Tronditet Elbasani/ Një person qëllon drejt një lokali, plagosen tre persona. Autori largohet menjëherë nga vendngjarja (EMRAT)
Plagosja me armë zjarri në Elbasan/ Sherri mes adoleshentëve nisi në një lokal 20 Korrik, 21:14 ...
Plagosja me armë zjarri në Elbasan/ Sherri mes adoleshentëve nisi në një lokal 20 Korrik, 21:14 ...
Dita e 51-të e protestës/ Nis organizimi i protestuesve në sheshin “Skënderbej”: Rama jepe dorëheqjen! 20 ...
"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time 20 Korr...
Berisha: Ja tre zyrtarët që kanë qenë në Aruba, SPAK fsheh emrat e tyre sepse është seksion i Partisë So...
Guntram Wolff është i lartë në qendrën kërkimore Bruegel dhe profesor ekonomie në Universitetin e Lirë të Brukselit.
IRAN- Eksportet e naftës dhe gazit nga Gjiri Persik po përballen sërish me pengesa, ndërsa konflikti mes SHBA-së dhe Iranit po ashpërsohet. Kontrolli i Ngushticës së Hormuzit është vendimtar për të dyja palët.
Guntram Wolff është studiues i lartë në qendrën kërkimore Bruegel dhe profesor ekonomie në Universitetin e Lirë të Brukselit. Sipas tij, gjatë muajve të fundit Irani ka treguar se mund ta kontrollojë Ngushticën, ose të paktën ta pengojë.
«Disa muaj fushatash bombardimi nuk kanë prishur aftësinë e Iranit për ta kontrolluar Ngushticën e Hormuzit», tha Wolff. Kështu, SHBA-së i mbetet sfida për të gjetur mënyrën si ta marrë epërsinë.
Këtë javë, trafiku në Ngushticë u ndal sërish pothuajse plotësisht, pasi Irani sulmoi disa tankerë dhe lëshoi dronë e raketa drejt objekteve ushtarake në Bahrein, Kuvajt dhe Jordani.
SHBA-ja kreu goditje të tjera ndaj Iranit dhe rivendosi bllokadën detare të porteve të tij. Ajo hoqi gjithashtu përjashtimin nga sanksionet që i lejonte Iranit ta shiste hapur naftën, një burim i rëndësishëm parash për vendin.
Fluksi i naftës dhe gazit nëpër Hormuz para luftës
Para se lufta të fillonte më 28 shkurt, Ngushtica e Hormuzit ishte një rrugë ujore ndërkombëtare pa taksa. Sipas Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë (International Energy Agency), ajo përbënte portën kryesore për rreth 20% të gazit natyror të lëngshëm (LNG) në botë.
Përveç kësaj, rreth 20% e naftës në botë transportohej nga Gjiri Persik nëpër këtë rrugë ujore drejt Detit Arabik e më tej, ku pjesa më e madhe shkonte për në Azi. Gjatë viteve të fundit, kjo ka nënkuptuar mesatarisht rreth 20 milionë fuçi në ditë, sipas Administratës Amerikane të Informacionit mbi Energjinë (EIA).
Fluksi nëpër Ngushticën e Hormuzit ra në rreth 14,6 milionë fuçi në ditë gjatë tremujorit të parë dhe ka rënë ndjeshëm që kur konflikti u përshkallëzua. Marrëveshja paraprake e armëpushimit mes SHBA-së dhe Iranit, e nënshkruar më 17 qershor, solli njëfarë lehtësimi për transportin detar, por nuk është më në fuqi. Në javët e fundit, forcat amerikane kanë goditur qindra objektiva ushtarake iraniane.
Analistët paralajmërojnë se sulme të tjera ndaj Iranit mund të nxisin hakmarrje kundër infrastrukturës së naftës dhe gazit në Gjirin Persik, duke përfshirë rafineritë, portet dhe tubacionet. Kështu, lufta do të bëhej e kushtueshme për të gjithë rajonin dhe do të shkaktonte mungesa nafte.
Përparimi i kufizuar i arritur pas armëpushimit të qershorit tashmë është zhbërë në praktikë, paralajmëroi kompania greke e menaxhimit të rrezikut detar MARISKS pas përshkallëzimit në rajon. Gjasat për një përshkallëzim të mëtejshëm mbeten shumë të larta.
Rëndësia e tubacioneve të naftës dhe gazit
Në fillim të luftës, disa raportime thoshin se Irani po kërkonte 2 milionë dollarë (1,7 milionë euro) për çdo anije që përdorte këtë rrugë ujore. Kohët e fundit, ai ka kërkuar që anijet të kalojnë nëpër një rrugë veriore, brenda ujërave iraniane.
Njëkohësisht, Marina amerikane po shoqëron anijet nëpër një rrugë jugore, pranë brigjeve të Omanit, në anën tjetër të Ngushticës. Aktualisht, Irani, Iraku, Kuvajti, Katari dhe Bahreini varen nga Ngushtica e Hormuzit për të përcjellë pjesën më të madhe të eksporteve të tyre të naftës.
Megjithëse transporti detar mbetet mënyra më e lirë për të lëvizur naftën, anijet kanë mbetur peng i një lufte tërheqjeje për kontrollin e Ngushticës, prandaj prodhuesit e naftës dhe gazit po kërkojnë alternativa.
Disa prej tyre, si Arabia Saudite, me tubacionin Lindje-Perëndim (Petroline), dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, me tubacionin e naftës bruto të Abu Dabit, kanë tashmë rrugë eksporti që e shmangin Ngushticën. Megjithatë, këto tubacione mund të përcjellin jo më shumë se 8,8 milionë fuçi naftë në ditë, sipas Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë.
Rrugë të reja, rreziqe të reja për eksportuesit e naftës në Gji
Ngaqë tubacionet ekzistuese nuk mund të zëvendësojnë vëllimet e zakonshme të Hormuzit, zgjerimi me kapacitete të reja mbetet ndër të vetmet opsione. Por projekte të tilla kërkojnë vite pune dhe miliarda dollarë. Dhe nëse këto tubacione përfundojnë në Detin e Kuq, edhe ato mund të mos jenë më të sigurta, teksa konflikti shtrihet përtej Ngushticës së Hormuzit.
Tubacioni Lindje-Perëndim i Arabisë Saudite lidh Abkaikun, në bregun lindor të Gjirit, me portin e Janbuas, në Detin e Kuq.
Por për të arritur në Detin Arabik dhe në tregjet aziatike, cisternat që nisen nga Janbua duhet të kalojnë nëpër Ngushticën e Bab el-Mandebit, një tjetër rrugë ujore e ngushtë. Aty mund të sulmojnëHutët e Jemenit , të mbështetur nga Irani.
Përveçse do t'u shkaktonte probleme këtyre anijeve, kjo mund të hapte një front të dytë të luftës. Anije të tjera me destinacion Kanalin e Suezit do të detyroheshin të bënin një rrugë të gjatë përreth majës jugore të Afrikës.
Megjithatë, Emiratet e Bashkuara Arabe (EBA), që mund t'i shmangin edhe Ngushticën e Hormuzit edhe Detin e Kuq, po investojnë edhe më shumë në alternativa. Sipas disa raportimeve, ato duan të zgjerojnë infrastrukturën ekzistuese dhe të ndërtojnë një port e terminal kontejnerësh të ri në bregun lindor.
Disa tubacione të tjera në Irak, Jordani, Kuvajt dhe Turqi janë ose në funksionim ose në zhvillim. Kapaciteti i tyre mbetet megjithatë modest dhe nuk mund të kompensojë një ndërprerje të madhe në Ngushticën e Hormuzit.
Për Iranin duket se bëhet fjalë për gjithçka ose asgjë
MARISKS iu referua tubacionit Lindje-Perëndim të Arabisë Saudite dhe tubacionit të naftës bruto të Abu Dabit të EBA-së. Sipas kompanisë, kërcënimi i drejtpërdrejtë i Iranit ndaj infrastrukturës alternative të eksportit të naftës në Gji është ndoshta zhvillimi më i rëndësishëm i situatës aktuale.
«Mesazhi i Iranit është po aq i qartë: ose eksportojnë të gjithë prodhuesit rajonalë të energjisë, ose askush.»
Pavarësisht se çfarë do të ndodhë më tej, Irani ka treguar se është gati ta rrisë koston ekonomike të çdo sulmi ndaj vendit të tij. Ai po e bën këtë duke kërcënuar furnizimet globale me energji, qoftë përmes bllokadës së rrugëve ujore të rëndësishme, qoftë duke goditur, si hakmarrje, infrastrukturën tjetër të naftës dhe gazit në Gjirin Persik./Dosja.al
TIRANË– Finalja e Kupës së Botës mes Spanjës dhe Argjentinës është shoqëruar me një moment të paz...
TURQI- Anija mallrash "GOLDEN LEO" me pronësi turke u godit dje nga një sulm me raketa në portin e Odesës, duke shkaktuar një shp&eum...
IRAN- Komanda Qendrore e Shteteve të Bashkuara (CENTCOM) tha se ka sulmuar Iranin për të nëntën natë radhazi, me synimin p&...
Foto ilustruese KANADA- Qeveria kanadeze ka njoftuar vendosjen e një mase të përkohshme për të parandaluar përhapjen e epidem...
Trumpip- Infantino SHBA- Presidenti Donald Trump zuri vendin e tij në finalen e Kupës së Botës në stadiumin e New York New Je...
çfarë u sekuestrua GREQI- Policia greke ka shkatërruar një grup kriminal të përbërë nga dy shtetas t&...
PERU- Të paktën gjashtë persona u vranë dhe 21 u plagosën pasi dy tërmete me magnitudë 5.1 dhe 3.7 të ...
Hakeri TAJLANDË- Në shtator të vitit 2024, ekspertët holandezë të sigurisë kibernetike zbuluan se dikush kishte dep...
Foto ilustruese IZRAEL- Kolonët izraelitë kanë sulmuar gjatë natës fshatin Al-Tuwani në Bregun Perëndimor të pushtu...
RUSI- Viktor Hordiyenko ishte dëshmitar i djegies rishtazi të punës së tij të palodhshme dyvjeçare, kur forcat ruse sulmu...
