LIVE UPDATES
Insights

E vërteta e shqiptarisë së Antonio Gramsci-t

Edhe pse, duket i bindur mbi rrënjosjen e vet – siç edhe të të parëve – në arealin kulturor italian (e posaçërisht në atë sard, i cili, si ishullor që është, bart tipare fort të dallueshme nga ato të arealit kontinental italian). Megjithatë, siç e thotë dhe vetë, nuk e shqetëson shumë atashimi me këtë apo atë kombësi. (Kush e ka lexuar, qoftë dhe në mënyrë të përciptë, Gramsci-n si autor, e di fare mirë konsideratën e tij për nacionalizmat e gjakut.) Edhe pse, duket i bindur mbi rrënjosjen e vet – siç edhe të të parëve – në arealin kulturor italian (e posaçërisht në atë sard, i cili, si ishullor që është, bart tipare fort të dallueshme nga ato të arealit kontinental italian). Megjithatë, siç e thotë dhe vetë, nuk e shqetëson shumë atashimi me këtë apo atë kombësi. (Kush e ka lexuar, qoftë dhe në mënyrë të përciptë, Gramsci-n si autor, e di fare mirë konsideratën e tij për nacionalizmat e gjakut.)

21 Shkurt 2023, 10:24 Nga Edon Qesari
E vërteta e shqiptarisë së Antonio Gramsci-t
Antonio Gramsci

E vetmja dëshmi, e dokumentuar qartas, për “shqiptarinë” e Antonio Gramsci-t vjen nga një pohim i vetë atij, kur, në një letër që i dërgon kunatës së vet, Tania Schucht, më 12 tetor 1931, shkruan:

“… Unë vetë nuk i përkas asnjë lloj race (lexo: identiteti etnik); im atë është me prejardhje shqiptare, familja e tij u arratis nga Epiri gjatë luftës së vitit 1821, por shpejt u italianizua. Megjithatë, i përkas kulturës italiane, në thelb kjo është bota ime; (…) Të qenit unë shqiptar për nga prejardhja nuk është llogaritur, pasi edhe [Francesco] Crispi ishte shqiptar, i arsimuar në një shkollë shqiptare."

Kaq. Nuk kemi asnjë të dhënë më tepër; së paku nëse mbështetemi në ato që vetë Gramsci dinte dhe na ka lënë të shkruar. E siç mund të duket, as ai vetë nuk ka qenë shumë i qartë në lidhje me prejardhjen, e aq më pak për saktësinë gjeografike të saj. Përmendja e Epirit e thellon paqartësinë, sepse, në toponiminë e përdorur asokohe në Perëndim – e akoma më shumë në shekujt pararendës – “Epiri” shpesh vlente si emërues përbashkues i të gjitha trevave osmane ku flitej shqip. Gramsci, me pak fjalë, ka një ide të vagullt, të papërcaktuar mirë nga ana dokumentare, mbi prejardhjen e të parëve të vet.

Edhe pse, duket i bindur mbi rrënjosjen e vet – siç edhe të të parëve – në arealin kulturor italian (e posaçërisht në atë sard, i cili, si ishullor që është, bart tipare fort të dallueshme nga ato të arealit kontinental italian). Megjithatë, siç e thotë dhe vetë, nuk e shqetëson shumë atashimi me këtë apo atë kombësi. (Kush e ka lexuar, qoftë dhe në mënyrë të përciptë, Gramsci-n si autor, e di fare mirë konsideratën e tij për nacionalizmat e gjakut.)

Të bën të mendosh, por edhe të përfshihesh nga të tjera dyshime, informacioni që Gramsci sjell, se të parët e vet janë larguar nga “Epiri” më 1821 – vit i shpërthimit të të mirënjohurit Revolucion grek, edhe pse fillesat e kësaj ngjarjeje duket se janë larg nga “Epiri” i Gramsci-t e vështirë se kanë arritur ta trondisin farefisninë e tij në atë pikë sa të largohej qëllimisht nga Ballkani në drejtim të brigjeve italiane. Duket se vetë autori i këtyre radhëve ka pasur disa informacione të trashëguara, porse kujtesa kolektive (e familjarëve, si edhe e të parëve të Gramsci-t) ka qenë tejet e zbehtë.

Më tej, nga hulumtime që janë bërë në ditët tona, del se i ati i Antonio Gramsci-t, i quajtur Francesco, është vendosur në Sardenjë, sipas dokumentave të gjendjes civile në katundin e Ghilarza-s, në vitin 1881. Të njëjtat gjurmë arkivore, na lejojnë sot të pohojmë se, që në fund të shek. XVII, pra goxha përpara vitit 1821, në Kalabri, në katundin arbresh të Plataci-t, jetonte një pararendës i familjes së Gramsci-t, me emrin Gennaro. Së fundi, mbi origjinën e saktë të banorëve të Plataci-t sot nuk dimë asgjë. Arkivat e atjshëm janë djegur para ndo njëqind vjetësh, e veç të dhënave etnografike (pllatënianët flasin ende sot arbërisht, kanë doket dhe zakonet e arbëreshëve të tjerë të Kalabrisë, si dhe i përkasin besimit katolik me rit ortodoks) nuk dimë asgjë më shumë.

Similituda e krijuar mes mbiemrit të Antonio Gramsci-t dhe qytetit të Gramshit është, në rastin më të mirë, një hamendje e pambështetur në asnjë prove dokumentare. Është krejt e stisur. Pavarësisht se, dëshiroj të mendoj, e sinqertë.

Mbi nënshkrimin e trashë (nga ana drejtshkrimore) në bustin e Gramsci-t të ngritur në Gramsh, nuk vlen pastaj të ndalemi. Një ndalje e tillë veç i jep tagji atyre që nuk duan dhe s’kanë për ta njohur ndonjëherë madhështinë dhe mendjen e jashtëzakonshme të një prej mendimtarëve më të hollë dhe gjenialë të modernisë perëndimore. Të cilët, edhe pse sot janë në të drejtën e tyre të tallen me këtë vendosje pa hesap bustesh në Shqipëri, nuk janë larg zgjuarsisë së atyre që i vendosin ato buste.

edon qesari antonio gramsci busti i antonio gramscit

Sondazh

Poll
Insights 17 Shkurt 2023, 17:21 A.B

Marrëveshja e patentave si kartel kriminal

Klodian Tomorri Marreveshja e patentave si kartel kriminal Marreveshja mes Drejtorit te Transportit Rrugor, atij te Tatimeve dhe Shoqates se Autoshkollave...

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet