LIVE UPDATES
Art&Argëtim

‘Të ftuar në rrethin e dhjetë dantesk’ të Flutura Açkës ose ‘Nji Roman që shndrin mendjen’ Esse- nga Gjergj Jozef

30 Mars 2019, 18:11 Nga DOSJA
‘Të ftuar në rrethin e dhjetë dantesk’ të

Mbijetesa e nji vepre arti në përgjithsi e sidomos ajo në gjininë ma të vështirë të krijimit në veçanti, siç ash’ romani përmblidhet në dy elemente: Kulturën e Autorit dhe Trysninë krijuese. Mbi 90 % e romaneve shqiptare shkruhen nëpërmjet intervalesh kohore e si pasojë kallxojnë edhe ndryshueshmeni në stil, saqë të duket se romani asht shkrue nga disa persona e në fakt njashtu asht, sepse ai që nuk ka aftesinë me e vrapue maratonën e nji Romani me nji frymë, hyn në garë sërish, si nji Person tjetër.

Romani “Të ftuar në rrethin e dhjetë” i ka të dyja këto kolona që e mbajnë atë fort në kambë e nuk e lajnë me u rrëzue.

Së pari, autorja të trondit me kulturën e saj të thellë “danteske”, gjaqë do ia kishte zili edhe italofili ma i madh në Perëndim.

Ajo i njef rrathët e Dantes, ma mirë se çdo zonjë bizhuteritë e saja. Dashunia e Autores për Firencen asht nji ndjesi e pastër e thellë, gati mistike.

“E Bukura, gjithkund sundon, por veç atje mbretnon”, – thotë nji nga heroinat me gojën e Dantes për Firencen.

Romani asht shkrue në nji trysni të jashtzakonshme dhe me këtë trysni autorja i ka sigurue atij mbijetën në kohë. Kapitujt kapërcejnë njeni-tjetrin si rrathët dantesk e megjithatë lexuesi ka përshtypjen se asht në nji tren me 10 vagona, drejtue në nji stacion të panjoftun.

9 rrathë ka ferri dantesk, rrathi i dhjetë asht atdheu i Autores që dergjet në brigjet e Adriatikut, as i gjallë e as i vdekun. Ky asht atdheu i të gjithë ne shqiptarëve në trojet tona e në diasporë.

“Lazaratin e keni kthye ne Gjitharatin”, – thotë nji nga tre herojtë e romanit në mënyrë lapidare.

Fabula asht krejt thjeshtë e miqesore: 3 miq 50 vjeçarë kërkojnë të festojnë së bashku përvjetorin e ditlindjes. Ata nisen nga drejtime të ndryshme drejt Firences, sejcili ka nga nji histori me vedi, e nga nji kujtim të kohëve të mira.

Ky roman, megjithse i kushtohet Monikës e Gazmendit, dy miqve të Autores e brezit të 50 vjeçarëve, që njoftën lirinë në sgrip të rinisë, ai në fakt përshkruen fatin e nji brezi të tanë shqiptarësh.

“Nessun magior dolor…”, – thoshte Danteja, poeti fiorentin që për Autoren mbetet poeti ma i madh i kohëve. Citimi i pjesëve të Ferrit Dantesk nga origjinali i Pashko Gjeçit, në gegnishten shqipe, asht nji gjetje fantastike.

Antikonformizmi i Autores dallohet edhe në frymën e tre personazheve të saj, nji zotnisë, Gentit e dy zonjave, Majlos e Gjenezës.

Merita ma e madhe e saj qëndron në raportin realist që ajo ka me vendlindjen dhe penda e Flutura Açkës i ban të gjitha nderimet letërsisë së diasporës shqiptare në Perëndim.

Postkomunistat e kanë kthye atdheun tonë në nji morg, ku përpiqen me rilinde nji të vdekun e këtë e bajnë me bijtë apo nipat e mbesat e byrosë politike e komitetet qendrore të partisë famkeqe komuniste, të ashtuquajtun të Punës.

Pasunimi i pafre në mënyrë të paligjshme i establishmentin që rritet në mënyrë gjeometrike e varfënia e përdishme e njerëzve që bjen në mënyrë algjebrike, asht nji gërshanë ëe po ia pret të ardhmen e begatinë atdheut.

Establishmenti postkomunist duhet të dridhet përpara pendave të tilla realiste si kjo e Flutura Açkës.

Ndërsa unë po lexoja romanin më dukej se diku nga nji prapaskenë po vinin tingujt e zani i fortë, melankonik tingëllues i Fabricio de Andreit e pata përshtypjen se edhe autorja duhet ta ketë ndi atë para apo gjatë aktit krijues të romanit.

Autorja si nji Flutur me krahët shumëngjyrësh merr nji fluturim nëpër 10 rrathët dantesk të kohës që jetojmë dhe e ushqen atë me frymën e nji fluture.

Megjithse Autorja asht rritë e formue në nji ambjent gegëfolës, siç asht Elbasani, ajo preferon me shkrue në standartin toskë, të cilin duhet thanë se e zotënon me mjeshtëri, megjith dobësitë gjuhësore që afron ky standart si mungesa e paskajores etj.

Romani ka mbi 400 faqe, të cilat lexohen me nji frymë, ashtu siç janë shkrue e për çdo shqiptar që asht i etun me lexue letërsi të mirë si vena “Chianti” (që përmendet në roman) e antikonformiste, ky roman i hapë damarët e i shndrin mendjen.

Vjenë Mars, 2019.

Marrë nga VOAL.

Tirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:

View Results

kulture kulture flutura acka gjergj jozef kola të ftuar në rrethin e dhjetë dantesk flutura acka gjergj jozef kola të ftuar në rrethin e dhjetë dantesk


Sondazh

Poll

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit