LIVE UPDATES
Editorial

Ryshfeti, korrupsioni, krimi si një “institucion”!

30 Qershor 2021, 06:28 Nga DOSJA
Ryshfeti, korrupsioni, krimi si një “institucion”!

Rreth një muaj më parë, në intervistën time në TV Ora News me gazetaren Matilda Mcini, pasi folëm për paratë e pista që injektohen në ekonomi dhe efektin që kanë ato në shoqëri, unë theksova se “Në të gjitha rastet qytetari është i prekur, kështu që paraja e zezë ndikon në shëndetësi, arsim, siguri, dhe na vendos përpara presioneve që na rrezikojnë dhe jetën.”

Pas rasteve të humbjeve të jetës që kanë ndodhur ditët e fundit, e kam akoma më të fortë mendimin se ne jemi përditë përpara rrezikut për humbjen e jetës. Unë nuk mendoj se ndonjë shqiptar, është habitur kur e pa Shqipërinë të renditur në vendin e dytë në raportin e Bankës Botërore dhe BERZH-it në lidhje me nivelin e rryshfeteve sipas vendeve. Nuk mendoj se është habitur ndokush as nga renditja e Shqipërisë në vendin e gjashtë në botë dhe në vendin e parë në Evropë në lidhje me kanabisin.

Nuk mendoj se këto kanë qenë diçka që na ranë si rrufe në qiell të pastër, asesi nuk mund ta mendoj këtë, duke qenë se përditë ne po i paguajmë me jetët tona “renditjet në vendet e tilla të nderit”.

Duke qenë e lidhur me fushën e biznesit, për shkak të profesionit tim, unë e di se niveli i rryshfetit në Shqipëri, është në nivele shumë të larta.

Në nivelin e shoqërisë shqiptare, ryshfeti është një praktikë tashmë “e institucionalizuar” e cila drejtohet nga logjika e ftohtë, që ka një dinamikë të tijën të përcaktuar. Ryshfeti është një fenomen i perceptuar por dhe i pranuar gjerësisht nga ne. Biznesi e ka të qartë se çdo kontroll rimbursimi TVSH-je do të marr 5 deri në 10% të shumës që rimbursohet, çdo kontroll për tatim fitimin do të marrë një bakshish të majmë, doganieri do të marr minimumi 10.000 lekë të reja për çdo praktikë të rëndomtë doganore e kështu me rradhë.

Në 30 vjet tranzicion të vështirë, pavarësisht nga fakti se korrupsioni konsiderohet si faktor i cili shtrembëron çmimet dhe kushtet e tregut, zvogëlon besimin tek autoritetet, ndikon në zhvillimin e pa qëndrueshëm ekonomik të vendeve dhe kompanive, dekurajon investimet, rrit pasigurinë për të kryer transaksioneve ekonomike ndërkombëtare dhe rrit kostot e funksionimit të kompanive, përpjekjet për të luftuar korrupsionin kanë qenë krejt të paqarta, dhe shumë të vakta.

Ryshfeti është bërë një sjellje e pranuar, një rregull i ri shoqëror dhe, për këtë arsye është shndërruar në një “institucion” të ri. Ngritja e këtij “institucioni” nuk vjen nga mos njohja e ligjeve por nga situata frikësuese e ndërtuar nga vetë institucionet e shtetit kundrejt biznesve dhe kundrejt qytetarit. Bizneset dhe qytetarët, nuk shihen si partnerë të shtetit të cilët me taksat që paguajnë bëjnë të mundur funksionimin e tij por shihen si “lopët” që duhen mjelë për të mbajtur shtetin me taksa por edhe për të pasuruar me rryshfete punonjësit e tatimeve dhe të doganave, të cilët “luftojnë” shumë (me pagesa dhe tarafe) për t’i marrë këto vende pune dhe për t’i mbajtur sa më gjatë ato.

Gjatë 25 viteve të punës sime në sektorin privat jam ndeshur me shumë situata të pakëndëshme të cilat kanë filluar nga kërkimi i rryshfetit me metodën e kërkimit të lëmoshës e deri në situata të kërkimit të rryshfetit me presion. Jam gjendur shpesh nëpër situata absurde kur jam ndjerë e turpëruar përballë kërkuesit të ryshfetit të cilit nuk i dridhej aspak qerpiku, kur kërkonte të më fuste si ndërmjetëse për rryshfet mes biznesit, në mënyrë që marrësi i rryshfetit të mos linte asnjë gjurmë mes tij dhe biznesit.

Jam gjendur nëpër situata në të cilat jam ndjerë e pafuqishme kur kontrollet tatimore dhe doganore nuk kanë pranuar asnjë argument ligjor për çështjet që reklamonin por vazhdonin të këmbëngulnin në argumentet e tyre absurde vetëm e vetëm që biznesi të ndjente presionin dhe të paguante rryshfet.

Ka pasur raste kur para syve të mi shihja dyshimin që i ngrihej biznesit (klientit tim) për aftësitë e mia profesionale sepse e kisha të pamundur të mposhtja kokëfortësinë dhe arrogancën e kontrolleve tatimore dhe doganore të cilët me superioritetin e pushtetit përpiqen të të zhvleftësojnë pa mëshirë, vetëm e vetëm që të marrin shumën të cilën kanë planifikuar përpara se të nisin akt-kontrollin.

Por ashtu siç unë jam gjendur shpesh mes ryshfetit të detyruar të biznesit, po ashtu të gjithë ne jemi duke prekur përditë ryshfetin për hapësirat e plazheve, për marrjen e patentave, për kurimin nëpër spitale, për pagesat nën dorë që jemi të detyruar të paguajmë nga maja e piramidës e deri tek punonjësi më i rëndomtë i shtetit dhe pastaj përfundojmë emra për kronikën e zezë sepse tek ne krimi e blen drejtësinë, policinë dhe shtetin të cilët ne i paguajmë që të na mbrojnë.
Të gjithë zgjohemi dhe ngrysemi duke e patur jetën të ngarkuar me pamundësi për të qenë të pa ofenduar, për të qenë të respektuar dhe të vlerësuar, me pamundësinë për të jetuar.

Iftar dhe politikë, a u prek Muaji i Ramazanit nga politikanët?

View Results

editorial editorial korrupsioni ne shqiperi meri lika korrupsioni ne shqiperi meri lika

Sondazh

Poll
Editorial 29 Qershor 2021, 20:41

Danimarka, sërish “Hirushja” e Euro 2021?

Kampionati Europian i futbollit ka hyrë në fazën e emocioneve “vrastare”. Kampion të mëdhenj si Ronaldo janë larguar, ndërsa ekipe pretendente si Franca e Gjerm...

Editorial 29 Qershor 2021, 16:40

Grenell, si provokator në shërbim të mitit serb

La zananë e zu zurnanë: kështu do t’i thuhej, me një fjalë të vjetër shqipe, ndërrimit të profesionit nga z. Richard Grenell, i cili është vënë të provokojë his...

Editorial 24 Qershor 2021, 11:52

E vërteta e Ramës për dështimin e BE-së

Plot 7 vjet nga marrja e statusit të vendit kandidat, Shqipëria e sheh veten të ngecur. Këtë herë Bashkimi Europian nuk e caktoi datën për hapjen e negociatave ...

Editorial 22 Qershor 2021, 09:48

Mesazhi pas sulmit ndaj Dritan Lelit

Unë nuk e njoh Dritan Lelin. Nuk e kam takuar asnjëherë. Di vetëm atë që dinë të gjithë. Ai është kryetar i Bashkisë së Vlorës prej vitit 2015. Pasi mbylli mand...

Editorial 22 Qershor 2021, 07:45

Fiskalizimi, mirë apo keq?

Nga janari 2021, ekonomia jonë hyri në një proces të ri, në implementimin e përdorimit të faturës fiskale.Deri më sot, situata nuk ka qenë aq shumë problematike...

Editorial 21 Qershor 2021, 18:22

Futbolli – dritarja ku pamë botën

Goool…mijëra njerëz në stadium dhe miliona që e ndjekin ndeshjen përballë ekraneve të televizorëve apo aparateve celularë, përjetojnë një ekstazë të vërtetë. Ma...

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet