LIVE UPDATES
Ekonomi

Rritet informaliteti i punës në Shqipëri, fshehja më e lartë e pagave reale në rajon

18 Nëntor 2021, 06:54 Nga DOSJA

Informaliteti i punës (puna pa kontratë, ose pagë më e lartë sesa deklarohet) është rritur në pesë nga gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor, në periudhën 2016-2019, me përjashtim të Serbisë, sipas një raporti të fundit të të SELDI- rrjeti i Europës Juglindore për Lidership, Zhvillim dhe Integritet.

Niveli më i lartë i informalitetit të punës është në Kosovë, me 83% në 2019-n (nga 81% në 2016-n), e ndjekur nga Bosnja dhe Hercegovina, me 48% (nga 37% në 2016-n). E treta renditet Shqipëria, me një tregues të informalitetit të punës prej 47%, nga 39% që ishte në vitin 2016. Serbia është shteti i vetëm që ka shënuar një rënie në nivelet e punësimit të fshehur që nga 2016-a (me 5.7 pikë përqindje në 46%).

Rritja më e lartë e informalitetit të punës gjatë kësaj periudhe është regjistruar në Maqedoninë e Veriut, nga 30 në 42%, ndërsa në Mal të Zi ka shkuar në 41%, nga 39% në 2016-n.

Sipas raportit, puna pa kontratë pune ose marrja e një shpërblimi më të lartë se sa pretendohet në kontratën e punës, të dyja pasqyrojnë praninë e punësimit të fshehur.

Përqindja e atyre që punojnë pa asnjë kontratë është më e larta në Kosovë (25%). Për praktikën e fshehjes së pagës aktuale, Shqipëria renditet e para me gati gjysmën (46%) të të gjithë të anketuarve të angazhuar në një punë kryesore që raportojnë që punojnë duke mos pasur fare kontratë ose duke marrë një pjesë të pagës jozyrtarisht.

Kjo tregon se ndërsa natyra e marrëveshjes kontraktuale (ose mungesa e saj) ndryshon ndërmjet vendeve, të gjitha ato kanë përqindje të lartë të punës së padeklaruar, madje edhe përqindja më e ulët në Maqedoninë e Veriut (27%) tejkalon një të katërtën e të gjithë të punësuarve në një vend pune, thuhet në raport.

Për shkak të nivelit të lartë të fshehjes së pagës reale, Shqipëria ka dhe raportin më të lartë të praktikave të fshehura në mbulimin me sigurime shoqërore për vitin 2019. 34% e të anketuarve kanë raportuar se sigurimet u paguhen për paga më të ulëta sesa jo që marrin realisht. Pas Shqipërisë këtë tregues e kanë më të lartë Serbia dhe Maqedonia e Veriut me 27%.

Sipas raportit, praktikat e fshehta që lidhen me sigurimet shoqërore përfshijnë punonjësit, që ose nuk paguajnë asnjë kontribut, ose paguhen vetëm në bazë të një page “zyrtare” më të ulët se ajo reale. Rezultatet e anketës mbi këto praktika pasqyrojnë natyrshëm treguesit e punës së padeklaruar, pasi mbulimi i sigurimeve shoqërore është i lidhur ngushtë me kontratën e punës.

Sektori më i prekur nga ekonomia e fshehur në rajon është bujqësia. Kjo është veçanërisht e vërtetë për Shqipërinë, Serbinë dhe Bosnje-Hercegovinën. Më pas renditen pasuritë e paluajtshme, tregtia me shumicë dhe ndërtim.

Sektori i shërbimeve (kryesisht restorantet, hotelet, transporti dhe tregtia) është gjithashtu i prekur nga informaliteti. Në Shqipëri, sektorë të tjerë të prekur janë industria e këpucëve dhe veshjeve, minierat dhe prodhimi.

Sektori i modës, i cili ka ndikim të rëndësishëm në punësim dhe ekonomi, ka gjithashtu nivele të konsiderueshme informaliteti.

Në Maqedoninë e Veriut, pagat në zarf gjenden kryesisht në industrinë e ndërtimit. Megjithatë, rastet e shpeshta mund të gjurmohen edhe në bujqësi, hotele, kafene dhe restorante.

Shkaqet e informalitetit

Sipas 45.7% të bizneseve në Maqedoninë e Veriut dhe 72.9% në Shqipëri, korrupsioni është faktori më i rëndësishëm për ekzistencën e ekonomisë së fshehur.

Kjo e bën publikun të besojë se taksat nuk përdoren siç duhet për shërbime publike me cilësi të lartë.

Anketa e Buxhetit të Hapur 2019 konfirmon se publikut të gjerë në rajon i mungon informacioni i aksesueshëm mbi mënyrat se si qeveritë e tyre mbledhin dhe shpenzojnë buxhetet kombëtare.

Toleranca e lartë ndaj evazionit të taksave dhe kontributeve të sigurimeve shoqërore është kultivuar në Ballkanin Perëndimor për shkak të perceptimit se autoritetet tatimore dhe në përgjithësi sistemi publik janë të korruptuar, thuhet në raport.

Informaliteti në Ballkanin Perëndimor mund t’i atribuohet një morie shkaqesh, si:

morali i ulët tatimor;
nivele të larta të papunësisë (në veçanti tek të rinjtë dhe papunësia afatgjatë);
mjedis i dobët i biznesit dhe nivele shumë të larta varfërie;
Mungesa e besimit në institucionet e qeverisë dhe perceptimi i lartë i korrupsionit;
inspektime dhe auditime të pamjaftueshme;
burokracia, ndryshimi i shpeshtë i legjislacionit dhe vonesat nga shteti për rimbursimin e TVSH-së.

MONITOR

Cila mendoni se është alternativa më e mirë:

View Results

ekonomi ekonomi ekonomi informaliteti para shqiperi ekonomi informaliteti para shqiperi

Sondazh

Poll

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty