përgjithësi kishte më pak mosbesim. Kriza sigurisht që rëndon sot. Në atë kohë nuk ishte kështu dhe për këtë arsye kishte vërtet shumë bujari

Një fenomen që zgjati një dekadë

Një vit më vonë, në 1992, numri i anijeve në Adriatik filloi të ulet, por fenomeni i mbërritjeve nuk u ndal kurrë në të vërtetë deri në 1999, me një kulm të ri në 1997, siç tregon një nga protagonistët e përpjekjes për të ndihmuar në ato vite në Pulia, Bruno Mitrugno atëherë drejtor operacional i Caritas të Brindizit:

Mitrugno kujton se kishte mijëra e mijëra njerëz që brenda pak ditësh kishin zbritur në portin e Brindizit dhe më pas nënvizoi se në përgjithësi viti 1992 shënohet si përfundimi i uljeve të mëdha, por fenomeni ka arritur deri në fund të viteve ’90 por ishte një rrjedhë më pak dramatike. Për shembull, në 1997 pas një krize të madhe të re ekonomike në Shqipëri, pati një lëvizje të re të vazhdueshme. Dramatik ishte atëherë episodi i mbytjes së ‘Catherine Riders’ me qindra refugjatë në bord në 96: një varkë patrullimi e Marinës Italiane duke u përpjekur të inkurajonte refugjatët të ktheheshin në portin e Vlorës në fakt shkaktoi fundosjen e një varkë. Dhe Mitrugno ende e mban mend angazhimin e atëherë drejtori i Caritas -it Italian, Don Elvio Damoli, i cili mbërriti në Brindisi për të mbështetur bamirësinë dhe vullnetarizmin e qytetit. Mitrugno përmend edhe vitin 1999 kur pati një luftë në Kosovë dhe për këtë arsye mijëra mijëra njerëz, përfshirë shqiptarë, zbarkuan në brigjet e Apulit duke u shtirur si kosovarë. Drejtori i atëhershëm i Caritas -it shpjegon gjithashtu se ai nuk ka harruar disa histori nga njerëzit që mbërritën dhe ato të disa besimtarëve fetarë që ai takoi në Shqipëri, ku Caritas italiane punoi më pas për të sjellë ndihmë për njerëzit në vendin e tyre.

Vrulli i fortë i solidaritetit

Bruno Mitrugno tregon për një gra që skuqte gjatë gjithë ditës vezë dhe ia jepte ato emigrantëve. Në ato vite fenomeni i kontrabandës së cigareve ishte i qëndrueshëm dhe ai thotë se pa shumë prej tyre që ndaluan trafikimin për t’u vënë në dispozicion në shpërndarjen e ushqimit dhe nevojave themelore, të cilat njerëzit i afruan pranë zonës së ankorimit.

Shumë nga këta njerëz erdhën në vazhdën e ëndrrës italiane që ata kishin vizualizuar gjithashtu duke ndjekur TV italian. Në realitet, përgjigja e qeverisë italiane u vendos sepse kishte aq shumë frikë nga mbërritjet masive nga e gjithë Shqipëria. Dhe Mitrugno kujton se, përballë ftohtësisë së autoriteteve lokale të cilët, nën ndikimin e zgjedhjeve kombëtare, kishin frikë të inkurajonin largimet e tjera duke ndihmuar refugjatët, peshkopi i atëhershëm i Brindizit, Imzot Settimio Todisco, shkoi te prefekti duke njoftuar se ai do të hapte të gjitha vendet e shenjta dhe kishat e Dioqezës për ti ardhur në ndihmë emigrantëve.

Rasti shqiptar në historinë e fundit të migrimit

Historia e Vlorës mbahet mend si episodi më domethënës i valës së emigracionit që ndodhi në Itali në vitet 1990, por edhe si fillimi i një procesi “të virtytshëm” në historinë e fundit të flukseve migratore që prekin Evropën, siç thekson historiani Eugenio Capozzi.

Capozzi nënvizon se përtej momenteve dramatike, të tilla si fundosja e varkës në 1997 ose raste të tjera vuajtjesh, rasti i Shqipërisë historikisht përfaqëson një shembull pozitiv të zhvillimit, i cili filloi me një eksod, por më pas evoluoi në një udhëtim të bërë nga ndihma e jashtme dhe stimujt e brendshëm të cilët çuan në një nivel të mirë të zhvillimit të shoqërisë dhe ekonomisë. Ndër të tjera, historiani nënvizon se nuk mund të harrohet se për shekuj me radhë ngjarjet e territorit të Shqipërisë u gërshetuan edhe nga ana kulturore me ato të Italisë dhe Evropës dhe kjo patjetër që kishte një peshë. Ashtu si marrëdhënia shumë e ngushtë e tregtisë me Italinë kishte një peshë të veçantë.

Përgjigja e Italisë përtej urgjencës

Pas mbërritjes së parë të rëndësishme të shqiptarëve në pranverë, Italia i kishte premtuar Shqipërisë ndihmë të konsiderueshme humanitare të cilën, megjithatë, popullsia nuk e kishte marrë ende në fillim të gushtit. Pas valës së dytë më masive në fillim të gushtit, shqiptarët e zbarkuar, me përjashtim të disave që ikën jashtë qytetit, policia i çoi të gjithë ne “Stadio della Vittoria” në Bari dhe u larguan në kushtet që atëherë u gjykuan çnjerëzore nga shumë njerëz. Rreth pesëmbëdhjetë mijë u kthyen në atdheun e tyre. Pastaj Italia dërgoi një kontigjent të madh të ushtrisë që merrej me shpërndarjen e ushqimit dhe kontrollin e brigjeve. Vetëm në fazën e parë të operacionit ushtarët italianë dorëzuan 186 persona.

Ndërhyrja e bashkësisë ndërkombëtare

Në nivelin e institucioneve ndërkombëtare, u ndërmorën ndërhyrje të ndryshme për të mbështetur Shqipërinë: qasja në Programin PHARE, pranimi në Bankën Botërore, Banka Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim, OSBE, UNDP dhe Unhcr, dhe Fondi Monetar Ndërkombëtar. Udhërrëfyesi iu besua Italisë, me operacionin “Pellicano”, i cili fillimisht duhej të kishte një kohëzgjatje prej tre muajsh, por që më vonë u zgjat deri në vitin 1993. Falë faktorëve të ndryshëm, Shqipëria ka marrë rrugën që e çoi në një rimëkëmbjen relative ekonomike dhe në vitin 2014, statusin e kandidatit për hyrje në Bashkimin Evropian.

Shpëtimi në valën e gjatë të shembjes së Murit të Berlinit

Në Republikën Popullore Socialiste të Shqipërisë, Enver Hoxha kishte sunduar me grusht të hekurt për katër dekada. Midis 1945 dhe 1990 rreth 5,000 burra dhe 450 gra u dënuan me vdekje me pushkatim, varje. Përveç kësaj, 34,135 njerëz u burgosën, nga të cilët 1,000 raportohet se kanë vdekur në burg për shkak të keqtrajtimit të vazhdueshëm. Edhe sot, shumë familje janë në kërkim të eshtrave të të dashurve të tyre. Kriza ekonomike u shkaktua nga një menaxhim konservativ i çështjeve publike dhe u rëndua më tej nga puna e drejtorëve të kompanive shtetërore dhe kolektive, të cilët, në hakmarrje për humbjen e pushtetit, kishin filluar të sabotonin dhe shkatërronin sistemin ekonomik.

Në vitin 1989 filluan trazirat e para në Shkodër, njerëzit kërkuan shembjen e statujës së Stalinit. Revolta u përhap në qytete të tjera. Regjimi prezantoi disa liberalizime, përfshirë lirinë për të udhëtuar jashtë vendit, të mohuar më parë për pothuajse të gjithë. Në Mars 1991, tre muaj para zbarkimit masiv, zgjedhjet e para pluraliste ishin mbajtur në Shqipëri pas 40 viteve të regjimit totalitar, por kapërcimi i vërtetë i komunizmit nuk ishte ende në dukje dhe vendi ishte në këmbët e tij të fundit. Në një kohë kur ndjenja e përhapur ishte se pak kishte ndryshuar vërtet, një element vazhdimisht i pranishëm mbeti dëshira për të emigruar për të arritur një gjendje të mirëqenies dhe për të parë atë botë të panjohur dhe shumë të admiruar përmes TV italian.

Procesi zgjedhor

Zgjedhjet e marsit 1991 i lanë komunistët ende në pushtet, por një grevë e përgjithshme dhe presioni i vazhdueshëm nga opozita e qytetit do të kërkonte një qeveri koalicioni që përfshinte edhe jo-komunistët gjithashtu. Në zgjedhjet në vijim, konsultimet elektorale në vitin 1992, Partia Demokratike e Shqipërisë e Sali Berishës doli fituese dhe Ramiz Alia u detyrua t’i dorëzonte presidencën e Republikës vetë Berishës.

Përkthyer nga Vatican News

(e.k/dosja.al)

Iftar dhe politikë, a u prek Muaji i Ramazanit nga politikanët?

View Results

aktualitet aktualitet 30 vite nga eksodi i shqiptarëve eksodi i shqiptareve 8 gusht 1991 30 vite nga eksodi i shqiptarëve eksodi i shqiptareve 8 gusht 1991

Sondazh

Poll

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më