Protestë masive kundër projektit në Zvërnec/ Qytetarët para Kryeministrisë thirrje kundër qeverisë: Rama të japë dorëheqjen (PAMJET)
Protesta vijon, qytetarët shpalosin flamurin masiv kuq e zi në bulevard: Rama ik 4 Qershor, 21:28 Betejë pa li...
Protesta vijon, qytetarët shpalosin flamurin masiv kuq e zi në bulevard: Rama ik 4 Qershor, 21:28 Betejë pa li...
"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS, por ti nuk je i ftuar! ...
Ish-ushtarak dhe njohës i armëve/ Kush është Violand Braçellari, 43-vjeçari që vrau një polic e...
Pas më shumë se tre orësh, mbyllet protesta para Kryeministrisë/ Qytetarët thirrje: Nesër sërish në...
Talebanët fillimisht kishin deklaruar se pezullimi i arsimit të femrave do të ishte i përkohshëm dhe disa udhëheqës thanë se donin që shkollat e zakonshme të rihapeshin sapo të zgjidheshin çështjet e sigurisë. Por katër vjet më vonë, krahu fundamentalist i talebanëve duket se po fiton. Shkollat jofetare, universitetet dhe madje edhe qendrat e trajnimit shëndetësor mbeten të mbyllura për gjysmën e popullsisë
KABUL- "Dua", vajza ndalet, "doja të bëhesha mjeke në të ardhmen. Por kur talebanët erdhën në Afganistan, të gjitha dyert e shkollave u mbyllën."
Brenda medresesë Naji-e-Bashra, e miratuar nga talebanët, një shkollë fetare vetëm për vajza në periferi të Kabulit, një vajzë adoleshente që e ka mbuluar totalisht fytyrën flet nervozisht. Shoqja e saj e klasës i kap krahun poshtë tavolinës, e vetëdijshme se çdo kritikë ndaj qeverisë në pushtet të talebanëve është e rrezikshme.
Edhe pse këto institucione fetare janë të papërsosura, ato janë e vetmja mundësi për shumicën e vajzave afgane mbi moshën 12 vjeç që duan arsim. Afganistani mbetet i vetmi vend në botë që ua ndalon vajzave dhe grave të marrin arsim të përgjithshëm në nivelet e mesme dhe të larta.
Ndalimi është pjesë e një goditjeje të gjerë ndaj të drejtave të grave nga talebanët që kur ata erdhën në pushtet në gusht 2021. Qeveria dikton se si duhet të vishen gratë, ku mund dhe nuk mund të shkojnë dhe me kë duhet të shkojnë, për shembull, që ato duhet të kenë një kujdestar mashkull me vete për çdo udhëtim.
Në korrik të këtij viti, Gjykata Ndërkombëtare Penale kërkoi urdhër-arreste për dy nga udhëheqësit kryesorë të talebanëve, duke përmendur persekutimin e grave dhe vajzave si provë të krimeve kundër njerëzimit. Talibanët e denoncuan gjykatën si shfaqje të "armiqësisë dhe urrejtjes për fenë e pastër të Islamit".
Talebanët fillimisht kishin deklaruar se pezullimi i arsimit të femrave do të ishte i përkohshëm dhe disa udhëheqës thanë se donin që shkollat e zakonshme të rihapeshin sapo të zgjidheshin çështjet e sigurisë. Por katër vjet më vonë, krahu fundamentalist i talebanëve duket se po fiton. Shkollat jofetare, universitetet dhe madje edhe qendrat e trajnimit shëndetësor mbeten të mbyllura për gjysmën e popullsisë. Sipas një raporti të publikuar në mars nga UNESCO, një agjenci e Kombeve të Bashkuara, gati 1.5 milion vajzave u është ndaluar të ndjekin shkollën e mesme që nga viti 2021.
“Ne u thamë vajzave të vishnin hixhabe të duhura, por ato nuk e bënë. Ato vishnin fustane sikur të shkonin në një ceremoni martese”, tha Ministrja në detyrë e Arsimit të Lartë Nida Mohammad Nadim në dhjetor 2022, në televizionin shtetëror, duke shpjeguar pse shkollat ishin mbyllur. “Vajzat studionin bujqësi dhe inxhinieri, por kjo nuk përputhet me kulturën afgane. Vajzat duhet të mësojnë, por jo në fusha që shkojnë kundër Islamit dhe nderit afgan.”
Ndërkohë, numri i medreseve që edukojnë vajza dhe djem në të gjithë Afganistanin është rritur ndjeshëm. Sipas të dhënave nga Ministria e Arsimit, gjatë tre viteve të fundit janë themeluar 22,972 medrese të financuara nga shteti. Në medresenë Naji-e-Bashra, regjistrimet janë rritur ndjeshëm që kur talebanët filluan t'i privojnë vajzat nga një arsim "i zakonshëm".
Ndërsa zhurma e dhjetëra vajzave që recitojnë vargje kuranore jehon nëpër korridore, Kuranë me shkronja të arta dhe tekste fetare janë grumbulluar në dyshemetë e klasave. Në zyrën e drejtorit, një flamur i madh taleban është mbështetur në një cep. Një certifikatë e vulosur nga Ministria e Arsimit e Talibanëve ndodhet në qendër të tavolinës së drejtorit. Talebanët diktojnë kurrikulën këtu - së bashku me të gjitha medresetë në të gjithë vendin.
Në medresetë publike, të cilat financohen nga qeveria talebane, kurrikula është pothuajse tërësisht fetare në përmbajtje. Në vitin 2022, talebanët njoftuan planet e tyre për kurrikulën shkollore, duke përcaktuar shumë ndryshime që sipas një raporti nga Qendra për të Drejtat e Njeriut në Afganistan, një grup monitorimi i të drejtave të njeriut, “jo vetëm që nuk arrijnë të përmbushin objektivat e zhvillimit njerëzor të instrumenteve ndërkombëtare të të drejtave të njeriut, por gjithashtu u mësojnë nxënësve përmbajtje që promovon dhunën, kundërshton kulturën e tolerancës, paqes, pajtimit dhe vlerave të të drejtave të njeriut”.
Raporti i publikuar dhjetorin e kaluar pretendon se talebanët kanë “përshtatur objektiva arsimore për t’u përshtatur me ideologjinë e tyre ekstremiste dhe të dhunshme”. Ai thotë se ata kanë ndryshuar tekstet shkollore të historisë, gjeografisë dhe atyre fetare dhe kanë ndaluar mësimin e koncepteve të tilla si demokracia, të drejtat e grave dhe të drejtat e njeriut.
"Nxënësit janë shumë të kënaqur me mjedisin tonë, kurrikulën tonë dhe me ne", thotë drejtori i medresesë Naji-e-Bashra, Shafiullah Dilawar, një mbështetës i vetëshpallur i talebanëve prej kohësh. "Kurrikula që është vendosur në medrese është vendosur në një mënyrë që është shumë e dobishme për rolin e nënave në shoqëri, në mënyrë që ato të mund të rrisin fëmijë të mirë".
Ai mohoi çdo sugjerim se institucione të tilla po përdoren për të çuar përpara qëllimet ideologjike të talebanëve. Drejtori këmbënguli që, meqenëse popullsia afgane ishte tashmë thellësisht fetare, shumë familje ishin të kënaqura me këtë formë arsimimi për vajzat - dhe i kërkoi bashkësisë ndërkombëtare të mbështeste përpjekjet e tij. Talebanët refuzuan kërkesa të shumta për një intervistë.
Shkollat sekrete
Shumë vajza dhe gra në Afganistan i konsiderojnë medresetë si një zëvendësim për arsimin që ato kishin gjithnjë e më shumë mundësi të merrnin gjatë dy dekadave që i paraprinë tërheqjes kaotike të SHBA-së në vitin 2021.
"Nuk kam pasur kurrë interes të ndjek një medrese. Ata nuk na mësojnë atë që duhet të mësojmë", tha Nargis, një 23-vjeçare në Kabul, e cila foli nëpërmjet një linje telefonike të sigurt. CNN ka zgjedhur të përdorë një pseudonim, për sigurinë e saj. Nargis është studentja model. Ajo është e ndërgjegjshme, e organizuar, punëtore dhe ka studiuar me zell gjatë gjithë jetës së saj.
Në kohën kur trupat amerikane po tërhiqeshin nga qyteti i saj, Nargis studionte ekonomi në një universitet privat. Ajo shkonte në mësime në mëngjes, punonte me kohë të pjesshme pasdite dhe mësonte vetë anglisht në mbrëmje. Ajo nuk lodhej kurrë së mësuari.
"Nëse katër vjet më parë do të më pyesnit se çfarë doja të bëja me jetën time, kisha shumë qëllime, ëndrra dhe shpresa", tha ajo me mall. "Në atë kohë, doja të isha një biznesmene shumë e madhe. Doja të importoja nga vende të tjera. Doja të kisha një shkollë të madhe për vajza. Doja të shkoja në Universitetin e Oksfordit. Ndoshta do të kisha kafenenë time."
E gjitha kjo ndryshoi në gusht të vitit 2021. Ajo nuk lejohej më të ndiqte mësimet, nuk ishte më e punësuar dhe, thotë ajo, nuk ishte më në gjendje të ëndërronte për të ardhmen që dikur i kishte hartuar vetes – të gjitha sepse ishte grua. Por ajo që ia theu zemrën ishte të shihte fytyrat e motrave të saj më të vogla, në atë kohë 11 dhe 12 vjeçe, të cilat një ditë u kthyen në shtëpi dhe i thanë se shkolla e tyre ishte mbyllur.
"Ata nuk hëngrën asgjë për një muaj. Ishin të shqetësuar", tregoi Nargis. "E kuptova se do të çmendeshin kështu. Kështu që mora vendimin t’i ndihmoja me studimet. Edhe nëse humbas gjithçka, do të bëj këtë gjë të vetme."
Nargis filloi të mblidhte të gjitha librat e saj të mëparshëm shkollorë dhe filloi t'u mësonte vajzave gjithçka që kishte mësuar. Të afërm dhe fqinjë të tjerë filluan të kërkonin ndihmë gjithashtu - dhe ajo e kishte të vështirë të thoshte jo.
Dhe kështu, çdo mëngjes saktësisht në orën 6 të mëngjesit, përpara se rojet e sigurisë talebane të jenë ngritur, rreth 45 studente që nga mosha 12 vjeç kalojnë fshehurazi nëpër qytet për në shtëpinë e familjes së Nargis. Nargis nuk ka mbështetje apo fonde - dhe shpesh vajzat mblidhen rreth një libri shkollor, duke ndarë blloke dhe stilolapsa.
Së bashku, ato mësojnë matematikë, shkencë, informatikë dhe anglisht. Nargis e mundon mendjen për të gjitha njohuritë që ka grumbulluar ndonjëherë dhe ua përcjell atë nxënësve të saj. Kur vjen koha që ata të kthehen në shtëpi, ajo shqetësohet pafundësisht.
"Është shumë e rrezikshme. Nuk ka asnjë ditë në javë që mund të relaksohem. Çdo ditë kur vijnë tek unë, shqetësohem shumë. Është një rrezik i madh", tha ajo, e frikësuar se talebanët do ta zbulojnë klasën e saj të improvizuar dhe do ta mbyllin atë - siç kanë bërë më parë.
Dy muaj më parë, anëtarë të talebanëve erdhën për të bastisur shtëpinë ku ajo po jepte mësim. Ajo kaloi një natë në burg dhe u qortua për punën e saj. Babai i saj dhe anëtarë të tjerë meshkuj të familjes iu lutën të ndalonte, duke i thënë se nuk ia vlente. Por, megjithëse e tmerruar është Nargis, ajo thotë se refuzon t'i braktisë nxënësit e saj. Ajo ndërroi vend dhe vazhdoi.
Deri në fillim të këtij viti, USAID (Agjencia e Shteteve të Bashkuara për Zhvillim Ndërkombëtar) kishte financuar shkolla sekrete në të gjithë vendin - të njohura si "arsim i bazuar në komunitet" - si dhe programe studimi jashtë vendit dhe bursa online. Me anulimin e kontratave të ndihmës me vlerë 1.7 miliardë dollarë (nga të cilat 500 milionë dollarë nuk ishin shpërndarë ende) nën administratën Trump, disa nga këto programe arsimore tani po mbyllen.
Vetë Nargis kishte qenë përfituese e një programi të tillë, duke studiuar online për një diplomë Bachelor në Administrim Biznesi në një program të financuar nga SHBA-ja. Muajin e kaluar, thotë ajo, ky program u anulua. Ishte gozhda në arkivol për ambiciet e Nargis. Jo vetëm anulimi i studimeve të saj, por "anulimi i shpresave dhe ëndrrave të mia".
Nargis përpiqet ta mbajë veten të zënë. Por në më shumë ditë nga sa do të donte, ajo e pushton një ndjenjë dëshpërimi dhe e gjen veten duke menduar nëse ka ndonjë kuptim të studiojë kaq shumë dhe të rrezikojë kaq shumë për të edukuar motrat dhe shoqet e saj. Në Afganistanin e talebanëve, gratë nuk mund të përzihen me burra që nuk janë të afërm të tyre - ose të punojnë si mjeke, avokate ose në shumicën e hapësirave publike.
“Nëna ime nuk ishte kurrë e arsimuar. Ajo gjithmonë na tregonte se si ishte nën qeverinë e mëparshme talebane, dhe kështu ne studiuam shumë… Por cili është ndryshimi midis meje dhe nënës sime tani?” pyeti ajo. “Unë kam arsim, por të dyja jemi në shtëpi. Për çfarë po përpiqemi kaq shumë? Për cilën punë dhe cilën të ardhme?"/ Marrë nga CNN.
foo ilustruese BRUKSEL- Bashkimi Evropian njoftoi të hënën se do të pezullojë për gjashtë muaj kundërmasat&nbs...
foto ilustruese RUSI- Shqetësime të reja në lidhje me përshkallëzimin bërthamor midis Shteteve të Bashkuara dhe Rusis&eu...
foo ilustruese IZRAEL- Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu njoftoi të hënën vendimin e tij për të mbledhur kabinetin e siguri...
foto ilustruese EVROPA- Edhe pse një shumicë e madhe e të rinjve në BE e shohin shëndetin e tyre pozitivisht, pabarazitë soci...
SHBA- Tesla i ka dhënë drejtorit ekzekutiv Elon Musk aksione me vlerë 29 miliardë dollarë (21.7 miliardë paund), në një ...
Dmitry Peskov MOSKË- Kremlini ka reaguar pas deklaratave të Donald Trump se ai kishte dërguar nëndetëse amerikane n&eum...
foto ilustruese ZVICËR- Qeveria zvicerane duket e vendosur t'u paraqesë Shteteve të Bashkuara një propozim tregtar më të...
foto ilustruese PAKISTAN- Autoritetet në Pakistan e kanë rifilluar dëbimin me forcë të refugjatëve afganë, pasi qeveria ...
incidenti ITALI- Pushuesit në plazhin e Macarese, në rajonin e Lacios, kanë përjetuar momente tmerri pasditen e së diel...
Foto ilustruese RUSIA- Rusia bëri thirrje për kujdes, pasi presidenti amerikan, Donald Trump, javën e kaluar njoftoi për dislokimin e d...
