LIVE UPDATES
Art&Argëtim

Shkrimtarët më të mëdhenj ‘kryqëzojnë fitoren e Nobelit të Peter Handke: Idioti i vitit, çmimi i duhet dhënë Jul

12 Tetor 2019, 10:53 Nga DOSJA
Shkrimtarët më të mëdhenj ‘kryqëzojnë

Njëzet vjet para se Peter Handke të bëhej laureat i Nobelit, ai fitoi një titull tjetër. Në vitin 1999, Salman Rushdie e emëroi atë garuesin e “Budallain Ndërkombëtar të vitit” në The Guardian, për “serinë e tij të faljeve dhe mbrojtjeve ndaj regjimit gjenocidist të Slobodan Millosheviç.

Dramaturgu austriak,tek i cili, trashëgimia e tij sllovene kishte frymëzuar tek ai një nacionalizëm të zjarrtë gjatë luftës në Ballkan, kishte sugjeruar publikisht që muslimanët e Sarajevës kishin masakruar veten e tyre dhe kishin fajësuar serbët, dhe mohoi genocidin e Srebrenicës. Shtatë vite pas dënimit të ashpër të Rushdie, në vitin 2006, ai gjithashtu do të marrë pjesë në funeralin e kriminelit Millosheviç.

Të enjten, pas shpalljes së fitores së Handke për çmimin 9 milion krona suedeze (786,000), Rushdie i tha Guardian: “Nuk kam asgjë për të shtuar sot, por qëndroj pranë asaj që shkruaja atëherë.”

Vendimi për dhënien e çmimit Nobel për Handke në vitin 2019 – krahas Olga Tokarczuk të Polonisë për medaljen e vitit 2018 – u kritikua gjerësisht nga vëzhguesit si një premtim i thyer në dy fronte.

Së pari, angazhim i dukshëm i Akademisë Suedeze për të qenë më pak “të orientuar nga burrat” dhe “Eurocentrik”, u provua i rremë, me 2 fituesë evropianë, dhe me laureten e 15-të femër në 120 vite.

Së dyti, pasi kishte deklaruar se çmimi do të merrte një vit dëbimi për të rivlerësuar drejtimin e tij pas një skandali famëkeq të ngacmimit seksual, akademia kishte lënë vëzhguesit me shpresë se Nobeli do të zgjonte polemika me ashpërsinë intelektuale, dhe të zgjidhte autorë që mund të lavdëroheshin për të dy punën dhe politikën e tyre.

Handke është një zgjedhje shqetësuese për një komitet Nobeli që po përpiqet të vendosë çmimin në rrugën e duhur pas skandaleve të fundit,” tha autori Hari Kunzru, i cili u ka mësuar punën e laureatit studentëve të tij. “Ai është një shkrimtar i shkëlqyeshëm, i cili ndërton një pasqyrë të madhe me verbimin etik tronditës”.

Kunzru tha se ai besonte se Handke do të kishte fituar Nobel më herët, “nëse ai nuk do të kishte vendosur të vepronte si një propagandist për regjimin gjenocid të Milosheviçit”. Ai shtoi: “Më shumë se kurrë ne kemi nevojë për intelektualë publik, të cilët janë në gjendje të bëjnë një mbrojtje të fortë të të drejtave të njeriut përballë indiferencës dhe cinizmit të udhëheqësve tanë politikë. Handke nuk është një person i tillë. “

Slavoj Zizek, filozof slloven dhe kritik  i Handke, i tha “The Guardian”: “Në vitin 2014, Handke kërkoi që Nobeli të shfuqizohej, duke thënë se ishte një” kanonizim i rremë “i letërsisë. Fakti që ai e mori atë tani, dëshmon se ai kishte të drejtë. Kjo është Suedia sot: një mbrojtës për krimet e luftës merr një çmim Nobel, ndërsa vendi mori pjesë plotësisht në ‘vrasjen’ e heroit të vërtetë të kohërave tona, Julian Assange. Reagimi ynë duhet të jetë: jo çmimi Nobel për letërsinë për Handke, por çmimi Nobel për paqen për Assange.”

Autori slloven Miha Mazzini tha: “Disa artistë shitën shpirtrat e tyre njerëzorë për ideologji (Hamsun dhe Nazizëm), disa për urrejtje (Celine dhe antisemitizmin e tij të tërbuar), disa për para dhe fuqi (Kusturica) por ai që më ofendoi më shumë ishte Handke me naivitetin e tij për regjimin e Milosheviç. Dhe është personale. Nuk do ta harroj kurrë dimrin e ftohtë kur Jugosllavia po binte dhe nuk kishte asgjë në raftet e dyqaneve. Ne ishim një familje e re dhe vajza ime ishte vogëlushe dhe ishte jashtëzakonisht e ftohtë. Unë e kalova tërë ditën në radhë për vajin e ngrohjes dhe në mbrëmje, pothuajse të ngrirë, fillova të lexoj esenë e Handke për Jugosllavinë. Ai shkroi për mënyrën sesi më kishte zili: ndërsa ata austriakë dhe gjermanë, ata perëndimorë, kishin rënë për konsumizëm, ne, jugosllavët, duhej të radhiteshim dhe të luftonim për gjithçka. Oh, sa afër natyrës që ishim! Sa më pak materialistë dhe më të frymëzuar ishim! Edhe në atë kohë, e gjeta atë mizor dhe tërësisht të zhytur në naivitetin e tij. “

Dhe në një deklaratë të lëshuar të enjten, novelisti Jennifer Egan, president i letërsisë dhe organizatës së të drejtave të njeriut Pen America, tha që ndërsa Pen “nuk komenton përgjithësisht për çmimet letrare të institucioneve të tjera … por shpallja e sotme duhet të jetë një përjashtim.

“Jemi mërzitur nga përzgjedhja e një shkrimtari që ka përdorur zërin e tij publik për të nënvizuar të vërtetën historike duke u vetë ofruar si ndihmës publik për autorët e gjenocidit, si ish presidenti serb Slobodan Milosheviç dhe udhëheqësi serb boshnjak Radovan Karadiç,” vazhdoi Egan. “Ne hedhim poshtë vendimin që një shkrimtar që vazhdimisht ka hedhur në pyetje krime lufte të dokumentuara plotësisht meriton të marrë për ‘zgjuarsinë gjuhësore të tij.” Në një moment të nacionalizmit në rritje, udhëheqjes autokratike dhe dezinformimit të gjerë në të gjithë botën, bashkësia letrare meriton me mire se kjo Ne jemi shumë të keqardhur për zgjedhjen e Komitetit Nobel për Letërsinë. “

Politika e Handke është udhëhequr prej kohësh nga miq dhe autorë të mëparshëm. Në vitin 2008, romancieri Jonathan Littell vërejti: “Ai mund të jetë një artist fantastik, por si qenie njerëzore ai është armiku im … ai është një trap.” Alain Finkielkraut e quajti atë “një përbindësh ideologjik”, ndërsa Susan Sontag, i cili kaloi disa muaj në Sarajevo gjatë luftës në Bosnje duke bërë një shfaqje të ‘Duke pritur Godonë’,  tha që komentet e Handke e kishin turpëruar atë të ish miqve të tij në New York.

Dr Helen Finch, profesor i asociuar në Gjermani në Universitetin e Leeds, vlerësoi aftësinë e Handke për të eksploruar “kufijtë e përvojës njerëzore në një mënyrë të jashtëzakonshme dhe për” formën e tij të hershme dhe komplekse të ekopoetikës “, por tha se fitimi i tij Nobel” tregon se komiteti i çmimeve është akoma i pwrbwrw nga burra të bardhë evropianë që shkruajnë në një traditë poetike elitare, dhe vazhdon të jetë i veshur me shoqërimin politik të atyre burrave ”.

Disa ishin të kënaqur nga fitorja e Handke, megjithatë: Mediat serbe u rreshtuan të lavdërojnë vendimin, duke e quajtur Handke një “mik të shkëlqyeshëm”, ndërsa presidenti austriak Alexander Van der Bellen e quajti zërin e Handke “të pakëndshëm dhe unik … “.

Burimi: The Guardian

Përshtati në Shqip: F.G/Dosja.al

Tirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:

View Results

kulture kulture cmimi nobel për letersi peter hanke cmimi nobel për letersi peter hanke

Sondazh

Poll

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës