E rëndë në Maliq/ Vritet polici gjatë operacionit për kapjen e një personi në kërkim, plagoset dhe një tjetër (EMRAT)
Ngjarja në Maliq/ Zbardhen edhe identitetet e efektivëve 4 Qershor, 08:49 E rëndë në Maliq/ Vritet p...
Ngjarja në Maliq/ Zbardhen edhe identitetet e efektivëve 4 Qershor, 08:49 E rëndë në Maliq/ Vritet p...
Pas më shumë se tre orësh, mbyllet protesta para Kryeministrisë/ Qytetarët thirrje: Nesër sërish në...
Tragjedia me dy viktima në Shëngjin, policia jep detaje: Të gjithë shtetas nga Kosova, tre persona në spital 3 Qersho...
“Ka forca në Shqipëri dhe jashtë që janë kundër”/ Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thot&eum...
Tajvani, i cili nuk njihet ndërkombëtarisht me këtë emër, pasi zyrtarisht quhet Republika e Kinës, është një ishull në Azinë Lindore. Përveç ishullit kryesor, vendit i përkasin edhe 168 më të vegjël. Ndahet nga Kina nga ngushtica e Tajvanit dhe kufizohet në veri me Detin e Kinës Lindore, në lindje me Oqeanin Paqësor dhe në jug me Detin e Kinës Jugore.
TAIVAN- Ditët e fundit, i gjithë njerëzimi ka parë me interes të veçantë atë që po ndodh në Azinë Lindore, pasi vizita e kryetares amerikane të Dhomës së Përfaqësuesve Nancy Pelosi në Tajvan shkaktoi reagime të forta në Pekin. Por kjo nuk është diçka e re, pasi mosmarrëveshja mes Pekinit dhe Taipeit (kryeqyteti i Tajvanit) ka një "histori" prej dekadash. Por le të zbulojmë më shumë fakte rreth Tajvanit dhe historisë së tij të konfliktit me Kinën.
Fakte gjeografike dhe historike rreth Tajvanit
Tajvani, i cili nuk njihet ndërkombëtarisht me këtë emër, pasi zyrtarisht quhet Republika e Kinës, është një ishull në Azinë Lindore. Përveç ishullit kryesor, vendit i përkasin edhe 168 më të vegjël. Ndahet nga Kina nga ngushtica e Tajvanit dhe kufizohet në veri me Detin e Kinës Lindore, në lindje me Oqeanin Paqësor dhe në jug me Detin e Kinës Jugore. Ka një sipërfaqe prej 36,197 km katrorë dhe një popullsi prej afërsisht 23,400,000. Informacioni i parë për Tajvanin vjen nga kinezët që e zbuluan atë rreth fundit të shekullit të 6-të para Krishtit. Por ata e kolonizuan atë vetëm në fund të shekullit të 17-të.
Kinezët e parë që u vendosën në Tajvan ishin banorë të luginës së lumit Yangtze. Por ata u ndoqën shpejt nga kolonët kinezë të grupit etnik Han. Në shekullin e 13-të dinastia Mongole Yuan e bëri ishullin një provincë të perandorisë kineze. Rritja e Tajvanit ishte më e madhe gjatë Dinastisë Ming (1368-1644). Pastaj filloi interesimi i evropianëve për ishullin. Fillimisht nga portugezët, që e quajtën atë Formosa, një emër me të cilin përmendet shpesh sot. Holandezët pasuan, të cilët në 1621 pushtuan ishujt fqinjë Pescadores. Në 1624 holandezët dhe spanjollët filluan të grindeshin për sovranitetin e Tajvanit.
Në fund, e para mbizotëroi, por për një kohë të shkurtër, pasi në 1644 dinastia Ming nga ajo Qing. Në vitin 1661, banori kinezo-japonez Cheng Cheng-kung, i njohur për evropianët si Koxinga, zbarkoi në Tajvan, duke udhëhequr një grup mbështetësish të grupit Ming që ishin mundur nga Qing.
Në vitet në vijim, pozicioni i rëndësishëm strategjik i ishullit filloi të shfaqej. Në shekujt 18 dhe 19 qindra mijëra kinezë kolonizuan Tajvanin, i cili u bë objektiv i sulmeve amerikane dhe japoneze. Rebelimi i Taipingut (1851-1864) rezultoi në dobësimin e perandorisë kineze. Kjo u pasua nga pushtime të mëtejshme japoneze dhe amerikane midis 1867-1875 dhe, e shkurtër, por katastrofike për Kinën, Lufta Sino-Japoneze e 1894-1895, pas së cilës Tajvani iu dorëzua Japonisë në Traktatin e Shimonoseki. Por banorët e saj, me origjinë kineze, shumica prej tyre, uruan kthimin e saj në Kinë.
Nga viti 1943 e deri më sot
Gjatë Luftës së Dytë Botërore në Konferencën e Kajros (vjeshtë 1943), Roosevelt, Churchill dhe gjenerali dhe politikani kinez Chiang Kai-shek vendosën për kthimin e Tajvanit në Kinë. Kjo marrëveshje u ratifikua në vitin 1945 me Konferencën e Potsdamit. Por disfata e Chiang Kai-shek dhe Partisë Nacionaliste Kineze (Kuomintang) nga komunistët e Mao Ce Dunit, të cilës do t'i referohemi më në detaje më poshtë, i detyroi mbështetësit e të parës të largoheshin nga Kina kontinentale në dhjetor 1949 dhe të vendoseshin në Tajvan.
Ata gjetën mbështetje të madhe nga SHBA dhe në qershor të vitit 1950 pas shpërthimit të Luftës së Koresë. Në të njëjtën kohë, Chiang Kai-shek iu kërkua të ndërtonte fortifikime në bregdetin e Tajvanit për të parandaluar një sulm të mundshëm kinez.
Truman besonte se "nëse qeveria e Pekinit do të pushtonte Tajvanin, do të përbënte një kërcënim të menjëhershëm për rajonin e Paqësorit dhe forcat amerikane të vendosura atje".
Gradualisht perspektiva e një lufte Pekin-Taipei filloi të zhdukej.
Në vitin 1981, në Tajvan u mbajtën zgjedhjet e para shumëpartiake, të cilat u fituan nga Kuomintang. President i vendit u zgjodh Lee Teng-hui. Një propozim i ri kinez për ribashkimin e dy vendeve u refuzua në 1989. Kuomintang dhe Li Teng-hui fituan zgjedhjet në 1992 dhe 1996, por Partia Demokratike Progresive filloi gradualisht të rrisë pjesën e saj. Në vitin 1995, Lee Teng-hui u bë presidenti i parë tajvanez që vizitoi Shtetet e Bashkuara, qoftë edhe jozyrtarisht. megjithë reagimin e ashpër nga Pekini, i cili protestoi ashpër për vizitën e Dalai Lamës (i Tibetit) në Tajvan.
Në zgjedhjet presidenciale të vitit 2000 pati një ndryshim politik në vend. Kandidati i Partisë Demokratike Progresive Chen Shui-bian fitoi dhe shprehu dëshirën për dialog konstruktiv me Kinën. Por shpejt ai hodhi poshtë propozimin e ri të Pekinit për ribashkimin e dy vendeve duke krijuar "një komb me dy sisteme" (socialist dhe treg i lirë). Parlamenti i Tajvanit më vonë njoftoi heqjen e ndalimit 50-vjeçar të tregtisë me Kinën.
Çfarë ndodhi në periudhën kritike 1945-1949 në Tajvan?
Populli i Tajvanit u emocionua fillimisht pasi u kthye në sundimin kinez në vitin 1945. Por gradualisht përjashtimi i tyre nga postet më të larta, shtyrja e zgjedhjeve lokale, edhe pas miratimit të Kushtetutës në kontinent, shpronësimi i bizneseve dhe dorëzimi i tyre në shtet. monopolet, si dhe hiperinflacioni shkaktuan keqardhje të përgjithshme. Vrasja e një civili në Tajvan më 28 shkurt 1947 çoi në trazira të gjera që u shuan nga gjenerali Chen Yi, i cili kishte marrë Tajvanin nga japonezët. Pati mijëra viktima (18,000-30,000 të vdekur) dhe Chen Yi u zëvendësua nga Wei Tao-ming, i cili u përpoq të bënte disa reforma demokratike.
Lufta civile në Kinën kontinentale kishte filluar në mënyrë efektive në vitin 1927 me ndarjen përfundimtare midis krahut të djathtë të Kuomintang dhe komunistëve. Ajo përfundoi në 1937 pasi qeveria nacionaliste nuk mund t'i rezistonte më pushtimit japonez të Kinës që kishte filluar në vitin 1932. Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, nacionalistët e mbështetur nga SHBA dhe komunistët e përforcuar nga BRSS
Por gradualisht komunistët pushtuan Mançurinë (1947-1948), Pekinin (1949), Nanjingun, Shangain, Kantonin dhe Chungking. Qeveria Kuomintang nën Chiang Kai-shek iku, siç e përmendëm, në Tajvan ndërsa më 1 tetor 1949, Republika Popullore e Kinës u shpall me president Mao Ce Dun, udhëheqësin e Partisë Komuniste Kineze.
Epilogu
Tajvani aktualisht ka marrëdhënie të mira diplomatike me shtetet e mëposhtme: Vatikani, Paraguaj, Eswatini (vendi afrikan, dikur Swaziland), Ishujt Marshall, Nauru, Palau, Tuvalu, Haiti, Honduras, Guatemala, Belize, Saint Kitts and Nevis, St. Lucia , Shën Vincenti dhe Grenadinet. Problemi i Tajvanit është komplikuar që nga fillimi i shekullit të 21-të nga hyrja dinamike e Kinës në planin politik dhe ekonomik. Nga ana tjetër, Tajvani është një nga vendet më të zhvilluara aziatike. Është karakteristik se në vitin 2000 vetëm 1% e popullsisë së saj jetonte nën kufirin e varfërisë, ndërsa në vitin 2004 rezervat valutore ishin ndër më të mëdhatë në botë. Megjithatë, çështja e Tajvanit është veçanërisht e ndërlikuar pasi SHBA-të janë të përfshira në të gjithë mosmarrëveshjen. dhe jo vetëm kaq...
Le të shpresojmë që gjërat të mos dalin jashtë kontrollit dhe të parandalohet një luftë e cila do të jetë katastrofike jo vetëm për rajonin por edhe për të gjithë planetin...
Tornado SHBA- Njerëzit në ishullin Smith nxituan për t'u strehuar kur një rrjedhë uji tornadik doli në breg pak para per...
Foto ilustruese Zyrtarët iranianë kanë nisur të flasin publikisht për mundësitë e krijimit të një arme bë...
Alex Jones SHBA- Alex Jones është urdhëruar të paguajë më shumë se 45 milionë dollarë dëmshpërb...
Pamje nga aksidenti në Kroaci KROACI- Një autobus me targa polake ka dalë nga rruga në autostradën A4 në drejtim të Zag...
Pamje nga vullkani i shperthyer ISLANDË- Një vullkan ka shpërthyer në një mal pranë kryeqytetit të Islandës Re...
Stepan Dolgikh dhe Oksana Poludentseva RUSI- Një dhëndër xheloz është dënuar me 18 vjet burg pasi ka rrahur për vde...
Foto ilustruese Liudmyla Chudyjovych dikur kishte një karrierë si avokate në Ukrainë dhe plane të mëdha për të ardh...
Foto ilustruese Lufta e Rusisë në Ukrainë pritet të hyjë në fazë të re, pasi luftimet mund të përqendrohe...
Pamje nga vendi i ngjarjes TAJLANDË- Të paktën 14 persona kanë humbur jetën pasi një zjarr shkatërrues shpërth...
Foto ilustruese KOSOVË- Një ngjarje e rëndë u shënua mbrëmjen e djeshme në Lipjan ku pas një sherri në një...
