LIVE UPDATES
Bota

Identifikohet gjeni që i bën burrat më të gjatë se gratë, çfarë është gjeni SHOX?

Sipas studimit, të dhënat treguan se kromozomi Y ka një "efekt SHOX" më të madh sesa kromozomi X joaktiv, gjë që përkthehet në një gjatësi shtesë prej 3.1 centimetrash mesatarisht.

9 Qershor 2025, 16:03 Nga N.F
Identifikohet gjeni që i bën burrat më të gjatë se
Foto ilustruese

SHBA- Globalisht, burrat kanë tendencë të jenë më të gjatë se gratë. Një studim i kohëve të fundit nxjerr në pah një mekanizëm të rëndësishëm gjenetik që fshihet pas këtij ndryshimi anatomik. Duke analizuar tre baza të dhënash të mëdha të shëndetit publik, një ekip i udhëhequr nga shkencëtarë nga Kolegji i Shkencave të Shëndetit Geisinger në Pensilvani, SHBA, identifikoi 1,225 të rritur me kombinime të pazakonta kromozomesh, raporton Science Alert.

Këto kombinime u modeluan statistikisht në lidhje me gjatësinë e secilit të rritur, duke zbuluar një ndryshim interesant në funksionin e një gjeni të quajtur SHOX (homeobox me staturë të shkurtër), i cili ndodhet në të dy kromozomet X dhe Y.

Ndryshe nga kromozomet X dhe Y në një qelizë tipike mashkullore, një nga dy kromozomet X në një qelizë tipike femërore tenton të funksionojë me kapacitet të reduktuar për të shmangur ndërlikimet (ky është i ashtuquajturi kromozom X joaktiv).

Sipas studimit, të dhënat treguan se kromozomi Y ka një "efekt SHOX" më të madh sesa kromozomi X joaktiv, gjë që përkthehet në një gjatësi shtesë prej 3.1 centimetrash mesatarisht. Gjeni SHOX mund të luajë një rol në gjatësi, megjithatë, ky studim përcakton në mënyrë specifike ndryshimin midis aktivitetit të tij në kromozomin Y të burrave krahasuar me kromozomin X joaktiv të grave.

Studiuesit vlerësuan se kjo ndryshim përfaqëson 22.6% të ndryshimit mesatar të gjatësisë midis burrave dhe grave. Faktorë të tjerë që luajnë një rol në përcaktimin e gjatësisë sonë përfshijnë trashëgiminë (prindërit e gjatë kanë tendencë të kenë fëmijë të gjatë), nivelet e hormoneve, përfshirë testosteronin (i cili është shumë më i bollshëm tek burrat sesa tek gratë) dhe standardin e jetesës së vendit në të cilin jetojmë.

Në tre bazat e të dhënave shëndetësore të përdorura në këtë studim (një nga Mbretëria e Bashkuar dhe dy nga SHBA-ja), ndryshimi mesatar i gjatësisë midis burrave dhe grave varionte midis 12.85 dhe 13.72 centimetra.

Ky studim mund të jetë një pikënisje e dobishme për të gjitha llojet e hulumtimeve të ardhshme mbi ndryshimet në fenotipe (karakteristikat e dukshme të jashtme) midis gjinive, si dhe sëmundjet dhe çrregullimet që i prekin ato në mënyra të ndryshme.

Për shembull, sëmundja si Alzheimeri janë më të zakonshme tek gratë, dhe ka të ngjarë të ketë shumë arsye dhe komplekse për këtë. Ashtu si me gjatësinë, dallimi midis gjenetikës dhe hormoneve mund të ofrojë informacion të dobishëm.

gjenet gjatesia

Sondazh

Poll
MË SHUMË

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Shiko video te tjera