Protestë masive kundër projektit në Zvërnec/ Qytetarët para Kryeministrisë thirrje kundër qeverisë: Rama të japë dorëheqjen (PAMJET)
Protesta vijon, qytetarët shpalosin flamurin masiv kuq e zi në bulevard: Rama ik 4 Qershor, 21:28 Betejë pa li...
Protesta vijon, qytetarët shpalosin flamurin masiv kuq e zi në bulevard: Rama ik 4 Qershor, 21:28 Betejë pa li...
"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS, por ti nuk je i ftuar! ...
Ish-ushtarak dhe njohës i armëve/ Kush është Violand Braçellari, 43-vjeçari që vrau një polic e...
Pas më shumë se tre orësh, mbyllet protesta para Kryeministrisë/ Qytetarët thirrje: Nesër sërish në...
nga Fan S. Noli
Transkriptuar dhe pajisur me shënime nga Agron Alibali
“Zoti Kryetar, Fort i Përndershëm Imam, Fort i Përndershëm Baba, të përndershëm priftërinj, zonja dhe zotërinj.
Doktori qëparthi përmendi fyellin e Faikut, ndjesë pastë. Edhe ay fyelli i Faikut më kujton një meselé.
Si Faiku ashtu edhe unë kam patur një dobësi për muzikën, edhe kur vajta në Shqipëri, duke ditur ato hallet e mbëdha që kishim të përballnim, mora edhe një fyell pas, [të qeshura nga salla], që këtu atje të harronj hallet.
Ditën e parë, kur pata, gjeta kohë t’i bie pakëz fyellit, ky bashkëfjalim ngjau në kafenenë e parë të Tiranës:
“-Si venë punët e Shqipërisë?”
-Keq e mos më keq,” thotë ay tjatri.
-Cili është shkaku vallë?” [‘1:00]
-Eh, shkaku, ti e di”, tha. “Kur Kryeministri i bie fyellit edhe Shqipëria digjet, bër hesap”. [të qeshura dhe duartrokitje në sallë].
Edhe s’ishte vetëm halli me Kryeministrin që i binte fyellit, ishte edhe halli i Ministrit të Luftës[4], i cili kishte shumë dashuri të madhe për vallet e evgjitkave [të qeshura]. Gjithënjë thërriste shokët edhe ipte drekëra edhe thërriste evgjitkat e Tiranës që të loznin valle atje. U ndodha edhe unë njëherë në një nga ato […] zijafetet. Edhe t’ju thom të vërtetën, u çudita me ato vallet e bukura të evgjitkave të Shqipërisë. [‘2:00]
E pastaj m’u kujtua se s’janë vetëm evgjitkat tona që lozin valle të bukura. Evgjitkat e Spanjës – ato vallet spanjolle, për shëmbull, të cilat janë me famë në tërë botën, kush i lot më bukur? Evgjitkat edhe evgjitët e Spanjës.
Janë valle spanjolle, jo valle të evgjitkave, se ndryshojnë nga vëndi në vëndje. Po evgjitkat dhe evgjitët s’kanë ndonjë punë tjatër të shkretën edhe rrojnë me muzikën edhe me artin, edhe ato specializohen në ato degë.
Kështu që kemi vallet e bukura spanjolle të lojtura nga evgjitkat e Spanjës edhe evgjitët e Spanjës, vallet e bukura të Shqipërisë, të cilat lohen prej evgjitkave, avazet e bukura që lohen prej evgjitëve të Shqipërisë, avazet e bukura të Hungarisë, prapë evgjitët e Hungarisë, edhe avazet e bukura edhe vallet e Rusisë, të cilat përsëri i lozin evgjitët edhe evgjitkat e Rusisë. [‘3:00]
Këto të gjitha m’u kujtuan këto dy vjetët e funtme që ardhnë disa kompanjira të Maqedonisë, të Jugosllavisë edhe të Greqisë, edhe programi i tyre natyrisht ishin vallet e tyre, të cilat i quanin kombëtare. Nga ato vallet e grekëve dhe të maqedonasve edhe të sërbëve 80 përqind e valleve ishin shqiptare. Ajo është përshtypja ime.
Do të ishte ndonjë gjë e bukur sikur tanët, shqiptarët tanë, të na dërgonin edhe ata një trupë, e cila të na prezantonte vallet shqiptare, ashtu siç i kemi parë, ashtu siç i kam parë edhe unë vetë kur na thërriste Ministri i Luftës, edhe ashtu siç i kam parë kur na thirri Loni Kristo[5] njëherë në një dasmë në Devoll. Ato vallet e devollinjve dhe ato vallet e evgjitkave të Tiranës, edhe ato vallet [‘4:00] që shikoje në fshatin tonë me të vërtetë janë valle të kllasit të parë, dhe mund të thom të vetmit të cilët mund të rrijnë pranë shqiptarëve janë spanjollët edhe rusët.
Shoku ynë, Nick Kreshpani[6], na këndoi një Këngë të Nënës, dhe ajo më kujtoi një, një meselé të Nënës time, ndjesë pastë. Lëvdata e saj ishte kjo: “Djali im ka vetullat më të trasha në fshat!”. [të qeshura në sallë]. Nëna, ndjesë pastë, nuk çante kokën fare se ç’kisha prapa vetullave. [të qeshura, nga Noli dhe nga salla].
Tashi mund të vijmë në themën e ditës. Shumë nga shqiptarët na qahen me këtë menyrë:
“Ore ç’kini bërë që lëvdoheni aq shumë”. [‘5:00]. Edhe kur ta thonë me këtë menyrën natyrisht është sikur ta presin gjuhën. Se s’kemi lënë kusur. I kemi bërë që të gjitha pothuarë.
Ç’kishim në program të bënim?
Kishim në program të bënim një Shqipëri indipendente – e bëmë! Të mirë a të keqe, e bëmë. Nuk mund të presnim nga foshnja, kupton, që t’i ketë të gjitha mirësitë. Foshnjës duhet t’i ipet kohë të rritet e të tregojë se ç’është. S’mund të qortosh prindërit e t’u thuash: “Ç’kini bërë me këtë foshnje këtu?”. Duhet të presim sa të rritet foshnja e të tregojë se ç’lule është.
Shqipërinë e kishim në program që ta bënim – e bëmë! Bëmë një Shqipëri indipendente.
Kishim në programin tonë që të bënim një Kishë Autoqefale të Shqipërisë. E bëmë! Të mirë a të ligë, e bëmë!
Ua lemë si barrë të tjerëve që t’i mirësojnë! Po, ne e bëmë! [‘6:00].
Tashi pasi të bëjmë këtë lëvdatë, duhet t’u heqim vërejtjen shokëve e t’u thomi: që këto të gjitha nuk i bëmë nga e mosqëna, nga hiçja.
Për shëmbull shumë thonë, se shqiptarët s’kanë patur patriotizmë. Gjë më e gabuar se kjo s’ka.
Hap Mbletën Shqiptare të Efthim Mitkos, të botuar më 1878, ku ka mbledhur këngë popullore, të cilat janë, disa nga ato janë nga shekulli XVIII edhe disa nga ato janë nga shekulli XIX.
Do t’ju thom një nga këto vjershat popullore, e cila është në Mbletën Shqipëtare, e cila provon katërçipërisht [‘7:00] që shqiptarët kanë patur një patriotizmë të thellë përpara se të nisi ajo që quajmë Lëvizja Shqiptare Moderne, të cilën ne e nismë që nga koha e Kristoforidhit, që më 1875 (1878?).
Vjersha popullore që do t’ju deklamoj tani është shkruar që më 1850, kur u bë kryengritja e Labërisë në kohën e Tanzimatit. Turqia deshte të impononte Tanzimatin, një kanun të përgjithshmë për tërë viset e Turqisë. Edhe ahere ajo domethënë që ca të drejta të paka vetëqeverimi që kishin shqiptarët do t’i merrte edhe ato Turqia. Dhe kështu vendi do të robërohej fare. Edhe populli u ngrit.
Kryetrimat e kësaj lëvizjeje qenë Rrapo Hekali, Hodo Nivica edhe Gjonleka.
Kënga që do t’ju thom tashi është “Kënga e Rrapo Hekalit”. Eshtë vetëm njëmbëdhjetë radhë…
Do t’jua thom se ma kujton Faiku, [‘8:00] i cili e mbante gjithnjë në gojë dhe gjithnjë e deklamonte.
Edhe pastaj do t’jua analizonj pak:
“Hajde mor Rrapo Hekali
Kur thërret sa tundet mali
Hajde more Rrapo e lule
Lum si ti bilbil që zure
Një pashá me shtatë tuje.
Topi bam e ti po tutje
Plumbat të binin mbi supe.
As u trëmbe, as u tute.
Se Hodo Nivica shkoi,
Kofshën derrit ia dërrmoi
Ngriti flámurin te kroi.
Pse lëfton o derëzi?
“As për mua, as për ti!
Po për gjithë Shqipëri!”
Hapni Mbletën Shqipëtare, Mbletën Shqipëtare të Efthim Mitkos, që ta gjeni këtë këngë të shkruar jo më vonë se 1850.
Ato tri radhët e funtme tregojnë se cili ishte qëllimi i asaj kryengritjeje. Ishte për tërë Shqipërinë. [‘9:00].
Tashi do t’ju bënj një analizë të paktë që të shikoni se kjo vjershë me këto njëmbëdhjetë radhë është një kryeveprë e vërtetë, të cilën mund ta shkruante një nga poetët e parë të botës.
Shikoni veç se si e përshkruan Rrapo Hekalin. Në kohën e Rrapo Hekalit s’kishte telefona. Edhe Rrapo Hekali kur thërriste labërit që të mblidheshin për të bërë luftën, i vetmi telefon që kishte, ishte zëri i tij. Dhe shikoni se sa bukur e përshkruan:
“Hajde mor Rrapo Hekali
Kur thërret sa tundet mali…”
Kur bërtiste: “Heeej, or’ shokë”. Edhe tundej mali i tërë. Gjithë labërit e dëgjonin. [mallëngjyeshëm]. E që të gjithë mblidheshin.
Tri [sic] radhët e pastajme:
“Lum si ti bilbil që zure
Një pashá me shtatë tuje…”
Pashai, që zure ti, kishte shtatë tuje.
Tujet ishin tamam si ato yjtë që mbajnë gjeneralët e Amerikës. Kemi gjeneralë me një yll [’10:00], gjeneralë me dy yj, me tre yj dhe me katër yj. Përmbi katër yj s’ka gjeneralë.
Gjithashtu edhe në Turqi. Kishte pashallarë me katër tuje, po jo pashallarë me shtatë tuje.
Po vjershëtori do të thotë se çfarë pashá zuri. Ay pashá qe dy herë sa pashallarët e tjerë. Do me thënë gjenerali më i miri i Turqisë. Edhe e shtypi Rrapo Hekali. [duartrokitje në sallë].
Shikoni tashi ato tri vargjet, tri radhët që vijnë pas. Çfarë strategji, çfarë taktikë mbajti Rrapo Hekali që e shtypi këtë gjeneral të dorës së parë të Turqisë:
“Topi bam e ti po tutje
Plumbat të binin mbi supe.
As u trëmbe, as u tute”.
Domethënë me një trimëri të fjeshtë, edhe asnjë zanat, asnjë mjeshtëri tjatër. [’11:00].
Tashi ç’gjë e ndizte, ç’gjë e shkaktoi këtë hov të pathyer të shqiptarëve.
Vjershëtori na e thotë përsëri me tri radhë:
“Se Hodo Nivica shkoi,
kofshën derrit ia dërrmoi
Ngriti flámurin te kroi.”
Hodo Nivica, ay derri të cilit ia theu kofshën, që thua ti, Hodo Nivica, ishte turku. “Ngriti flámurin te kroi”, ishte flamuri i kryengritjes, flamuri i lirisë.
Edhe më në fund, qëllimi për të cilin bëhej e tërë kjo luftë. Prapë, përsëri në tri rradhë ta thotë vjershëtori. Ustai i math nuk humbet shumë fjalë. Dy-tri fjalë mjaftojnë për të.
“Pse lëfton o derëzi?
“As për mua, as për ti!
Por për gjithë Shqipëri!”
Kështu që ne nuk e inventuam, nuk e çpikmë patriotizmën shqiptare. E gjetmë!
E vetma gjë që bëmë është [’12:00] që atë patriotizmë që ekzistonte midis shqiptarëve u përpoqmë ta organizojmë, ta kanalizojmë. Vetëm atë gjë bëmë.
Tashi, arësyeja për të cilën na vajti puna mbarë ishte se kishim një popull me i cili të vërtetë e deshte Shqipërinë. Edhe një popull, i cili jo vetëm kishte patriotizmën, virtutin e patriotizmës, por kishte edhe disa virtuta të tjera, nga të cilat do të numëronj vetëm një, të cilën na e kanë thënë që të gjithë të huajt, të cilët kanë vizituar Shqipërinë.
Kur hyri Shqipëria në Lidhjen e Kombeve, përfaqësonjësi i Hindit, i cili ahere rastisi të ishte një mohamedan, Mohamed Aliu, bëri këtë lëvdatë për shqiptarët:
“Sot, tha, bëmë punën më të bukur që qasmë Shqipërinë në Lidhjen e Kombeve. Sikur të shtudioni historinë e gjithë kombeve që janë çliruar, nuk do të gjeni asnjë shëmbëll, si këtë që shohëm sot në Shqipëri. [’13:00]. Shqipëria është i vetmi vënd në të cilën, tri fera të ndryshme, të cilat, kudo gjetkë, pasanikët e të cilave kudo gjetkë therren me njëri-jatrin, janë bashkuar për të krijuar një shtet indipendent. Ky është i vetmi vend, thotë, në botë, në të cilin mohamedanë, orthodoksë dhe katolikë janë lidhur që të gjithë dhe kanë bërë një shtet indipendent. Edhe ky, nga sa di, thoshte, shtoi, është i vetmi vënd, i cili ka një shumicë muhamedane, edhe na dërgon këtu si përfaqësonjës një peshkop orthodoks”. [duartrokitje të sallës, fund i regjistrimit].
*Fjala e Nolit, e mbajtur me shumë gjasë në Boston me 28 nëntor 1962, e meriton të jetë e të shijohet edhe në trajtë të shkruar. Pa fjalë ajo është xehtore e mendimit të kultivuar, dhe një perlë e kulturës e ligjërimit shqip
1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:
TIRANË– Kantautori i njohur, Gjergj Leka ka folur për jetën e tij private dhe kryesisht pëe të bijën. I ftuar në “E diell”, Leka u emocionua tksa fliste pë...
TIRANË– Artisti Mc Kresha ka realizuar një lidhje direkte me emisionin “E diell”, ku ndër të tjera ka folur dhe për largimin e tij nga mu...
BRITANI E MADHE– Këngëtari i njohur Sam Smith është shprehur se ka dyshime të forta se e ka marrë virusin përpara se në Britaninë e Madhe të merreshin mas...
BRITANI– Një grua, që po vazhdon lidhjen me një burrë të martuar gjatë mbylljes së koronavirusit në Mbretërinë e Bashkuar paralajmëron se ata nuk kanë zgj...
TIRANË– Aktori Rezart Veleshnja ka publikuar disa video në profilin e tij në Instagram. Në dy video Rezarti shihet krah Ermal Mamaqit, teksa ky i fundit pë...
TIRANË– E ftuar në “WhyNot?” mbrëmjen e djeshme, ishte aktorja Ana Lika, e cila ka folur për udhëtimin e saj të gjatë në Itali. Ndër të tjera ajo ka tregua...
TIRANË– Ina dhe Geri, dy protagonistët e emisionit “Përputhen” në “E diell” kanë shkëmbyer puthjen e tyre të parë. Teksa ndodhen në banak, dhe shijojnë një...
TIRANË– Këngëtari, Endri Prifti ka treguar edhe më parë se nuk e respekton karantinën e vendosur si një rregull bazë nga qeveria, në këto ditë të vështira ...
