LIVE UPDATES
Politike

Financial Times: Loja gjeopolitike pas investimit në Sazan

Pse ka dyshime në Washington për dollarët sauditë që u premtuan për ishullin e vetëm të Shqipërisë

3 Shkurt 2025, 17:18 Nga r.ll
Financial Times: Loja gjeopolitike pas investimit në Sazan
foto ilustruese

SHBA- “Kemi nevojë për turizmin super luks në këtë vend, njësoj siç shkretëtira ka nevojë për ujë. Ç’mund të fitohet nga 500 jahte, është e njëjtë me atë nga 4 mijë turistë me buxhet të vogël”, fjalët janë të kryeministrit Edi Rama, që citohet në një artikull të Financial Times për investimin e dhëndrit të Donald Trump, Jared Kushner në ishullin e Sazanit.

Vetëm se në artikull, Edi Rama dhe përfitimet e Shqipërisë nga ky projekt trajtohen në mënyrë periferike. Sepse historia e vërtetë e investimit në Sazan, sipas gazetarëve të Financial Times kombinon biznesin, gjeopolitikën dhe marrëdhëniet e ngushta mes elitave politike dhe financiare, që e vendosin Shqipërinë në qendër të një loje të ndërlikuar globale të influencës dhe investimeve strategjike.

Ish-këshilltari i lartë i Donald Trump, tashmë një investitor i fuqishëm me lidhje të gjera ndërkombëtare, Jared Kushner ka zgjeruar në mënyrë të ndjeshme portofolin e tij të biznesit. Ndërtimi i resortit luksoz në ishullin e Sazanit është një marrëveshje e cila tërheq vëmendje të madhe jo vetëm për vlerën e saj ekonomike, por edhe për ndikimet e mundshme politike dhe konfliktet e interesit që e rrethojnë.

Si mori formë projekti i Sazanit

Gjatë administratës së parë të Trump, Kushner dhe familja e tij ishin duke eksploruar bregdetin mes Italisë dhe Greqisë kur jahti i tyre u ankorua pranë brigjeve shqiptare.

I intriguar nga vendi, ai kërkoi një takim me kryeministrin Edi Rama, i cili u organizua shpejt dhe ndodhi në jahtin e tij. Sipas Ramës, darka ishte e përzemërt, por nuk pati asnjë diskutim për investime në atë moment.

“Ai nuk përmendi investime, thjesht pyeste për Shqipërinë. Praktikisht, nuk dinin asgjë për historinë e vendit”, kujton Rama.
Megjithatë, interesi i Kushnerit për Shqipërinë nuk u ndal me kaq. Pak muaj më vonë, ai u takua sërish me Ramën në Forumin Ekonomik Botëror në Davos, ku miliarderi arab Mohamed Alabbar, i cili po zhvillonte një marinë luksoze në Durrës, i kishte prezantuar atij mundësitë e investimeve në Shqipëri. Kushner u shpreh entuziast për vendin dhe për mundësitë e tij ekonomike.

Në verën e vitit 2023, ai u kthye në Shqipëri me një ekip të zgjeruar, duke përfshirë Richard Grenell, një nga aleatët më të fuqishëm të Trumpit dhe ish-emisarin amerikan për Ballkanin. Këtë herë, Kushner ishte shumë më konkret dhe i drejtpërdrejtë: “Jemi të interesuar të investojmë,” i tha ai Ramës.

Më 30 dhjetor 2024, vetëm tre javë para inaugurimit të dytë të Donald Trumpit si president, qeveria shqiptare dha miratimin paraprak për projektin e Kushnerit: një resort luksoz prej 1.4 miliardë dollarësh në Ishullin Sazan, i cili ndodhet në mes të Adriatikut dhe është ishulli i vetëm i Shqipërisë në Mesdhe.

Ky është një nga projektet më të mëdha të financuara nga firma e Kushnerit, Affinity Partners, të cilën ai e themeloi menjëherë pas largimit nga administrata Trump, duke siguruar një financim fillestar prej 2 miliardë dollarësh nga Fondi Sovran i Arabisë Saudite.

Rama e përshëndeti marrëveshjen, duke thënë se investimi do të ndihmojë Shqipërinë të tërheqë turizmin e luksit dhe të mos dëmtojë mjedisin siç do të ndodhte me turizmin masiv.

Afera Biznesi apo Konflikt Interesi?

Megjithëse projekti i Sazanit është parë si një mundësi e madhe për Shqipërinë, marrëdhëniet e ngushta të Kushnerit me administratën Trump dhe burimi i financimeve të tij e kanë vendosur atë në qendër të kritikave.

Kompania e tij, Affinity Partners është financuar kryesisht nga Fondi Sovran i Arabisë Saudite, një fakt që ka ngritur dyshime se investitorët nga Gjiri Persik mund ta shohin Kushnerin si një mënyrë për të fituar akses dhe ndikim tek Donald Trump.

Nëse kjo është e vërtetë, atëherë investimi në Shqipëri nuk është thjesht një marrëveshje biznesi, por një lëvizje gjeopolitike që mund të ketë ndikime më të gjera.

Në një fjalim në Harvard vitin e kaluar, Kushner e përshkroi bin Salmanin si një “mik” dhe tha se me princin ai kishte zhvilluar diskutime të rregullta, pasi mori përsipër disa merita për vendosjen e Arabisë Saudite në zemër të strategjisë së administratës së parë të Trump për Lindjen e Mesme.

Kushner tha se kur Trump erdhi në detyrë, ai qe i gatshëm të tregohej “i ashpër” me Arabinë Saudite, derisa bin Salman e informoi Kushnerin për planet e tij për të modernizuar mbretërinë — nga lejimi i grave për të përdorur makinat deri te goditja e ekstremizmit.

Me pak fjalë, Arabia Saudite u zgjodh si vizita e parë e Trump jashtë shtetit.

“[Kushner] kishte një marrëdhënie të ngushtë me Princin e Kurorës Mohammed bin Salman dhe ata që janë marrë me të thonë se ai ka njohuritë e duhura kulturore për të vepruar në rajon”, citohet Helima Croft, një ish-analiste e CIA-s, e cila tani është drejtuese e Middle Hulumtimi Lindor në RBC Capital Markets. “Ai priret të dëgjojë më shumë sesa të ligjërojë, dhe shpenzon kohë me lojtarët kryesorë”.

“Nëse administrata Trump është serioze në lidhje me normalizimin e marrëdhënieve [mes Arabisë Saudite dhe Izraelit] mendoj se ata duan ta kenë Jared në ekip, edhe nëse ai po qëndron më shumë në sfond kësaj here. Ai nuk po merr një punë në administratë, por ai thotë “Unë jam këtu për të ndihmuar” dhe jep këshilla sipas nevojës.

Kritikat nga Kongresi Amerikan

Fakti që projekti i Sazanit u miratua pak javë para se Trump të kthehej në Shtëpinë e Bardhë ka shtuar spekulime mbi rolin e mundshëm të lidhjeve politike në sigurimin e kësaj marrëveshjeje. A është Shqipëria një investim i natyrshëm për Kushnerin apo një hap strategjik që lidhet me ndikimin e Trumpit?

Senatorët demokratë kanë ngritur shqetësime se kompania Afinity në pronësi të Kushnerit mund të jetë duke u përdorur si një mënyrë për të kanalizuar fonde nga qeveritë e huaja te familja Trump.

Një hetim i Senatit vitin e kaluar sugjeroi se Affinity Partners nuk ka kthyer ende fitime të konsiderueshme te investitorët e saj, duke rritur dyshimet se interesi kryesor i saj nuk është thjesht biznesi, por ndikimi politik.

Që nga krijimi, Affinity është parë në mënyrë të dyshimtë në Uashington, veçanërisht në mesin e ligjvënësve demokratë që i konsiderojnë milionat në tarifat vjetore që fitohen nga investitorët sauditë dhe me bazë në Emiratet e Bashkuara Arabe si para për të financuar ndikimin e huaj.

“Investitorët e Affinity mund të mos motivohen nga marrëdhënia tregtare, por më tepër mundësia për të derdhur paratë e qeverisë së huaj tek anëtarët e Familja e Presidentit Trump, përkatësisht Jared Kushner dhe Ivanka Trump”, tha Senatori Ron Wyden, pjesë e një hetimi të fondit nga komiteti financiar i Senatit.

Shqetësimi i disa ekspertëve të sigurisë kombëtare është se Kushner po përfiton nga lidhjet e krijuara gjatë kohës së tij në qeverisje dhe, duke pasur parasysh afërsinë me Trump, ai mund të përdoret për t’i shërbyer interesave të shteteve të huaja në çështjet diplomatike.

Wyden dhe Jamie Raskin, një tjetër anëtar i komitetit të Kongresit për mbikëqyrjen dhe llogaridhënien, kërkoi në tetor që Departamenti i Drejtësisë ta emërojë atë këshilltar special për të hetuar marrëdhëniet e biznesit të Kushner.

“Ndërsa në Arabinë Sauditë, ai është në listën e pagave të qeverisë, zoti Kushner po shërben njëkohësisht si një konsulent politik i ish-presidentit Trump, duke vepruar si një diplomat në hije dhe këshilltar politik i princit saudit të kurorës Mohammed bin Salman dhe disa të huajve të tjerë. Pavarësisht se janë të angazhuar në aktivitete të thjeshta politike,” thanë ata në një deklaratë.

Pavarësisht kritikave, për Kushner nuk është ngritur ndonjë akuzë.

“Këta djem, shumë nga këta njerëz do të thonë se gjithçka është një konflikt. Unë nuk do t’i lë të më ndalojnë. Këta nuk duan ta pranojnë [që] unë kam një histori të pabesueshme suksesi në Lindjen e Mesme”, thotë ai për politikanët demokratë.

“Unë i kam ato marrëdhënie të shkëlqyera për shkak të suksesit që kam arritur, që ishte diçka për të cilën unë u kritikova në çdo hap të rrugës dhe përpjekjeve të mia.”

Disa ekspertë të etikës në Shtetet e Bashkuara besojnë se Trump dhe anëtarët e familjes së tij ndjehen të pandëshkueshëm, duke pasur parasysh sjelljen e Joe Biden dhe djalit të tij Hunter, i cili u përball me kritika për marrëdhëniet e tij të biznesit në Ukrainë.

Hunter Biden u dënua për një vepër të veçantë që nuk lidhej me kontratat e biznesit, për të cilat ai mori falje nga i ati në fund të mandatit si president.

Richard Painter, ish-shefi ekipit të juristëve të etikës në Shtëpinë e Bardhë në administratën Xhorxh.W.Bush thotë se, teorikisht, fëmijët e presidentit – dhe dhëndri i tij – do të duhej t’i qëndronin larg transaksioneve të biznesit që mund të krijonin pamjen e konflikt interesi.

Në të kaluarën “koncepti ishte se anëtarët e familjeve të presidentëve duhet të shmangin situatat që mund të japin idenë se njerëzit po bëjnë biznes me ta, për të përfituar favore nga presidenti,” thotë ai.

“Por për fat të keq, unë mendoj se si nga administrata e parë Trump ashtu edhe administrata e Bidenit me Hunter Biden... ne kemi shkuar disi përtej kësaj.” thotë ai për Financial Times./Përshtati nga FT, Lapsi.al

investimet amerikane ne sazan

Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet