LIVE UPDATES
Ekonomi

Flet drejtori i zyrës së BERZH-it në Tiranë: Pse ekonomia shqiptare pritet të ketë rënien më të madhe në rajon

7 Qershor 2020, 05:09 Nga DOSJA
Flet drejtori i zyrës së BERZH-it në Tiranë: Pse ekonomia

Colangeli shtoi se arsyet pse Shqipëria parashikohet nga BERZH të blerë me 9% lidhen me varësinë e saj nga turizmi, por dhe nga faktorë të tjerë si informaliteti, pritshmëria për dërgesat e emigrantëve, pasojat e tërmetit, si dhe fakti që Shqipëria hyri në krizë me një ekonomi tashmë të ngadalësuar.

Ai sugjeroi se vendi ynë është para mundësive të reja, teksa zinxhirët e furnizimit global po shkurtohen dhe prodhuesit europianë po shikojnë mënyra për ta afruar prodhimin në shtëpi, Shqipëria mund të jetë në një pozitë të fortë për të tërhequr investime. Colangeli tha se përtej mbështetjes afatshkurtër të likuiditetit, mendon se do të jetë e rëndësishme të krijohen kushtet për një model më gjithëpërfshirës të zhvillimit ekonomik, në të cilin një grup më i larmishëm i industrive, rajoneve dhe grupeve sociale të kontribuojnë dhe përfitojnë nga rritja gjatë periudhës së rimëkëmbjes.

BERZH parashikoi që ekonomia shqiptare do të tkurrej me 9% gjatë 2020-s, më e larta në rajon dhe pothuajse dyfish në raport me FMN-në dhe Bankën Botërore. Pse ky pesimizëm?

Parashikimet ekonomike janë veçanërisht të pasigurta në situatën aktuale, pasi ato varen në një masë të madhe nga ecuria e COVID-19 dhe çfarë masash do të marrin qeveritë për ta frenuar atë.

Shkalla në të cilën do të ndikohen vendet individuale varet nga shumë faktorë, duke përfshirë rëndësinë relative të disa sektorëve në Prodhimin e Brendshëm Bruto, integrimin e tyre në zinxhirin global të vlerave, vendndodhjen gjeografike dhe partnerët kyç tregtarë, po ashtu dhe kushtet specifike që mbizotëronin përpara se të fillonte kriza. Shqipëria rezulton të jetë veçanërisht e ndikuar për shkak të një kombinimi të pafavorshëm të disa prej këtyre faktorëve.

Së pari, rëndësia e konsiderueshme e turizmit në ekonominë e tij, i cili duke përfshirë kontributet direkte dhe indirekte vlerësohet se zë mbi 20% të Produktit të Brendshëm Bruto. Duke pasur parasysh që kjo është përqendruar në një sezon relativisht të shkurtër veror, mund të presim që kufizimet e udhëtimit të përkthehen në një numër të reduktuar të vizitorëve të huaj dhe të ardhurave nga turizmi në vitin 2020.

Së dyti, lidhjet e ngushta tregtare me Italinë, një nga vendet më të prekura të Europës, ka të ngjarë të pësojnë ndërprerje, që do të ndikojnë në reduktimin e aktivitetit në sektorë të tjerë të rëndësishëm të ekonomisë shqiptare, siç është industria ‘fason’.

Së treti, konsumi i brendshëm mund të tkurret më shumë se në vendet e tjera, si rezultat i karakteristikave të caktuara të ekonomisë shqiptare, siç është pesha e madhe e punësimit informal, i cili është veçanërisht i prekshëm gjatë një krize, si dhe nga rëndësia ende e lartë e dërgesave të emigrantëve, të cilat ka të ngjarë të bien. Së katërti, Shqipëria hyri në këtë krizë pas tërmetit të nëntorit të kaluar, me një ekonomi, e cila kishte filluar tashmë të ngadalësohej.

Si do ta vlerësonit paketën mbështetëse të qeverisë shqiptare në raport me atë të shteteve të tjera të Ballkanit?

Masat e miratuara në Shqipëri kanë qenë kryesisht të ngjashme me ato në vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor, përfshirë një kombinim të mbështetjes me të ardhura për kategoritë më të goditura, skema për të lehtësuar kreditimin nga bankat ndaj bizneseve, shtyrjen e pagesës së taksave, uljen e normave të interesit dhe riskedulimin e kësteve të kredisë për ndërmarrjet dhe individët.

Ajo që ndryshon midis vendeve është sasia e burimeve të vendosura në dispozicion dhe efikasiteti në zbatimin e paketave të shpallura. E para, natyrisht, është e nxitur nga pozicioni fiskal i secilit vend, dhe këtu borxhi publik relativisht i lartë dhe likuiditeti i ulët me të cilin po përballej Shqipëria në fillim të krizës nuk ka ndihmuar. E dyta lidhet me efektivitetin e administratës publike dhe aftësinë e saj për të shndërruar shpejt vendimet e marra në nivelin politik në rezultate të prekshme për njerëzit dhe bizneset në një situatë krize.

Çfarë duhet të bëjë Shqipëria në mënyrë që të zvogëlojë rreziqet e COVID-19 në ekonominë e vendit?

Në afat të shkurtër, fokusi duhet të mbetet në mbështetjen e likuiditetit të shumë bizneseve dhe familjeve të prekura nga kriza. Mendoj se është e rëndësishme që masat e shpallura të zbatohen shpejt dhe me efikasitet. Në rastet kur sistemi bankar është i përfshirë në ofrimin e kësaj mbështetje, masat duhet të konsultohen me kujdes përpara se të prezantohen.

Gjithashtu duhet të tregohet kujdes, sipas mendimit tim, për të siguruar qëndrueshmëri midis asaj që është shpallur dhe asaj që vihet në zbatim, në mënyrë që të shmanget konfuzioni dhe t’u jepet të gjithë aktorëve ekonomikë informacion i qartë se çfarë të presin. Kjo vlen edhe për vendimet për zgjatjen në kohë të masave ekzistuese, si për shembull vendimi për shtyrjen e pagesave të principalit dhe të interesit për kreditë bankare.

Gjithashtu mendoj se duhet të vazhdojnë të bëhen përpjekje për të ruajtur disiplinën e arritur vitet e fundit për pagesat e faturave të shërbimeve utilitare dhe se, në vend që të bëhen moratoriume për pagesa, duhet të shënjestrohet mbështetja me të ardhura për ato segmente të popullatës, që e kanë më të nevojshme.

Teksa gjendja e emergjencës shpresojmë të përfundojë, i një rëndësie thelbësore është planifikimi i një strategjie për rimëkëmbjen ekonomike. Kjo duhet të përfshijë përdorimin më të mirë dhe të koordinuar të ndihmës së konsiderueshme të disponueshme nga partnerët ndërkombëtarë. BERZH ka disbursuar deri tani mbi 70 milionë euro dhe ne po punojmë që ta dyfishojmë këtë shumë deri në fund të vitit.

Fokusi kryesor është në mbështetjen e sektorit privat gjatë krizës përmes ristrukturimit të kredive dhe sigurimit të likuiditetit, veçanërisht përmes ndarjes së rrezikut me bankat lokale dhe zgjerimit të garancive të financave tregtare. Ne jemi gjithashtu të gatshëm të sigurojmë fonde emergjente, nëse është e nevojshme, për të ndihmuar ofruesit e infrastrukturës jetike, siç janë energjia elektrike dhe shërbimet e ujit, në mënyrë që ato të përmbushin nevojat për likuiditete, që mund të kenë pasur si rrjedhojë e krizës.

Si e parashikoni rimëkëmbjen e ekonomisë shqiptare (sa do të zgjasë, cilat do të jenë pasojat në punësim, varfëri etj.)

Parashikimet tona janë për një rikuperim të shpejtë në 2021, me një rritje prej 12% të Produktit të Brendshëm Bruto, që në thelb do të mund të tejkalojë edhe humbjet e këtij viti. Kjo sigurisht nëse nuk ka një valë të dytë të rikthimit të pandemisë dhe nuk do të ketë ndërprerje të qëndrueshme ekonomike që prekin negativisht Shqipërinë, përfshirë këtu edhe fluksin e turizmit dhe tregtisë.

Por pas rikuperimit në terma të përgjithshëm, mbetet të shihet se çfarë ndikimesh do të ketë në segmente të ndryshme të shoqërisë. Kriza po godet sipërmarrësit, veçanërisht të vegjël dhe ata që punojnë në ekonominë informale. Përtej mbështetjes afatshkurtër të likuiditetit, mendoj se do të jetë e rëndësishme të krijohen kushtet për një model më gjithëpërfshirës të zhvillimit ekonomik, në të cilin një grup më i larmishëm i industrive, rajoneve dhe grupeve sociale të kontribuojnë dhe përfitojnë nga rritja gjatë periudhës së rimëkëmbjes.

Kriza si mundësi

Kjo krizë sigurisht që do të krijojë mundësi për Shqipërinë, veçanërisht në prodhim. Teksa zinxhirët e furnizimit global po shkurtohen dhe prodhuesit europianë po shikojnë mënyra për ta afruar prodhimin në shtëpi, Shqipëria mund të jetë në një pozitë të fortë për të tërhequr investime. Përmirësimi i klimës së biznesit dhe vazhdimi me reformat në lidhje me integrimin në BE-në do të jenë thelbësore për të përfituar plotësisht nga këto mundësi

Çfarë duhet bërë për ta kthyer këtë krizë në mundësi, në momentin që ajo do të përfundojë?

Kjo krizë sigurisht që do të krijojë mundësi për Shqipërinë, veçanërisht në prodhim. Teksa zinxhirët e furnizimit global po shkurtohen dhe prodhuesit europianë po shikojnë mënyra për ta afruar prodhimin në shtëpi, Shqipëria mund të jetë në një pozitë të fortë për të tërhequr investime.

Përmirësimi i klimës së biznesit dhe vazhdimi me reformat në lidhje me integrimin në BE-në do të jenë thelbësore për të përfituar plotësisht nga këto mundësi. Në veçanti, mendoj se krijimi i një administrate publike miqësore ndaj biznesit, luftimi i korrupsionit dhe krijimi i një sistemi gjyqësor të besueshëm duhet të jenë prioritetet, me qëllimin përfundimtar të krijimit të një terreni të sigurt për kompanitë e huaja, që ato të investojnë me besim dhe që sipërmarrësit e vegjël shqiptarë të rriten dhe të formalizohen.

Theksi, që po vihet veçanërisht nga Bashkimi Europian, në një rikuperim të mbështetur në ekonominë e gjelbër, duhet të shfrytëzohet si mundësi edhe nga Shqipëria që të diversifikojë dhe forcojë pozicionin e saj si një furnizues kryesor i energjisë së rinovueshme, jo vetëm për rajonin, por edhe përmes linjës së interkonjeksionit nënujor përmes Malit të Zi, në Tregun italian. BERZH është duke punuar ngushtë me Qeverinë për të zhvilluar sektorin e energjisë diellore në përputhje me praktikat më të mira ndërkombëtare dhe kemi ofruar mbështetje të ngjashme për autoritetet për energjinë e erës.

Kriza gjithashtu duhet të jetë, në këndvështrimin tim, një mundësi për të rivlerësuar modelin e turizmit që synon të ndjekë vendi. Mbrojtja e trashëgimisë natyrore dhe kulturore në Shqipëri duhet të jetë baza për të zhvilluar një ofertë më të sofistikuar të turizmit, duke zgjatur sezonin dhe për të synuar një segment më të lartë shpenzimesh të tregut global të turizmit. Në BERZH, ne jemi duke punuar në një program shumë të rëndësishëm, në partneritet me BE-në, për të forcuar konkurrencën e turizmit të Shqipërisë, duke ngritur infrastrukturën, duke rehabilituar zonat e trashëgimisë kulturore dhe natyrore, dhe duke rritur aftësitë dhe financimet në dispozicion për sektorin privat.

Luftoni korrupsionin

Krijimi i një administrate publike miqësore ndaj biznesit, luftimi i korrupsionit dhe krijimi i një sistemi gjyqësor të besueshëm duhet të jenë prioritetet, me qëllimin përfundimtar të krijimit të një terreni të sigurt për kompanitë e huaja, që ato të investojnë me besim dhe që sipërmarrësit e vegjël shqiptarë të rriten dhe të formalizohen. 

Mendoj se ky mund të jetë një element i rëndësishëm për rimëkëmbjen e turizmit në Shqipëri dhe ne me padurim presim të përshpejtojmë ritmin e zbatimit të programit me Fondin Shqiptar të Zhvillimit dhe aktorët e tjerë lokalë.

E njëjta përqasje e përqendruar në cilësi duhet të jetë sipas mendimit tim në një sektor tjetër kyç në drejtim të të ardhurave dhe punësimit – agrobiznesi. Shqipëria është shumë konkurruese në një numër të produkteve të veçanta, përfshirë ato organike, për të cilat ka një kërkesë në rritje në tregun ndërkombëtar. BERZH ka vënë në dispozicion një program të madh financimi të mbështetur nga Qeveria shqiptare, i kanalizuar përmes bankave lokale.

Deri më tani, përmes këtij programi janë disbursuar mbi 6,000 kredi me vlerë mbi 50 milionë euro, të kombinuara edhe me ofrimin e shërbimeve këshillimore dhe ekspertizës për një numër të madh të agrobizneseve shqiptare. Besoj se rritja e kreditimit nga bankat nën këtë program mund të jetë një mjet i rëndësishëm për të maksimizuar edhe mundësitë e ofruara nga grantet e programit IPARD të BE-së, të cilat mund të stimulojnë investime dhe rritje në këtë sektor të rëndësishëm.

Marrë nga Monitor.al 

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

ekonomi ekonomi ekonomia shqiptare matteo colangeli ekonomia shqiptare matteo colangeli

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje