LIVE UPDATES
Bota

Lufta e fjalëve! REL: Si i emërton SHBA-ja operacionet ushtarake?

Titulli i sulmeve të vazhdueshme amerikane ndaj Iranit, “Tërbimi Epik”, është “i pazakontë për shkak të ashpërsisë së tij”, tha për Radion Evropa e Lirë (REL) Mark Cancian, këshilltar i lartë në Qendrën për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare me seli në Uashington.

5 Mars 2026, 08:23 Nga D.S

Lufta e fjalëve! REL: Si i emërton SHBA-ja operacionet ushtarake?

Derisa emrat e operacioneve ushtarake të Shteteve të Bashkuara zakonisht ndjekin një traditë të caktuar, “Tërbimi Epik” përbën shkëputje nga kjo praktikë.

Titulli i sulmeve të vazhdueshme amerikane ndaj Iranit, “Tërbimi Epik”, është “i pazakontë për shkak të ashpërsisë së tij”, tha për Radion Evropa e Lirë (REL) Mark Cancian, këshilltar i lartë në Qendrën për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare me seli në Uashington.

“Operacionet zakonisht kanë emra që i pëlqejnë një audience të gjerë, si për shembull, Liria e Irakut”, shtoi ai, duke iu referuar emrit zyrtar të pushtimit të Irakut në vitin 2003.

Ish-koloneli i marinës së SHBA-së thotë se emri për luftën kundër Iranit ka mundësi të jetë përzgjedhur nga një listë opsionesh të hartuar nga stafi ushtarak, “bazuar në perceptimin e tyre për atë që [sekretari amerikan i Mbrojtjes Pete Hegseth] dëshironte të përcillte”.

Gjatë planifikimit të operacioneve të mëparshme ushtarake amerikane, burime të brendshme kanë përshkruar lista “tri faqe të gjata” me emra të mundshëm dyfjalësh, nga të cilat udhëheqja zgjidhte njërin.

James Dawes, autor i një libri mbi gjuhën e luftës, pajtohet se ky emër përbën largim nga kodet e mëparshme amerikane, të cilat, sipas tij, “shpesh theksonin qëllimin moral dhe disiplinën”, si për shembull “Liri e Përjetshme”, emërtimi i pushtimit amerikan të Afganistanit në vitin 2001.

Sipas tij, “Tërbimi Epik ndryshon edhe nga emrat e mëparshëm të kësaj administrate që evokonin veprim të dhunshëm, si Çekani i Mesnatës apo Shtiza Jugore”.

Në kontrast, “Tërbimi Epik emërton një gjendje emocionale ekstreme, një zemërim që i reziston kontrollit”, tha Dawes për REL.

Në një studim të vitit 1995 nga Gregory Sieminski, oficer i ushtrisë amerikane, emrat e kodeve për operacionet ushtarake përshkruhen si “plumbi i parë, apo plumbi që shkrepet” në një konflikt, për shkak të ndikimit të tyre në opinionin publik.

Emrat e operacioneve, shkruante Sieminski, kanë disa audienca të mundshme. Përveç efektit të dukshëm motivues për trupat dhe publikun amerikan që mund të sjellë një titull i përshtatshëm, disa emra synojnë edhe armikun.

Një stërvitje e madhe e mbajtur në Arabinë Saudite para Luftës së Gjirit në vitin 1991 u quajt “Bubullima e Pashmangshme”, një emër që, sipas Sieminskit, synonte “qartësisht t’i frikësonte irakianët”.

Praktika e dhënies së emrave të koduar operacioneve ushtarake filloi gjatë Luftës së Parë Botërore, kur komandantët gjermanë që planifikonin sekuenca komplekse operacionesh nisën t’u vënin veprimeve ushtarake emra të paharrueshëm dhe ndonjëherë frymëzues.

Nga vitet 1920, SHBA-ja filloi t’i emërtonte operacionet sekrete sipas ngjyrave të letrave ku përpiloheshin planet. Tituj të përgjithshëm si “Plani i Portokalltë” lehtësonin komunikimin pa zbuluar hollësi mbi përmbajtjen e secilit plan.

Gjatë Luftës së Dytë Botërore, udhëheqja naziste gaboi kur u vuri operacioneve emra që linin të kuptohej për hollësi reale. Bisedat për “Operacionin Sealion” të Adolf Hitlerit u kapën nga britanikët, duke i ndihmuar ata të kuptonin se Gjermania planifikonte një pushtim amfib të ishujve britanikë.

Winston Churchill tregoi interes personal për emrat e operacioneve. Udhëheqësi britanik i kohës së luftës udhëzoi stafin ushtarak të mos zgjidhte tituj që “nënkuptonin një ndjenjë mburrjeje apo vetëbesimi të tepruar”, apo që kishin “karakter të pavlerë”.

Pas Luftës së Dytë Botërore, SHBA-ja nisi të deklasifikonte emrat e operacioneve për konsum publik, një vendim që barte rreziqe të konsiderueshme në aspektin e marrëdhënieve me publikun.

Forca e Kombeve të Bashkuara e udhëhequr nga SHBA-ja në Kore u përball me kritika për emrin “Operacioni Vrasësi”, një kundërofensivë gjatë Luftës së Koresë (1950–53), për të cilin diplomatët u ankuan se përkeqësonte marrëdhëniet me Kinën në atë kohë.

Gjatë Luftës së Vietnamit, presidenti amerikan i asaj kohe, Lyndon Johnson, ndërhyri personalisht për të ndryshuar emrin e një ofensive të madhe, fillimisht e quajtur “Operacioni Shtypës”, me emrin më pak brutal “Operacioni Krahu i Bardhë”.

Pas polemikave rreth operacioneve “Vrasësi” dhe “Shtypësi”, në vitet 1970 u vendosën udhëzime që këshillonin stafin të shmangte nofka “fyese ndaj shijes së mirë.”

Dokumenti përcaktonte gjithashtu që operacionet ushtarake amerikane të emërtoheshin me dy fjalë dhe të shmangnin marka tregtare ose fjalë që “shprehnin një shkallë të papajtueshme armiqësie me idealet tradicionale amerikane”.

Studimi i Sieminskit i vitit 1995 këshillon që ushtria të zgjedhë emra kuptimplotë dhe të paharrueshëm, duke rekomanduar njëkohësisht që të shmangen përpjekjet për të trajnuar personelin në krijimin e nofkave operative. Një detyrë kaq e ndërlikuar kuptimore, përfundon ai, “është art, jo shkencë”./REL

shba iran sulmet ne lindjen e mesme

Sondazh

Poll

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend

Grabitet me armë një bankë e nivelit të dytë në Tiranë