LIVE UPDATES
Aktualitet

Teoria konspirative ‘tërbon’ rrjetin: A ndodhi tërmeti nga shpimet për naftë në Mesdhe?

28 Nëntor 2019, 15:45 Nga DOSJA
Teoria konspirative ‘tërbon’ rrjetin: A ndodhi tërmeti nga

ARTIKULLI I GAZETËS SI

Tërmeti vdekjeprurës që ka goditur vendin tonë ka sjellë jo vetëm solidarizim të jashtëzakonshëm nga shqiptarët në të gjithë trevat, por edhe qarkullimin e një sërë teorish konspirative se këto lëkundje mund të kenë ardhur si pasojë e dorës së njerit, saktësisht shpimeve për naftë. Shqipëria ndodhet në një zonë me aktivitet të lartë sizmik dhe kërkimet për naftë në Mesdhe duket të mos kenë ndihmuar në normalizmin e situatës.

Në disa raste tërmetet më shkatërrimtarë nuk janë ato që i sjell natyra, por ato që i shkakton njeriu. I tillë është dhe rasti i tërmetit 5.5 ballë në Korenë e Jugut në vitin 2017, që plagosi 137 persona dhe detyroi 1700 të tjerë të ndërronin vendbanimin e tyre, duke shkaktuar mbi 60 milionë dollarë dëme. Studimet e kryera pas rënies së tërmetit treguan që ai ishte shkaktuar nga aktiviteti shpues i një firme industriale.

Me shumë shpime që ndodhin në mbarë botën, tërmetet e shkaktuara nga njeriu janë bërë një shqetësim gjithnjë e më i zakonshëm. Dhe këtij fenomeni nuk i ka shpëtuar as rajoni ynë.

Një vit më parë, gjiganti amerikan i energjisë “ExxonMobil” ka bërë një zbulim “të klasit botëror” në Qipro ka vënë në lëvizje Turqinë, Greqinë dhe SHBA-në. Zbulimi i një fushe detare që përmbante 5-8 trilionë kub gaz nënkupton për shumë ekspertë se loja energjitike në Mesdheun Lindor ka sjellë një sërë kompanish për shpimin e naftës pasi është një nga gjetjet më të mëdha në mbarë botën në dy vitet e fundit.

Por pas Qipros, disa nga kompanitë më të mëdha botërore të naftës kanë nisur kërkimet për naftë edhe në detin Jon, në pjesën e Greqisë.

Katër kompanitë, “Total”, “ExxonMobil”, “Repsol” dhe “ELPE” kanë marrë zyrtarisht aprovimin e qeverisë greke për kërkimin dhe shfrytëzimit të hidrokarbureve në katër zona detare në Kretë dhe Detin Jon. Kjo projekt i është dorëzuar parlamentit Grek nga ministria e mjedisit dhe energjisë, e cila ka vendosur t’i japë këto fusha detare me koncesion.

Konkretisht, të dyja kontratat e nënshkruara më 27 qershor 2019 midis shtetit grek dhe konsorciumit “Total”, “ExxonMobil” dhe “Greek Petroleum” miratojnë nisjen e shpimit për naftë në Jugperëndimin e Kretës dhe në të gjithë rajonin e detit Jon në Greqinë Perëndimore. Mësohet se kërkimet në detin Jon do të nisin në dhjetë zona detare. Brian Baptie, një sizmolog nga Qendrës Britanike për Studime Gjeologjike thotë se kompanitë amerikanë kanë shkaktuar një sërë tërmetesh gjatë kërkimeve për naftë në mbarë botën. Në një prononcim për “Daily Mail” ai thotë toka e ka shumë të vështirë të normalizohet pas tërmeteve të shkaktuara nga dora e njeriut.

Tërmete nga “dora e njeriut”

Përafërsisht 100,000 puse uji po shpohen çdo vit dhe përdorimi i energjisë gjeotermale, që nganjëherë përfshin injektimin e lëngjeve në shkëmb të nxehtë për të krijuar avull, mund të rritet gjashtëfish deri në vitin 2050. Duke hequr gjithashtu sasi të mëdha të karburanteve fosile zhbalancohen forcat në lëvizje poshtë membranës së tokës duke shkaktuar tërmete.

Nëntoka nuk është e ndërtuar nga materiale të qendrueshme siç presupozohet, por përkundrazi, ajo është e ndërtuar nga blloqe materialesh të ndryshme që nëse humbasin ekuilibrin, shkaktojnë luhatje të tokës sipër dhe tërmete të rrezikshme.

Shpimet për termocentrale, kërkime nafte apo kërkim uji, dëmtojnë materialin delikat nëntokësor duke krijuar krisje të mëdha. Këto krisje mbushen shpejt nga balta, apo elementë të tjerë fluid, çka bën që presioni nëntokë të rritet. Me rritjen e presionit shtohet dhe predispozita për lëkundje sizmike, tërmetet.

Një alarm nga Oklahoma

Tërmetet që kanë tronditur shtetin e Oklahomës në vitin 2014 kanë nxjerrë në pah pasojat më të frikshme të shpimeve të naftës.

Para vitit 2009, Oklahoma kishte gati dy tërmete në vit të magnitudës 3.0 ose më të fortë.

Një studim i ri sjell prova për këtë rritje që lidhen me puset nëntokësore të shpuara nga industria e gazit dhe naftës.

Më 5 nëntor, 2011, një tërmet 5.6 i shkallës rihter tronditi Pragën në Oklahoma, tërmeti më i madh që ka goditur ndonjëherë këtë shtet. “Jam 71 vjec dhe e mbaj mend shumë mirë këtë,” deklaronte për “BBC”. Katie Keranen që jetonte në afërsi të Pragës në atë kohë. Profesorja e gjeofizikës në Universitetin e Kornellit, ka drejtuar një studim për shtimin e madh të tërmeteve në Oklahoma. “Menduam se, për t’u përgjigjur pyetjes përse ndodhi ky ose ai tërmet ishte e pamjaftueshme kur shohim se në këtë zonë ka patur shumë të tillë. Donim të gjenim shkakun, çfarë e shkaktonte këtë aktivitet sizmik në Oklahomë,” thotë profesorja Keranen.

Oklahoma ka gati 4 mijë e 400 puse nëntokësore ku ujërat e mbetura injektohen në thellësi të tokës pas shpimit për naftë dhe gaz. Keranen dyshonte se ato ishin të lidhura me tërmetet. Ekipi i saj llogariti sesi lëngu lëviz përmes shkëmbinjëve dhe regjistroi rritje të presionit të ujit në 89 qendra të tilla. “Zbuluam se presioni i lëngut ishte rritur mjaftueshëm për të shkaktuar tërmet në pothuajse çdo rast” thotë ajo. Katër puse shumë aktive janë shkak për rritjen e presionit të ujit. Megjithatë rritja ishte aq e madhe saqë solli një front aktivitetesh sizmike dhjetra kilometra larg.

Studiuesja Keranen shpreson se rezultatet, të publikuara në revistën Science, mund të ndihmojnë industrinë e naftës dhe gazit të menaxhojnë më mirë mbetjet e ujit për të ulur impaktin: “Mendoj se industria mund të mësojë cilat janë rreziqet më të mëdha, cilët janë faktorët e rrezikut për puset që shkaktojnë tërmetet dhe më pas të shpojnë puse që ta mbajnë presionin e ulët për të ulur rrezikun e tërmetit.

Marrë nga GazetaSi

(k.m/dosja.al)

Tirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:

View Results

aktualitet aktualitet shpime per nafte termet i forte ne shqiperi termet ne shijak tragjedia e 26 nentorit 2019 shpime per nafte termet i forte ne shqiperi termet ne shijak tragjedia e 26 nentorit 2019

Sondazh

Poll

Aksidenti me dy viktima në autostradën Tiranë-Durrës, makina mori para bordurat e rrugës

Aksidenti me dy viktima në autostradën Tiranë-Durrës, makina mori para bordurat e rrugës

VIDEO- Shpërthimi me tritol në butikun në Durrës, ja si u dëmtua biznesi i gruas

Berisha dhe demokratët 'zaptojnë' Kuvendin

Me pistoleta dhe kallashnikovë në Range Rover/ Arrestohen 4 "të fortët" në Tiranë

Berisha shton akuzën ndaj Ballës: Te ndjek hija e avokatit Ravik Gurra

VIDEO E SHERRIT/ Berisha akuzon Ballen per vrasjen e avokatit Ravik Gurra

PA KOMENT- Shkodra 'nën ujë', ja si duket qyteti

Protesta kundër traut në Divjakë, një betoniere brenda parkut

EKSKLUZIVE- Lulzim Basha takohet me Ben Blushin ne Panairin e Librit, merr me vete edhe vajzën

Balla: Berishës iu dogjën tre marrëveshje tek Porti i Durrësit, koncensionarët po i kërkojnë lekët

Balla-Spahos: Do shkosh tek Porti i Durrësit me pistoletë si Strazimiri, s'keni zgjidhje tjetër

Ndërtimi i rrugëve/Balla 'shigjeton' Partinë e Lirisë:Mondi bëj kallëzime, kishin ministritë në 2017

Balla 'lëshon' gojën: Saliut i rri mendja tek vëllezërit Kariç, na vjen dhe zor t'i përmendim...

Elisa Spiropali realizon "ëndrrën" e fëmijërisë me Berishën, del LIVE me të, tregon 2 gishta

Perplasje mes banoreve dhe Policise ne Divjake

Berisha 'shënjestron' Ulsi Manjën: Vetëm dy mushka kanë mbetur pa u punësuar në fshatin tënd

Berisha bllokon foltoren dhe del në Facebook: Jam live në gjithë botën, mos ma qani hallin mua!

Berisha: Parlamentin e komandojne grupet kriminale

Dëshmia e Orges Xhelilit para avokatëve: Policët bashkiakë më goditën

ME VIDEO- PLAS KEQ SHERRI në Komision, Braçe e humb kontrollin, "shpërthen": Ik ore pirdhu!

Protesta e opozitës, pamjet nga Bulevadi, mijëra qytetarë të mbledhur

Sherri i plotë i Ramës me dy deputetët e PD: Ta tregoj unë ty, do të shkatërroj!

Balla: Kokoneshi jashtë rrezikut për jetën

Veliaj takon Papa Françeskun: Jemi takuar në Tiranë...e aprovuam ndërtimin e bustit të Nënë Terezës

Droge mes karameleve ne Tirane

Grida Duma lë mandatin, kolegët e saj në lot, Açka dhe Gjekmarkaj të përlotur

Grida Duma lë mandatin e deputetes së Partisë Demokratike

Masakra e Lushnjes, babai i Leart Haxhiut: Djali im është i pafajshëm, se di ku është

Përdhunues serial, MOMENTI i arrestimit të Spartak Dyrmishit

Nga një armë në çdo raft rrobash, çfarë gjeti Policia gjatë aksionit në Shkodër

Dalin PAMJET nga megaaksioni në Korçë

Qeni i prish mitingun Ramës, të gjithë meken, kryeministri: Po lëre në punën e vetë...

Ibrahim Lici mesazh audio nga Turqia: Jetoj i lirë, nuk jam arrestuar

Arrestohet Agim Gjata, qelloi mbi RENEA

Meta: O Edi, o lepurush, do të shporrim me poezinë ‘liri a vdekje’ të Havzi Nelës

Pakti PD PL, Meta: Kryetari i Keshillit super politikan

Paloka 'korrekt' me orarin, takohet me Bardhin në një lokal para parlamentit

Alibeaj-Majkos: Je kokrra e komunistit! Deputeti socialist: Budalla! Dosjet s'mund të hapen për...

Flet avokati i vellezerve Mollaj: Tina genjen, e shantazhojne

Durrësi zgjohet nën ujë

Tetori rozë, vajzat dhe gratë e FA i bashkohen fushatës sensibilizuese kundër kancerit të gjirit

NIS PROTESTA në Elbasan/ Qytetarët fikin makinat në shenjë rebelimi, rreshtohen në shesh

Alibeaj pranoi bashkëpunimin, do nisin negociatat/ Berisha: E mirëpres. S'tërhiqem nga Primaret

Demokrati emocionet për 'doktorin'! I bie telefoni kur po fliste me Berishën,e përplas në tokë

Privatizimi i ish-klubit ‘Partizani’, dëshmon Qirjazi: MM më kërkoi firmën, bëra ç’ishte e ligjshme

Tiranë, bënin kontrabandë me veshje, pije, cigare dhe rroba, 3 të arrestuar në 2 operacione

Me 14 emigrantë në Morinë, arrestohet 19-vjeçari, shpallet në kërkim bashkëpunëtori i tij

Rrumbullaku ngre strukturë për emërimet në polici: Riformatim ekipeve që hetojnë krimin

Me dy kallashnikovë në shtëpi e municion luftarak, arrestohet 31-vjeçari në Dibër

"Porsche", "Maseratti" e 'Mercedes Benz", arrestohet 52-vjeçari që shiste mjetet e vjedhura në BE