LIVE UPDATES
Bota

"32 kombe, por vetëm një njeri ka rëndësi", BBC: Samiti i NATO-s ka të bëjë tërësisht dhe vetëm me Trump

Në mandatin e parë të Trump, në samitin e tij të parë të NATO-s, ai i qortoi aleatët evropianë se nuk shpenzonin mjaftueshëm dhe se i detyroheshin SHBA-së "sasi të mëdha parash".

21 Qershor 2025, 21:41 Nga r.ll
"32 kombe, por vetëm një njeri ka rëndësi", BBC:
mark rutte, donald trump

SHBA- Samitet e NATO-s kanë tendencë të jenë të parapërgatitura, jo vetëm për të paraqitur një front të bashkuar. Sekretari i Përgjithshëm Mark Rutte ka vendosur tashmë për "menunë" e takimit të tyre në Hagë, një takim që do të shmangë një grindje me anëtarin më të fuqishëm të NATO-s, SHBA-në. Një angazhim për të rritur shpenzimet e mbrojtjes nga aleatët evropianë është "pjata" që Presidenti Donald Trump dëshiron t’i shërbehet dhe kjo është pikërisht ajo që ai do të marrë. Megjithëse në mënyrë të pashmangshme do të ketë përbërës shtesë si kompromisi dhe mashtrimi.

As samiti nuk do të jetë në gjendje të mbulojë çarjet midis Trump dhe shumë prej aleatëve të tij evropianë mbi tregtinë, Rusinë dhe konfliktin në rritje në Lindjen e Mesme. Presidenti i SHBA-së, synimi i të cilit është “Amerika e Para”, nuk është një tifoz i madh i organizatave shumëkombëshe. Ai ka qenë shumë kritik edhe ndaj NATO-s - madje duke vënë në pikëpyetje vetë themelin e saj të mbrojtjes kolektive. Në mandatin e parë të Trump, në samitin e tij të parë të NATO-s, ai i qortoi aleatët evropianë se nuk shpenzonin mjaftueshëm dhe se i detyroheshin SHBA-së "sasi të mëdha parash".

Në atë mesazh ai të paktën ka qenë konsistent. Mark Rutte, i cili ka një marrëdhënie të mirë me presidentin e SHBA-së, ka punuar shumë për t'i dhënë atij një fitore. Samiti zhvillohet në Forumin Botëror në Hagë gjatë dy ditëve, të martën dhe të mërkurën e javës së ardhshme. Tani diskutimet kryesore do të zgjasin vetëm tre orë dhe deklarata e samitit po reduktohet në pesë paragrafë, thuhet se për shkak të kërkesave të presidentit të SHBA-së. Trump është një nga 32 udhëheqësit nga aleanca mbrojtëse perëndimore që do të vijnë, së bashku me krerët e më shumë se një duzine vendesh partnere.

Policia holandeze ka organizuar operacionin e saj më të madh të sigurisë ndonjëherë për samitin më të shtrenjtë të NATO-s deri më tani, me një kosto prej 183.4 milionë eurosh (155 milionë paund; 210 milionë dollarë). Disa kanë sugjeruar që shkurtësia e samitit është pjesërisht për t'iu përshtatur vëmendjes së presidentit amerikan dhe mospëlqimit të tij ndaj takimeve të gjata. Por një samit më i shkurtër me më pak tema të diskutuara, më e rëndësishmja, do të ndihmojë në fshehjen e përçarjeve.

Ed Arnold, i organizatës kërkimore të mbrojtjes Rusi, thotë se Trumpit i pëlqen të jetë ylli i shfaqjes dhe parashikon se ai do të jetë në gjendje të pretendojë se i ka detyruar kombet evropiane të veprojnë. Në të vërtetë, ai nuk është presidenti i parë amerikan që kritikon shpenzimet e mbrojtjes të aleatëve. Por ai ka pasur më shumë sukses se shumica. Kurt Volker, një ish-ambasador i SHBA-së në NATO, pranon se disa qeverive evropiane nuk u pëlqen mënyra se si Trump ka vepruar në këtë drejtim - duke kërkuar që aleatët të shpenzojnë 5% të PBB-së së tyre për mbrojtje.

Evropa ende përbën vetëm 30% të shpenzimeve totale ushtarake të NATO-s. Volker thotë se shumë evropianë tani pranojnë se "ne kishim nevojë ta bënim këtë, edhe nëse është për të ardhur keq që u desh kaq shumë punë". Disa vende evropiane tashmë po i rrisin shpenzimet e tyre të mbrojtjes në 5% të PBB-së së tyre. Shumica janë vende që jetojnë në afërsi të Rusisë - si Polonia, Estonia dhe Lituania.

Nuk është vetëm Trumpi që ka shtuar presionin. Pushtimi i Ukrainës nga Presidenti rus Vladimir Putin po detyron një përgjigje. Por në realitet, shumë anëtarë të NATO-s do të kenë vështirësi në përmbushjen e objektivit të ri. Disa prej tyre nuk e kanë përmbushur objektivin prej 2%, të vendosur më shumë se një dekadë më parë. Formula e kompromisit e Rutte-s është që aleatët të rrisin shpenzimet e tyre kryesore të mbrojtjes në 3.5% të PBB-së, me një shtesë prej 1.5% për shpenzimet që lidhen me mbrojtjen.

Por përkufizimi i shpenzimeve të lidhura me mbrojtjen duket aq i paqartë sa mund të bëhet i pakuptimtë. Rutte thotë se mund të përfshijë koston e industrisë së infrastrukturës - ndërtimin e urave, rrugëve dhe hekurudhave. Ed Arnold, nga Rusi, thotë se kjo do të çojë në mënyrë të pashmangshme në një "kontabilitet më krijues".

Edhe nëse, siç pritet, objektivi i ri i shpenzimeve miratohet, disa vende mund të kenë pak qëllim për ta arritur atë - deri në vitin 2032 ose 2035. Afati kohor është ende i paqartë. Kryeministri i Spanjës e ka quajtur tashmë të paarsyeshëm dhe kundërproduktiv. Sir Keir Starmer nuk ka qenë në gjendje të thotë as se kur Mbretëria e Bashkuar do të shpenzojë 3% të PBB-së së saj për mbrojtje. Kryeministri i Mbretërisë së Bashkuar tha vetëm se ishte një ambicie diku në parlamentin e ardhshëm. Megjithatë, duke pasur parasysh politikën e deklaruar të qeverisë së Mbretërisë së Bashkuar për ta vendosur NATO-n në zemër të politikës së mbrojtjes së Mbretërisë së Bashkuar, Sir Keir do të duhet ta mbështesë planin e ri.

Rreziku i vërtetë është interpretimi i kërkesës për një rritje të shpenzimeve të mbrojtjes si arbitrare, një gjest simbolik - ose thjesht përkulje ndaj presionit të SHBA-së. Kjo nxitet gjithashtu nga planet e mbrojtjes të vetë NATO-s se si do t'i përgjigjej një sulmi nga Rusia. Vetë Rutte ka thënë se Rusia mund të sulmojë një vend të NATO-s brenda pesë vjetësh.

Këto plane mbrojtëse mbeten sekrete. Por Rutte tashmë ka përcaktuar se çfarë i mungon Aleancës. Në një fjalim në fillim të këtij muaji, ai tha se NATO-s i duhej një rritje prej 400% e mbrojtjes ajrore dhe raketore: mijëra automjete dhe tanke të tjera të blinduara, si dhe miliona predha artilerie të tjera. Shumica e shteteve anëtare, përfshirë Mbretërinë e Bashkuar, ende nuk i kanë përmbushur angazhimet e tyre ndaj NATO-s për kapacitetet. Kjo është arsyeja pse Suedia planifikon të dyfishojë madhësinë e ushtrisë së saj dhe Gjermania po kërkon të rrisë numrin e trupave të saj me 60,000.

Planet shkojnë në detaje të hollësishme se si Aleanca do ta mbrojë krahun e saj lindor në rast se Rusia do të pushtojë vendin. Në një fjalim të kohëve të fundit, kreu i Ushtrisë Amerikane në Evropë, Gjenerali Christopher Donahue, theksoi nevojën për të mbrojtur territorin polak dhe lituanez pranë enklavës ruse të Kaliningradit. Ai tha se Aleanca kishte shqyrtuar aftësitë e saj ekzistuese dhe "e kuptoi shumë shpejt se ato nuk janë të mjaftueshme".

Megjithatë, çuditërisht, diskutimet specifike rreth Rusisë dhe luftës në Ukrainë do të heshtin. Është çështja e vetme e madhe që tani ndan Evropën dhe Amerikën. Kurt Volker thotë se, nën Trumpin, SHBA-të "nuk e shohin sigurinë e Ukrainës si thelbësore për sigurinë evropiane, por aleatët tanë evropianë po".

Trump tashmë e ka shkatërruar frontin e bashkuar të NATO-s duke folur me Putinin dhe duke i ndërprerë mbështetjen ushtarake Ukrainës. Ed Arnold thotë se çështjet e diskutueshme janë hequr nga samiti. Jo më pak për të shmangur një përçarje me Trumpin. Udhëheqësit duhej të diskutonin një strategji të re ndaj Rusisë, por kjo nuk është në axhendë. Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky është ftuar në darkën e samitit, por ai nuk do të marrë pjesë në diskutimet kryesore të Këshillit të Atlantikut të Veriut.

Rutte shpreson që samiti i tij i parë si sekretar i përgjithshëm të jetë i shkurtër dhe i këndshëm. Por me Trumpin në kundërshtim me shumicën e aleatëve të tij për Rusinë, kërcënimin më të madh me të cilin përballet Aleanca, nuk ka asnjë garanci se gjithçka do të shkojë sipas planit./ BBC

donald trump

Sondazh

Poll

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari