LIVE UPDATES
Art&Argëtim

Banesat e fundit të hershme të Durrësit po humbasin vlerat historike, vilat e vjetra me arkitekturë italiane po shemben

30 Gusht 2020, 13:30 Nga DOSJA
Banesat e fundit të hershme të Durrësit po humbasin vlerat

Banka Kombëtare Tregtare në Durrës i ka mbyllur dyert që prej tre vjetësh dhe po i nënshtrohet restaurimit.

“Është një vepër plot klas, një nga godinat më të tërheqëse në qytetin tonë,” thotë për BIRN, Fatmir Sila, i cili ka patur rast të vizitojë edhe mjediset e brendshme të saj, për shkak të profesionit si ekonomist. Por sipas tij duket e pashpjegueshme ngadalësia e punimeve, të cilët shpesh herë duket se bllokohen për periudha të gjata kohe.

Në Drejtorinë Rajonale të Trashëgimisë Kulturore mësohet se kohët e fundit kjo godinë ka marrë statusin “Monument kulture”, çka e ka vënë nën monitorim edhe procesin e rikonstruksionit aktual të saj.

“Por gjithçka kryhet nën kujdesin e Ministrisë së Kulturës,” tha një burim, që kërkoi të mos identifikohej, duke shtuar se kjo vepër arkitektonike afro një-shekullore, është pjesë e aseteve të BKT, ku shumicën e aksioneve i zotëron pala turke.

Ky nuk është i vetmi restaurim me një kohëzgjatje shumë-vjeçare në Durrës. Shumë pranë bulevardit “Epidamn”, që zbret nga bashkia drejt portit, banesa 184, edhe ajo e shpallur “Monument Kulture” vijon rikonstruksionin e nisur afro 10 vjet më parë.

Kjo është zona me numrin më të madh të banesave të hershme në Durrës. Shumica e tyre janë ndërtuar në vitet 1920-1930, atëherë kur një tërmet i fuqishëm shkatërroi një pjesë të qendrës së qytetit, duke i detyruar tregtarët e rinj të zbatonin planet e arkitektëve italianë.

“Këto vazhdojnë të jenë godinat më përfaqësuese për historinë e re të Durrësit,” tha për BIRN, Albert Doda, i cili tre vjet më parë ka restauruar një nga banesat e kësaj rruge dhe po e shfrytëzon si hotel.

Alberti e ndjen veten keq, kur sheh se një pjesë e bizneseve përkrah tij kanë filluar ti ndryshojnë pamjet e fasadave.

“Fasadat që i japin gjallëri bulevardit mjaft të populluar dhe që i përkasin periudhës italiane të paraluftës, tashmë janë bërë lara-lara nga ndërtues që diku përdorin mermerin e periudhës klasike dhe diku tjetër i shtojnë nga 2-3 kate godinave, si pa gjë të keq,” u ankua ai.

Pranë shkallëve që çojnë drejt Amfiteatrit antik, një tjetër biznes i ka prishur muret dhe dritaret, duke hapur vetrata të mëdha që nuk kanë asnjë lidhje me godinat 2-3-katëshe të të njëjtit stil.

Rruga Tregtare -aktualisht Bulevardi Dyrrah, ne vitet 1940

“Mjafton një vendim qeverie, apo një rregullore e bashkisë së Durrësit për të bllokuar të gjitha llojet e ndërhyrjeve në godinat me vlerë historike” shtoi Alberti, I cili vazhdon të shpresojë në një ndërhyrje shtetërore për ta ruajtur përmasën shekullore të qytetit.

“Në mesin e viteve 1990, funksiononte një shoqatë e biznesit të rrugës Tregtare,” ndërhyn Edi Shuka, duke iu kthyer kohës kur u bënë disa ndërhyrje pozitive në fasada dhe në kanatat e dritareve.

Nga viti 2017 deri tani në të dy anët e bulevardit me gjatësi 340 metra, që tani mban emrin e vjetër të Durrësit, rruga “Epidamn”, janë ngritur 8 hotele, ndërsa në 25 vjet ishin ngritur vetëm dy të tillë. “Po të funksiononte një shoqatë, do të merreshin edhe vendime të përbashkëta,” shtoi Shuka.

Bulevardi qendror, që çon nga Bashkia drejt hyrjes kryesore të portit, fatmirësisht e ruan ende integritetin e tij, gjë që nuk ndodh me vilat që ndodheshin pranë shëtitores Taulantia, apo disa të tjera që janë rrënuar paralelisht me muret mesjetare në “Rrugën e Vilës”. Vetëm dy javë njëra prej tyre është rrethuar me gardhin e ndërtuesve për tu kthyer në një pallat të ardhshëm.

Shumica e pronarëve të banesave shekullore në Durrës nuk i kanë rezistuar dot presionit të ndërtimeve.

“Godinat përfaqësuese me 2-3 kate të 80 apo 90 viteve më parë janë bërë shumë shpejt pre’ e valës së ndërtimeve që përfshiu qytetin,” thotë për BIRN urbanisti Agim Koçi.

Nëse asnjë nga këto ndërtesa nuk morri statusin “Monument kulture” ishte më e lehtë për ndërtuesit që ti vinin në shënjestër për ti kthyer në pallate shumëkatëshe. Vetë pronarët, që i kishin trashëguar nga paraardhësit e tyre, përpiqeshin të përfitonin sa më shumë sipërfaqe ndërtimi nga shumëkatëshet që do të ngriheshin mbi to.

Mjafton të shohësh zonën e plazhit, e cila trashëgonte nga ajo periudhë vilat e ndërtuara sipas planit rregullues në kohën e mbretërisë. Më shumë se 50 godina të tilla janë sakrifikuar duke i hapur rrugë pallateve, në territorin nga stabilimenti “Teuta” deri në “Iliria”.

Në jug të qytetit aktualishht kanë mbetur vetëm 3-4 vila, që dëshmojnë për mënyrën se si po organizohej plazhi i parë i Durrësit në mesin e viteve 1930: Dy radhë me banesa 1-2 katëshe, nga 500 metra katrore, me oborr më të madh se sa vetë ndërtimi.

Vila “apollonia” – një nga të paktat që kanë shpëtuar në plazhin e Durrësit

Një projekt që mbeti i papërfunduar për shkak të shtetëzimeve masive që u kryen gjatë diktaturës, ndërsa tranzicioni i zgjatur e shndërroi sipërfaqen e gjelbëruar të mbjellë me vila në një lagje të shëmtuar pallatesh shumëkatëshe, që e ka fshehur plazhin pas shpinës së tij prej betoni.

Arjan Sala pasi rezistoi për gati tre dekada, duke e ruajtur vilën e gjyshit të tij pranë stacionit “Apollonia” u detyrua ta këmbejë atë me apartamentet dhe dyqanin, që janë pjesë e pallatit disakatësh mbi pronën e tij.

“Ndërtuan të gjithë rreth e qark meje, dhe vila e gjyshit tim mbeti si një gropë, ku fqinjët mund të hidhnin gjithçka,” ankohet Arjani, i cili ende nuk ndjehet i bindur për vendimin e pakthyeshëm që ka marrë.

Marrë nga Reporter.al

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

kulture kulture bkt durres bkt durres

Sondazh

Poll
Art&Argëtim 30 Gusht 2020, 10:13

SHQIPËRI- Fifi ka folur së fundmi hapur për jetën e saj personale. Nëpërmjet postimeve në rrjetet sociale ajo ka treguar se prej shumë kohësh është një per...

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim