LIVE UPDATES
Bota

Vrau 12 mijë njerëz, zgjidhet pas 60 vjetësh misteri i smogut në Londër

 Ajo që ishte kurioze është se mbi 12,000 njerëz vdiqën atë ditë për shkak të smogut dhe për mbi 60 vjet njerëzit nuk e kuptonin se çfarë e solli saktësisht smogun dhe pse vdiqën kaq shumë njerëz.

29 Shtator 2022, 17:36 Nga History of Yesterday
Vrau 12 mijë njerëz, zgjidhet pas 60 vjetësh misteri i smogut
Mjegulla

ANGLI- Shumë njerëz janë të vetëdijshëm për "Smogun e Madh" të vitit 1952, një ngjarje që erdhi aq misterioze sa u largua. Ajo që ishte kurioze është se mbi 12,000 njerëz vdiqën atë ditë për shkak të smogut dhe për mbi 60 vjet njerëzit nuk e kuptonin se çfarë e solli saktësisht smogun dhe pse vdiqën kaq shumë njerëz.

Një ngjarje si asnjë tjetër

Më 5 dhjetor 1952, Londra ishte plot me njerëz që filluan të bënin pazaret e tyre për ngjarjet festive të Krishtlindjeve. Në atë kohë, dyqanet po mbaronin mjaft shpejt për Krishtlindje për shkak të kërkesës së lartë në një njoftim të shkurtër. Londra ishte mjaft e mbushur, por kjo nuk është asgjë e pazakontë për kryeqytetet si Londra.

Gjatë pasdites, smogu mbuloi me shpejtësi të gjithë qytetin. Smogu ishte aq i trashë sa kufizoi shikueshmërinë në vetëm 10 metra përpara, duke e bërë trafikun të padurueshëm. Smogu gjithashtu vinte me një erë të tmerrshme, disa njerëz e përshkruan erën si të ngjashme me një vezë të kalbur.

Njerëzit nuk i kushtuan shumë vëmendje pasi mendonin se ishte thjesht një parashikim i motit të keq dhe era po vinte e shkonte. Të gjithë menduan se do të kalonte pas një dite, por nuk ndodhi. Në mëngjesin e 6 dhjetorit, Londra u zgjua me një qiell të gjelbër, një smog që u bë edhe më i trashë dhe një erë që ishte edhe më e keqe.

Më 7 dhjetor, ndërsa smogu vazhdonte të trashej, ajri u rëndua, duke e bërë shumë të vështirë frymëmarrjen jashtë. Njerëzit që kishin probleme me mushkëritë ishin tashmë në spital për të kërkuar ndihmë pasi ose u merrte vazhdimisht fryma, ose nuk ishin në gjendje të ndalonin kollën. Në imazhin e mësipërm mezi mund ta shihni pallatin e Buckinghamit nga brenda portave të tij dhe për ata që janë lokalë të Londrës ose që kanë vizituar pallatin e Buckingham, mund të dalloni se sa i trashë duhet të ketë qenë smogu.

Fatmirësisht, më 9 dhjetor, smogu filloi të zbehej, por në atë kohë  mbi 150 mijë persona ishin shtruar në spital dhe mbi 12 mijë kishin vdekur për shkak të komplikimeve shëndetësore , shumica prej tyre më parë kishin probleme me mushkëri. Asnjë ekspert mjekësor nuk ishte në gjendje të përcaktonte se çfarë e kishte shkaktuar smogun, spekulimet ishin se diçka rriti nivelet e larta të toksicitetit në ajër, duke shpjeguar erën e tmerrshme.

Shkaku pas 60 vitesh

Një seri punimesh akademike brenda industrisë mjekësore u ngrit në vitet 2000, duke përshkruar saktësisht se çfarë e shkaktoi smogun dhe implikimet shëndetësore që kishte tek ata që u prekën, si dhe ata që fatkeqësisht vdiqën. Ajo që ndodhi ishte se një  masë e madhe ajri i ftohtë nga veriu kishte pushtuar atmosferën e Londrës dhe në kombinim me të gjithë nxehtësinë e prodhuar nga sasitë e mëdha të oxhaqeve që digjeshin gjatë dhjetorit, e detyroi këtë masë të ftohtë ajri të qëndronte në nivelin e tokës .

Për shkak të trashësisë së smogut, ai barte shumë më tepër toksina nga qymyri i djegur brenda shtëpive, si dhe fabrikave. Për të qenë më i saktë, dioksidi i sulfatit i prodhuar nga djegia e qymyrit me cilësi të ulët u shndërrua nga ajri i ftohtë në acid sulfurik  përmes një procesi të stimuluar nga dioksidi i azotit, shumë i rrezikshëm nëse dikush po e thith atë.

Një tjetër gjë për t'u theksuar është niveli i lartë i ndotjes në Londër në atë kohë. Ishte në fakt një kulm për zonën industriale ku qeveria po luftonte për të zhvendosur disa nga fabrikat brenda qytetit pasi po shkaktonte ndotje të madhe, por me jo shumë fat. Në atë kohë njerëzit mendonin se niveli i lartë i ndotjes ishte ajo që shkaktoi smogun dhe vdekjen e kaq shumë njerëzve, por kjo nuk ishte domosdoshmërisht kështu. Që nga ngjarja, ndotja brenda Londrës vazhdoi të rritej pa rishfaqjen e smogut .

I gjithë ky proces e bëri ajrin brenda Londrës shumë toksik dhe ata që nuk e bënin ishin maskë jashtë ose kishin probleme me mushkëritë ishin të destinuar të vdisnin pa e ditur as vetë. U deshën mbi 60 vjet që Shkencës të zgjidhte këtë rrëmujë, por është mirë që e bënë. Studiuesit nga ky rast thonë se kjo lloj ngjarje mund të ndodhë kudo në botë në çdo kohë.

smogun e madh angli


Sondazh

Poll

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim