LIVE UPDATES
Bota

Identifikohet gjeni që i bën burrat më të gjatë se gratë, çfarë është gjeni SHOX?

Sipas studimit, të dhënat treguan se kromozomi Y ka një "efekt SHOX" më të madh sesa kromozomi X joaktiv, gjë që përkthehet në një gjatësi shtesë prej 3.1 centimetrash mesatarisht.

9 Qershor 2025, 16:03 Nga N.F
Identifikohet gjeni që i bën burrat më të gjatë se
Foto ilustruese

SHBA- Globalisht, burrat kanë tendencë të jenë më të gjatë se gratë. Një studim i kohëve të fundit nxjerr në pah një mekanizëm të rëndësishëm gjenetik që fshihet pas këtij ndryshimi anatomik. Duke analizuar tre baza të dhënash të mëdha të shëndetit publik, një ekip i udhëhequr nga shkencëtarë nga Kolegji i Shkencave të Shëndetit Geisinger në Pensilvani, SHBA, identifikoi 1,225 të rritur me kombinime të pazakonta kromozomesh, raporton Science Alert.

Këto kombinime u modeluan statistikisht në lidhje me gjatësinë e secilit të rritur, duke zbuluar një ndryshim interesant në funksionin e një gjeni të quajtur SHOX (homeobox me staturë të shkurtër), i cili ndodhet në të dy kromozomet X dhe Y.

Ndryshe nga kromozomet X dhe Y në një qelizë tipike mashkullore, një nga dy kromozomet X në një qelizë tipike femërore tenton të funksionojë me kapacitet të reduktuar për të shmangur ndërlikimet (ky është i ashtuquajturi kromozom X joaktiv).

Sipas studimit, të dhënat treguan se kromozomi Y ka një "efekt SHOX" më të madh sesa kromozomi X joaktiv, gjë që përkthehet në një gjatësi shtesë prej 3.1 centimetrash mesatarisht. Gjeni SHOX mund të luajë një rol në gjatësi, megjithatë, ky studim përcakton në mënyrë specifike ndryshimin midis aktivitetit të tij në kromozomin Y të burrave krahasuar me kromozomin X joaktiv të grave.

Studiuesit vlerësuan se kjo ndryshim përfaqëson 22.6% të ndryshimit mesatar të gjatësisë midis burrave dhe grave. Faktorë të tjerë që luajnë një rol në përcaktimin e gjatësisë sonë përfshijnë trashëgiminë (prindërit e gjatë kanë tendencë të kenë fëmijë të gjatë), nivelet e hormoneve, përfshirë testosteronin (i cili është shumë më i bollshëm tek burrat sesa tek gratë) dhe standardin e jetesës së vendit në të cilin jetojmë.

Në tre bazat e të dhënave shëndetësore të përdorura në këtë studim (një nga Mbretëria e Bashkuar dhe dy nga SHBA-ja), ndryshimi mesatar i gjatësisë midis burrave dhe grave varionte midis 12.85 dhe 13.72 centimetra.

Ky studim mund të jetë një pikënisje e dobishme për të gjitha llojet e hulumtimeve të ardhshme mbi ndryshimet në fenotipe (karakteristikat e dukshme të jashtme) midis gjinive, si dhe sëmundjet dhe çrregullimet që i prekin ato në mënyra të ndryshme.

Për shembull, sëmundja si Alzheimeri janë më të zakonshme tek gratë, dhe ka të ngjarë të ketë shumë arsye dhe komplekse për këtë. Ashtu si me gjatësinë, dallimi midis gjenetikës dhe hormoneve mund të ofrojë informacion të dobishëm.

gjenet gjatesia

Sondazh

Poll
MË SHUMË

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Shiko video te tjera