LIVE UPDATES
Art&Argëtim

Gurgurica: Kostumet tradicionale në ‘’fshatin e grave’’

31 Dhjetor 2020, 09:13 Nga DOSJA
Gurgurica: Kostumet tradicionale në ‘’fshatin e

Fshati Gurguricë ndodhet në shpatet e Malit të Thatë, 1.200 m mbi nivelin e detit. Kur mbërrita atje, kuptova që informacioni për udhëtimin tim kishte arritur më shpejt se unë. Fshati ndodhet rreth 50 kilometra larg nga Shkupi. Banorët e tij janë mikpritës. Ata pothuajse të gjithë më ofronin strehim nga të gjitha anët. Por së pari zgjodha të qëndroj në shtëpinë më të afërt për të pushuar, të cilën e kisha rrugës. Dy ditët pasuese i kalova në shtëpinë e zonjës Hatixhe, e cila jetonte me nusen e djalit të saj.

Nga fshati ka shumë që jetojnë në emigracion, kryesisht burrat. Ashtu si edhe bashkëshorti i Hatixhes, i cili ndërroi jetë para pak kohe, kur kishte ardhur për dasmën e djalit, tregon Hatixheja. Ai punonte bashkë me djemtë në Gjermani.

Histori si kjo e Hatixhes dëgjon pothuajse në çdo shtëpi të Gurguricës. Rrallë mund të takosh ndonjë burrë në fshat. Kryesisht në të jetojnë gra. Pothuajse të gjithë burrat janë mjeshtra ndërtimi dhe punojnë nëpër skelat e kantjereve në vendet perëndimore. Anekdota thotë: “nëse shihni një mjeshtër të mirë skelash në Gjermani, ai duhet të jetë nga Gurgurica”. Paratë që mbledhin në kurbet ata nuk ngurrojnë t’i investojnë në fshat. Kështu, me kalimin e viteve, me iniciativën e tyre, ata kanë siguruar në fshat të gjitha kushtet themelore të infrastrukturës: duke filluar nga rrugët e deri tek shkolla fillore. Dëshira e tyre e kahmotshme është që fshati të bëhet një destinacion turistik, pikërisht për këtë arsye ata kanë filluar vetë ta ndërtojnë një rrugë që të çon drejt liqenit.

Nga ana tjetër, për gratë, një ditë zgjat pafundësisht. E sidomos për ato gra që jetojnë duke pritur kthimin e djemve dhe burrave të tyre nga Gjermania. Pothuajse, përditshmëri të ngjashme kanë edhe të rinjtë, të cilët si “argëtim” të vetëm kanë pazarin dhe çajtoren e fshatit.

I vendosur në majet e Malit të Thatë fshati ofron një panoramë të mrekullueshme të Liqenit Kozjak nga njëra anë dhe Luginës së Pollogut nga ana tjetër. Sa është bekim, aq është edhe mallkim pozicioni gjeografik i këtij fshati, pasi banorët me vështirësi po arrijnë ta ruajnë lidhjen me Tetovën 40 km larg.

Rezervat i veshjeve tradicionale

Kur burrat kthehen nga kurbeti, gjëja e parë që e bëjnë është planifikimi i furnizimit me ushqim të familjeve të tyre për një periudhë më të gjatë kohore. Kështu, ndodhë që me muaj mos të largohet askush nga fshati, deri sa të mbarojë dimri e burrat e tyre të kthehen nga kurbeti.

Gurguricë, do të thotë “gur mbi gur”, por për vendasit kjo është shumë më tepër. Në këtë fshat ruajtja dhe kujdesi për traditat është shumë i madh. Secilën grua që e takoja në fshat, më befasonte në mënyrën e saj. Sa punëtore e të dashura, aq edhe të bukura. E secila prej tyre me veshje tradicionale shqiptare, të ruajtur ndër shekuj me shumë kujdes.

E quajnë veshja e Malit të Thatë, pasi këtë veshje e bartin kryesisht gratë e tre fshatrave të këtij rajoni, Gurgurica, Sallareva dhe Reka e Epërme. Këmisha me Kinda e qëndisur me lesh, jelek me fije ari, 10 shami shumëngjyrëshe, çorape, rruaza laramane, këto janë vetëm disa elemente të veshjes tradicionale të Malit të Thatë.

Në shikim të parë dukej shumë e thjeshtë, por pa ndihmën e dy grave të fshatit veshja e një kostumi të tillë ishte pothuajse e pamundur. E gjithë procedura zgjat të paktën një orë.

Së pari, vishet këmisha me kinda e cila është e gjatë 30-40 cm, ndërkaq e gjerë 2 deri në 10 metra. Sa më e gjërë dhe e gjatë, aq më bukur do të renditen palët, më shpjegon gruaja që po vishte nusen. Xhybeli, është elementi i dytë, që vishet mbi këmishën. Është i punuar nga kadifeja e errët dhe i qëndisur me fije argjendi.

Ajo që e bën të dallojë veshja e grave, vajzave dhe nuseve është anteri. Çdo grua ka diku rreth 7 antere me emra të ndryshme: Anteri i mirë, arrna e zezë, laramane, çeljorgovan, arrna e kuqe, selimije dhe torbeshka. Një ndër anteret më të rëndësishme është anteri i mirë i cili vishet kryesisht ditën e dasmës ose nëpër festa familjare.

Brezi, poshi, brofaçkat, kalçinjtë, janë disa nga elementet e tjera të kësaj veshjeje, të cilat përdoren për zbukurim. Ato dallojnë në ngjyrë, pasi gratë e moshuara veshin ngjyrë më të errët, ndërkaq vajzat e reja dhe nuset ngjyra më të hapura.

Gratë që e bartin këtë veshje, kanë një mënyrë të veçantë të rregullimit të flokëve. Për shkak të rëndësisë së shamisë, e cila është e zbukuruar me ar dhe me rruaza, një pjesë e flokëve mblidhet mbrapa ndërkaq disa fije lihen të lëshuara më fytyrë.

Pavarësisht stolive të shumta që i përmban kjo veshje, shumë gra të këtij rajoni nuk hezitojnë ta bartin atë çdo ditë. Megjithatë, vajzat dhe nuset e reja kanë vendosur që këtë kostum ta përdorin vetëm për festa familjare.

Marrë nga DW

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

kulture kulture fshati gurguricë fshati gurguricë


Sondazh

Poll

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më