LIVE UPDATES
Editorial

Kush fiton dhe kush humbet nga kaosi afgan?

19 Gusht 2021, 06:59 Nga DOSJA
Kush fiton dhe kush humbet nga kaosi afgan?

Në një intervistë për “Formiche.net”, politologu i njohur amerikan, njëherazi themeluesi i think tankut “Eurasia Group”, Ian Bremmer,thotë se largimi nga Afganistani, është një turp kombëtar për Shtetet e Bashkuara. Bremmer thekson se ai do ta dobësojë presidentin Joe Biden, por përgjegjësia për këtë dështim është sipas tij e 4 administratave.

Aleatët e NATO -s u lanë vetëm, ndërsa Kina, Rusia, Pakistani shihen si përfitueset momentale nga zhvillimet e fundit, ndonëse në një periudhë afatgjatë askush nuk do të përfitojë nga kaosi ku është zhytur sot Kabuli.

Bremmer, a është Kabuli, Saigoni i ri?

Imazhet flasin vetë. Vetëm një muaj më parë Joe Biden deklaroi se nuk ishte as e imagjinueshme që të evakuohej personeli amerikan nga çatia e ambasadës, siç ndodhi dikur në Vietnam. Por në fakt kjo është ajo që ndodhi. Ne po përballemi serish me një poshtërim të madh kombëtar.

A ishte e parashikueshme kjo që ndodhi?

Jo, jo në këtë mënyrë. Unë vetë e mirëprita i lehtësuar, ashtu si shumica dërrmuese e amerikanëve, republikanë dhe demokratë qofshin, vendimin për të tërhequr trupat tona

nga Afganistani. Pas forcimit të pozitave të Talebanëve nën administratën Trump dhe zvogëlimit të forcave tona në terren, qëndrimi në atë vend do të kishte qenë i paqëndrueshëm, e lëre më pastaj të mendohej për të dërguar përforcime. Ajo ishte një luftë që urrehet nga amerikanët.

E megjithatë…?

Zbatimi i tërheqjes ishte në shumë aspekte i tmerrshëm. Duke filluar që nga studimi i skenarëve dhe i kohës së zgjedhur. Ishte e qartë se forcat afgane të sigurisë nuk ishin

të përgatitura për të luftuar dhe parandaluar rikthimin në pushtet të Talebanëve.

Ne kemi rrezikuar jetë njerëzish në terren, civilë amerikanë dhe aleatë, por edhe avionë dhe helikopterë që përpiqen të ulen në çatitë e fundit të lira të mbetura. Ka pasur një neglizhencë të pabesueshme. Por ndërkohë ka një faj tjetër të rëndë.

Që është?

Njëzet vjet më parë, Shtetet e Bashkuara i kërkuan aleatëve të NATO -s që t’i bashkoheshin në luftën në Afganistan. Amerikanët vendosën vetë që të largohen nga Afganistani, pa

asnjë njoftim paraprak apo diskutim me evropianët, kanadezët, britanikët. Nuk pati asnjë koordinim shumëpalësh për menaxhimin e flukseve të refugjatëve. Dhe nuk po flas vetëm për aleatët.

Po për cilët?

Kinën. Pekini është i tmerruar nga pasja e një shteti fqinj të dështuar, që ka rënë në duart e një grupi ekstremistësh, të cilët do të nisin drejt tij një fluks të madh refugjatësh. Paraprakisht Shtetet e Bashkuara duhej të bisedonin me qeverinë kineze, të dërgonin ndihma humanitare dhe paqeruajtës, të garantonin mbështetje ajrore dhe dronë, dhe të ndanin me autoritetet afgane informacionet e shërbimeve sekrete. Kjo nuk ndodhi në asnjë rast. Dhe tani kinezët nuk do të marrin përgjegjësinë e tyre në krizën që do të pasojë grushtin e shtetit.

A do të bjerë faji mbi Joe Biden?

Nuk është e drejtë të drejtohet gishti i akuzës vetëm tek ai. Kjo luftë filloi nga George W.Bush dhe pas harxhimit të1 trilionë dollarëve dhe 100 mijë burrave të dërguar në terren, asnjëra nga 4 administratat nuk mund të mburret me rezultatet.

Obama shtoi trupat në terren dhe dështoi në bisedimet me Talebanët. Trump pati një rekord akoma më negativ. Gabimet në komunikim të kësaj administrate, plotësuan pjesën tjetër të dështimit. Dhe tani një vendim fillimisht popullor, rrezikon që të zemërojë opinionin publik amerikan, që është tashmë i ndarë për shkak të ndarjeve politike.

Cilët janë fituesit në këtë kaos?

Pakistani është i vetmi vend që mund të pretendojë fitoren. Pasi është vendi që ka pasur historikisht marrëdhënie më të forta me Talebanët. Por edhe për ta festa nuk do të zgjasë shumë. Destabiliteti rajonal nuk do të ndihmojë as Islamabadin, që do të detyrohet të përballet me një valë të re radikalizmi brenda kufijve të tij.

Po Rusia?

Rusët do të bashkëpunojnë me qeverinë tranzitore si dhe me udhëheqjen e re talebane. Për Moskën dobësia e treguar nga Shtetet e Bashkuara është një zhvillim shumë i mirë. Por kjo situatë nuk ka ndonjë fitues të vërtetë, pasi askujt nuk i pëlqen të ketë një vend fqinj që zhytet në kaos.

Talibanët nuk janë në gjendje të qeverisin një vend si Afganistani. Shumë shpejt fuqitë lokale do të rifitojnë pushtetin e tyre, dhe pjesa më e madhe e veriut të vendit do të rikthehet në duart e komandantëve lokalë të luftës.

Por largimi kaotik i SHBA-së nga Afganistani dërgon një mesazh. Nëse Talebanët munden të hyjnë në Kabul, pse të mos munden kinezët të depërtojnë në Tajvan?

Unë nuk mendoj se Kina po planifikon tani për tani një pushtim ushtarak të ishullit. Sigurisht që diplomacia e “ujqërve luftëtarë”, do të nisë ta pikturojë SHBA-në si një fuqi të pabesueshme, në rënie, dhe të paaftë për të udhëhequr bashkësinë ndërkombëtare, me synim lartësimin e modelit kinez. Por ndërkaq ka edhe një anë tjetër të medaljes.

Cila?

Qeveria kineze ka shpenzuar shumë para për të financuar Talebanët. Ajo dëshiron që të shfrytëzojë disa burime natyrore të këtij vendi. Por deri më tani ka pasur rezultate të dobëta. Dhe Pekini e pagoi koston e terrorizmit xhihadist pranë Talebanëve:Sulmi i fundit vrau 9 njerëz në Pakistan. Prandaj e theksoj se nga kjo luftë nuk fiton askush./ Formiche.net

Iftar dhe politikë, a u prek Muaji i Ramazanit nga politikanët?

View Results

editorial editorial ian bremmer ian bremmer

Sondazh

Poll
Editorial 18 Gusht 2021, 08:28

ANALIZA: Pse i humbet luftërat Amerika?

Nga George Friedman“Geopolitical Futures”Tërheqja amerikane nga Afganistani, po shkon drejt përfundimit të pashmangshëm. Talebanët, islamikët radikalë kundër të...

Editorial 17 Gusht 2021, 08:36

Ku gabuam me Afganistanin

Përkeqësimi i shpejtë i situatës së sigurisë në Afganistan, ku talebanët kanë vënë nën kontroll një të tretën e qendrave rajonale të vendit brenda disa javësh n...

Editorial 11 Gusht 2021, 05:32

Bregoviç dhe filozofia e shqiptarëve

Në historinë që rrethoi lajmin për praninë e Goran Bregoviç-it në Festivalin e Përvitshëm të Birrës në Korçë, nuk është aq shumë ftesa drejtuar mu...

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës