LIVE UPDATES
Insights

Si duhet hetuar

3 Korrik 2025, 11:16 Nga Meri Lika
Si duhet hetuar
Meri Lika

Kur të lexoni titullin ndoshta do mendoni se unë nuk mund të jap mendim se si duhet hetuar, por në fakt mundem për disa faktorë.

Po të mos kisha lindur dhe të shkollohesha në diktaturë ku të drejtat e studimit ashtu si dhe gjithçka tjetër e përcaktonte partia, pra nëse do të kisha lindur jo shumë po vetëm 5 vite më vonë sot do të isha një gjykatëse ose prokurore (me shumë gjasa kjo e fundit do të ishte sepse ishte ëndërra ime). Ky është faktori i parë.

Siç thotë një shprehje e popullit tonë që Zoti me një dorë të hedh e me tjetrën të pret. Këtë bëri edhe me mua, nuk më dhanë të drejtë studimi për juridik por më dhanë për Ekonomi Politike, (degë e ekonomikut) e kjo më vonë më dha mundësinë të merrja liçensën e Audituesit Ligjor, i cili është gjysmë hetues e gjysmë financier. Dhe ky është faktori i dytë.

Faktori i tretë, është edhe më i rëndësishëm dhe vjen si rrjedhim i profesionit, i cili më ka dhënë mundësinë të hartoj raporte për shumë dosje prokurorie por edhe për individë që përballen me drejtësinë.

Mjaftojnë këta tre faktorë që unë të them mendimin tim, se si duhet të hetohen, ose më mirë se si do t’i kisha kryer unë hetimet për çështjet më të nxehta të cilat diskutohen sot për korrupsionin dhe jo vetëm.

Po i filloj më radhë. (Renditja nuk tregon aspak rëndësinë e tyre).

Çështja e inceneratorëve: Për të hetuar këtë çështje do të filloja që nga ideja për këtë lloj investimi.
Si lindi ideja? Kujt i lindi ideja? Përse lindi kjo ide?

Shumë nga ata “pastërtorët” që mizërojnë nëpër studio televizive duke mbrojtur qeverinë, do të përgjigjeshin se ishte emergjencë mjedisore. Dakord, me të vërtetë që këtë herë, jam shumë dakord me ta. Por, nëse do të isha SPAK-iste ose BKH-iste do të hetoja se përse ndodhi pikërisht në këtë kohë emergjenca mjedisore? Përse zjarret ranë pikërisht në atë kohë dhe asnjëherë më përpara? Mos ndoshta kur filluam të pakësohemi si popullsi filluam të prodhojmë më shumë mbeturina?

Më pas do të vazhdoja të hetoja, si u përzgjodh fituesi? Kush e përzgjodhi? Kush e njihte në qeveri, kush e propozoi? Si ra ai në kontakt pikërisht me personat “e duhur” e t’iu propozonte shpëtimin e shqiptarëve nga plehrat?

Po nuk do ta lija me kaq, do të hetoja se si u krye procedura (ah kjo procedura, kjo është çelësi i të gjitha “të mirave” që po përfitojmë sot si popull). Pse u shmang konkurrenca? Si u hartuan dhe aprovuan 17 vendime në një ditë? Cili ishte ai punonjës aq i zoti në administratë që koordinoi në mënyrë perfekte dhe arriti të përfundonte gjithçka në fund të një muaji të nxehtë si korriku kur të gjithë mezi presin të ikin me pushime?

Pastaj do të shikoja se si u zbatua. A lidhen procedurat e Tiranës, Fierit dhe Elbasanit? A i ka lëvizur e njëjta dorë fijet apo secili kishte marionetistin e tij?

Në të njëjtën linjë do të ecja edhe për konçensionin e laboratorëve, sterilizimit, check-up, e shumë e shumë të tjerëve.

Por disa hetime të tjera duhet të kenë një rrugë tjetër, gjithmonë sipas mendimit tim.

Çështjet 5A, 5B, 5C, 5D dhe të gjitha shkronjat e mundshme: Këto çështje gjithmonë më sjellin në vëmendjë raste të ngjashme në botë, si psh Liviu Dragnea në Rumani, Jacob Zuma & Vëllezërit Gupta në Afrika e Jugut, Erdogani në Turqi etj etj.

Motua e kësaj skeme korrupsioni është “vetë firmos e vetë vulos, dhe paratë vetë i akaparos” .

Këtë hetim do ta filloja me momentin e ndryshimit të pronësive ose të krijimit të këtyre shoqërive. Do të hetoja më pas si janë llogaritur kostot mbi bazën e të cilave ka dalë çmimi i tenderit. Do të hetoja se si do të ishin këto kosto në një treg normal privat, pra sa do të kushtonte ky punim, shërbim apo furnizim nëse nuk do të ishte një marrëdhënie shtet-privat por privat-privat. Nëse do të kishte diferenca domethënëse mes kostove të tenderit shtetëror dhe atij që do të vlerësonte hetimi do të hetoja kostoistët, pra ata që kanë punuar për të arritur në ato kosto.

Pastaj do hetoja se si janë fituar tenderat? A i kanë plotësuar kriteret fituesit? A është kryer puna nga të njëjtët operator që i kanë fituar ato tendera?

Si ka dalë fituesi dhe cili ka qenë personi ose personat (në grup) që e kanë nxjerrë fitues? A kanë lidhje me njëri-tjetrin?

Rrugët: Tenderat më të thjeshtë për t’u hetuar janë këta të rrugëve.
Hetimin do ta filloja nga KOSTUA, kjo është çelësi i çdo tenderi dhe sidomos i këtyre të rrugëve.

Pra në fillim hetimi im do të ishte kontroll i KOSTOS, i KOSTOS i KOSTOS e më pas KRAHASIM, KRAHASIM, KRAHASIM.

Pastaj ZBATIMI, ZBATIMI, ZBATIMI i ndërthurur me SUPERVIZIM, SUPERVIZIM SUPERVIZIM.

Dhe në fund thembrat e Akilit Porti i Durrësit: Hetimin e kësaj çështje, që na la pa daljen më të fuqishme në det, do ta kryeja në këtë mënyrë.

Fillimisht do të shihja ligjshmërinë e procedurës së dhënies së kontratës. A është zbatuar ligji për prokurimet publike, partneritetin publik-privat apo është shmangur qëllimisht?

A ka pasur procedurë konkurruese apo marrëveshje direkte? Si u përzgjodhën këta privat? Si u vunë ata në dijeni që shteti ynë ishte i interesuar për të kryer këtë partneritet?

Më pas do të vazhdoja me statusin dhe të drejtën mbi pronën publike (Porti). Pra me çfarë të drejte u dha një truall strategjik i shtetit një subjekti privat të huaj? A është bërë akt normativ, ligj special apo vendim qeverie për të anashkaluar ligjet ekzistuese?

Do të hetoja përfituesin përfundimtar duke parë nëse janë të evidentuar aksionerët realë të kompanisë që do të zhvillojë projektin? A ka lidhje të fshehura me zyrtarë shqiptarë?

Do të kaloja pastaj tek vlera ekonomike dhe detyrimet financiare të shtetit shqiptar duke hetuar nëse i jepet privatit tokë publike pa kompensim? A ka garanci shtetërore, taksa të falura, detyrime për infrastrukturë nga buxheti? A ka dëm ekonomik për portin, sektorin e transportit dhe turizmin?

Më pas do të hetoja përputhshmërinë me interesin publik dhe strategjitë kombëtare. A është vlerësuar ndikimi afatgjatë i mbylljes së portit industrial? A është bërë studim fizibiliteti, konsultim publik, vlerësim i ndikimit në mjedis dhe ekonomi? 

Mos kujtoni se e harrova apo e lashë pas dore rastin e Ishullit të Sazanit, apo të asaj pikës së vogël të Mirela Kumbaros, e të shumë e shumë invesitorëve strategjik. Jo aspak, do t’i trajtoja njësoj si Portin e Durrësit, me të njëjtën dashuri për të zbuluar të vërtetën.

Për të gjitha këto raste së bashku, do të hetoja se cili është pushtetari (ose pushtetarët) i cili (të cilët) lidhet (ose lidhen) me të gjitha këto skema, a janë grupe të lidhura (të mirëmenduara dhe të strukturuara) me këto praktike apo janë të shkëputura dhe të rastësishëm.

Por unë nuk jam as SKAP-iste, e as BKH-iste, prandaj të gjitha këto që kam shkruar më sipër ngelen thjesht mendimi im.

meri lika

Sondazh

Poll
Insights 27 Qershor 2025, 19:33 Artan Hoxha

Artan Santon e kanë harruar të gjithë...

artan hoxha, artan santo TIRANË- Kanë kaluar vetëm 11 vite nga ngjarja e 26 qershorit 2014, që tronditi kryeqytetin. Por duket kaq e la...

Insights 27 Qershor 2025, 09:59 Ermal Mulosmani

Shoferi i Ambulancës

Ermal Mulosmani TIRANA- Po vija sot në punë, në këmbë, si zakonisht. Ora diku 8.15 kur mbërrita te Myslym Shyri. Aty e u...

Insights 24 Qershor 2025, 10:36 Meri Lika

Vetëm në Shqipëri hajduti nuk ka faj

Meri Lika TIRANA- Një nga dhjetë urdhëresat e Zotit, e shtata, nëse e mbaj mend mire, thotë: “Mos vidh!” Sipas meje ku...

Insights 31 Maj 2025, 07:13 Klodian Tomorri

M*t dhe uthull

Klodian Tomorri TIRANË- M*t dhe uthull. Helmohen femijet ne Gramsh. Ngjarja mbahet 4-5 dite e fshehte, por me pas skandali rrjedh ne media se dalin pr...

Insights 26 Maj 2025, 11:44 Meri Lika

Republika Monologjike

Meri Lika TIRANA- Na ishte një herë para 12 vjetësh, por vazhdon të jetë edhe sot, në një copëz të Ballkanit, ...

Insights 19 Maj 2025, 19:25 Silvana Begaj

Kur zgjedh të mos zgjedhësh!

Kur zgjedh të mos zgjedhësh!Shqipëria kryeson Europën!Jo për shkencë, as për drejtësi e aq më pak për zhvill...

Insights 16 Maj 2025, 15:31 Olivia Braho

Diagnoza: Patronazhist

foto ilustruese TIRANË- Si vëzhguese në këto zgjedhje dhe si psikologe, pata mundësinë të shoh nga afër nj&eum...

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet