LIVE UPDATES
Bota

Marrëveshjet e bujshme arabe me Izraelin/ Çfarë u ofron Amerika shteteve të Gjirit?

15 Shtator 2020, 16:40 Nga DOSJA
Marrëveshjet e bujshme arabe me Izraelin/ Çfarë u ofron Amerika

SHBAPërfaqësuesit e qeverive të Emirateve të Bashkuara Arabe, Bahreinit, Izraelit dhe Shteteve të Bashkuara do të mblidhen në Uashington për të nënshkruar marrëveshje historike mbi normalizimin e marrëdhënieve midis shteteve të Gjirit dhe Izraelit.

Marrëveshja me Emiratet e Bashkuara Arabe, e shpallur në gusht dhe që atëherë e njohur si “Marrëveshjet Abraham” nga zyrtarët e Shtëpisë së Bardhë, i bën Emiratet shtetin e tretë arab dhe i pari në Këshillin e Bashkëpunimit të Gjirit (GCC) që bien dakord për krijimin e marrëdhënieve me Izraelin.

Marrëveshja i jep fund bojkotit ekonomik të Emirateve të Bashkuara Arabe ndaj Izraelit dhe lejon një shitje të mundshme të armëve të SHBA në Emirate. Kritikuar nga palestinezët si një ‘tradhti’, një pozicion i ndarë nga fuqitë rajonale Turqia dhe Irani, marrëveshja do të ketë pasoja të paparë gjeopolitike, deklarojnë ekspertët. Shtohet se shkalla e plotë e pasojave ende nuk dihet.

Shitjet e armëve

William Hartung, drejtori i Programit të Armëve dhe Sigurisë në Qendrën për Politikë Ndërkombëtare me qendër në Uashington, tha se shitjet e armëve janë një ‘faktor i rëndësishëm’ në marrëveshje. Emiratet e Bashkuara Arabe shpesh kanë thënë se duan aeroplanë luftarakë F-35 dhe dronë më të mëdhenj, shtoi Hartung, duke theksuar se SHBA nuk mund t’i shesë atë për shkak të angazhimit të saj për epërsinë ushtarake izraelite në rajon.

Ndër të tjera ai shton se Presidenti Trump po detyron shitjen e armëve dhe ka të ngjarë të shohë Emiratet e Bashkuara Arabe si një klient të ri. Gjatë vitit 2019, Shtetet e Bashkuara rritën shitjet e armëve me 42 %në nivel global, një rritje prej afro 70 miliardë dollarësh, sipas Forumit për Tregtinë e Armëve nga programi i shitjeve amerikane në ushtri të huaja.

Rajonet e Lindjes së Mesme dhe Afrikës së Veriut janë dukshëm mbi nivelin e rritjes globale, duke u rritur nga 11.8 miliardë në 2018 në më shumë se 25 miliardë dollarë vitin e kaluar. Maroku udhëheq në blerjen e armëve amerikane, me porosi prej gati 12 miliardë dollarësh.

Një pjesë e mirë e pjesës tjetër lidhet me shtetet e GCC. Vitin e kaluar Emiratet e Bashkuara Arabe shpenzuan më shumë se 4.7 miliardë dollarë në armët amerikane, Bahreini 3.37 miliardë, Katari tre miliardë dhe Arabia Saudite 2.7 miliardë dollarë, sipas FAT.

Hartung tregon se Bahreini mund të ketë rënë dakord për normalizimin në mënyrë që të fitojë akses në armët e përparuara dhe se sauditët mund të jenë në radhë.

“Bahreini sigurisht përfitoi nga transferimet e SHBA pasi Trump hoqi bllokadën në F-16, kështu që ata mund të mendojnë se ia detyrojnë atë.”- u shpreh ai duke iu referuar vendimit të 2017 për t’i shitur aeroplanë Bahreinit pa kushte të të drejtave të njeriut.

Por gjendja e shitjes së F-35 tek Emiratet e Bashkuara Arabe mbetet e diskutueshme, pasi kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu është nën presionin e kritikëve të bazës së tij të krahut të djathtë. Kur bëhet fjalë për fitoret e brendshme politike, Hartung thotë se administrata Trump mund të ‘mburret’ me normalizimin gjatë fushatës zgjedhore dhe mund të shpallë punë për shkak të programit F-35.

Jon Alterman, nënkryetar i lartë i Qendrës për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare (CSIS), thotë se ndërsa normalizimi i marrëdhënieve të Gjirit me Izraelin ngre çështje të reja, dhe se ai përfaqëson një angazhim jo karakteristik të administratës Trump ndaj diplomacisë tradicionale.

Alterman thotë se marrëveshja me Emiratet e Bashkuara Arabe ka treguar që administrata Trump është e aftë për manovra diplomatike për t’i bërë ‘gjërat në nxitim me përfshirjen e presidentit’.

Mirpo shqetësimet mbeten kur bëhet fjalë për procesin e paqes izraelo-palestinez, shtoi ai, dhe se ai beson se marrëveshja e normalizimit mund të hapë rrugën për shtetet e tjera të mëdha arabe për të normalizuar marrëdhëniet me Izraelin pa zgjidhur mosmarrëveshjen.

“Ne kemi një rrugë të gjatë për të bërë për të zgjidhur konfliktin e gjatë. Shpresoj se kjo do të nënkuptojë një përpjekje të dyfishuar për ta zgjidhur atë, dhe jo se ajo është zgjidhur në të vërtetë.”- u shpreh Alterman.

Qëndrimi i Teheranit

Izraeli dhe vende të tilla si Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Bahreini, i cili është një shtet me një shumicë shiite dhe një monarki Suni, kanë një qëllim të përbashkët afatgjatë për ta mbajtur Iranin paqësor. Megjithatë Assal Rad, një bashkëpunëtore e Këshillit Kombëtar Iraniano-Amerikan, nuk mendon se shtypja e Iranit ishte një ‘llogari e Emirateve’.

Irani dhe Emiratet e Bashkuara Arabe kanë lidhje të gjata ekonomike dhe një diasporë të madhe prej afro 500,000 iranianësh në Emirate, kryesisht në Dubai. Mallra me vlerë 10.23 miliardë dollarë u eksportuan nga Emiratet e Bashkuara Arabe në Iran në 2018, duke e bërë këtë vend një nga partnerët kryesorë tregtarë të Iranit. Ras tha se nuk e sheh normalizimin si një qëndrim dhe aleancë anti-iraniane me Izraelin.

Nëse Emiratet e Bashkuara Arabe të kishin miratuar një strategji anti-iraniane, nuk do të kishte pasur takime të kohëve të fundit midis Iranit dhe ministrave të Jashtëm të Emirateve të Bashkuara Arabe, Mohammad Javad Zarif dhe Sheik Abdullah bin Zayed bin Sultan Al Nahyan, të cilët udhëheqin delegacionin e Emirateve të Bashkuara Arabe në Uashington të martën.

“Kjo është një përpjekje për të ekuilibruar situatën, unë nuk e shoh atë si një veprim kundër Iranit. Ata duan armë të përparuara dhe kjo është arsyeja pse kjo punë është e mundur.”- u shpreh ajo.

Burimi: aljazeera

A.C/Dosja.al

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

bota bota abu dhabi marrëveshjet e bujshme william hartung abu dhabi marrëveshjet e bujshme william hartung

Sondazh

Poll
Bota 15 Shtator 2020, 15:49

SERBI– Një bombë e vendosur poshtë mjetit “BMË X5” ka tronditur qytetin e Beogradit të dielën në mesditë. “I paprekshmi” i Serbisë, 30-vjeçari...

Bota 15 Shtator 2020, 14:52

RUSI– Pandemia e koronavirusit ka shkaktuar një situatë teje të vështirë në mbarë botën, ku ditë pas dite po shënohet bilance të frikshme të viktimave dhe raste...

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje