LIVE UPDATES
Art&Argëtim

REPORTAZHI: Monumentet e kulturës në Ishëm viktimë e amnezisë institucionale

8 Shkurt 2021, 15:36 Nga DOSJA
REPORTAZHI: Monumentet e kulturës në Ishëm viktimë e

Rruga që bashkon Fushë Krujën me Ishmin është e ngushtë, por fatmirësisht është ditë pushimi dhe trafiku nuk duket i rënduar. Kemi lënë pas fshatrat e Bashkisë së Krujës dhe Isufi nga xhami i autoveturës përpiqet të më tregojë kullën 500-vjeçare që ndodhet në një nga kodrat e Gjuricajt, aty ku fillon edhe treva e Ishmit.

Dielli i fillimshkurtit ndriçon mirë edhe banesat rreth e qark, ndërsa entuziasmi i Isufit shuhet menjëherë: “Moo, sa keq! Qenka shembur çatia.”

Kulla që i ka dhënë edhe emrin kësaj lagjeje, është kthyer në një lloj simboli të zonës së Ishmit, por mesa duket tani nuk kthehemi dot.

Një grup ishmakësh, disa nga të cilat janë shpërngulur në Durrës dhe në Tiranë kanë lënë takim pranë varrit të piktorit me famë evropiane Ibrahim Kodra (22 prill 1918 – 7 shkurt 2006) për të nderuar kujtimin e tij në 15 vjetorin e vdekjes.

Përfaqësuesit e institucioneve si zakonisht mungojnë dhe bashkëfshatarët pa u larguar nga memoriali përfitojnë të flasin për Kodrën dhe për muzeun e shumëpritur, por duket se në këtë pikë janë të paqartë.

Dikush thotë se muzeu për piktorin e madh do të ngrihet në Likmetaj, aty ku ndodhen edhe themelet e shtëpisë ku ai u lind. Një tjetër ka informaconin se projekti do të zbatohetnë kodrinën përtej, aty ku pritet të ndërtohet një lagje e re pas tërmetit që e dëmtoi rëndë Ishmin në nëntor 2019, ndërsa shumicën e mban shpresa se muzeu i premtuar çdo dy vjet në fushata elektorale do të ngrihet pranë vendvarrimit të tij.

Ata vetë e kanë ruajtur amanetin e Kodrës, që banesa e tij e fundit të ishte në vendin ku lindi, e po ashtu disa vjet më parë nuk lejuan që varri i tij të zvendosej në Tiranë, sipas një projekti të ministrisë së Kulturës.

“Kodra është simboli ynë dhe mjafton që pasardhësit tanë të krenohen si stërnipat e tij,” flet i fundit Isuf Shehu, me të drejtën që i jep mosha e thyer.

Kalaja e Ishmit, mes dëmtimit dhe pronësive

Kalaja e Ishmit është pjesë e kompleksit, ku bashkë me vendvarrimin e Ibrahim Kodrës pritet të ndërtohet edhe Muzeu për jetën dhe krijimtarinë e Ibrahim Kodrës.

Hyrja kryesore e saj u bllokua 30 vjet më parë nga një punishte marangozi, ndërsa për lëvizjen e mjeteve dhe banorëve drejt banesave brenda kalasë shfrytëzohet pjesa e rrënuar e murit.

Avokati Sulë Mezini thotë për BIRN se bashkë me dëmtimin e mureve të hyrjes, rikonstruksioni i saj duhet të përballet edhe me pretendimet e pronësisë së dy familjeve.

Miqtë e Kodrës kujtojnë vështirësitë me pretendentët e pronës, kur në këtë shesh shoqata “Ishmi” organizoi para disa muajsh një Panair agroushqimor.

Kalaja e Ishmit është ndërtuar në mesin e shekullit 16-të dhe megjithëse ka statusin “Monument i trashëgimisë kulturore” pushteti lokal dhe ai qendror nuk e kanë penguar dot dëmtimin e fortifikimit në formë katërkëndore, jo vetëm nga agjentët atmosferikë, por edhe nga ndërhyrjet e banorëve të zonës që i ngritën shtëpitë e tyre në oborrin e brendshëm të saj.

Lulzim Bega, që ka drejtuar për shumë kohë shoqatën “Ibrahim Kodra” tha për BIRN se intelektualët e kësaj treve kanë kanë ngritur zërin edhe për gjendjen e bazilikës në Gjuricaj dhe për dëmtimet në Kullën 500-vjeçare të këtij fshati. Fatkeqësisht nuk jemi dëgjuar, njëlloj si për Kepin e Rodonit, ku një postbllok pengon lëvizjen e mjeteve dhe ku banorët e Ishmit duhet të hyjnë kundrejt pagesës,” shprehet i revoltuar Lulzimi.

Bazilika në Gjuricaj, gjithnjë e më e harruar

Bazilika e Gjuricajt është zbuluar 40 vjet më parë, duke hedhur dritë edhe mbi historinë e Ishmit në antikitetin e vonë. Banorët e vjetër të këtij fshati thonë se një pjesë e kolonave dhe kapiteleve që u gjetën nën tokë janë transferuar në muzetë e Durrësit dhe Tiranës.

Veprim Bajrami, që është rritur në këto kodra, mendon se kështu mund të jetë shpëtuar një pjesë e kësaj trashëgimie. “Shikoje si është tani – më tregon ai me dorë disa nga objektet që ndodhen nën ujë, në një nga hendeqet anësore pranë mureve antikë.

“Askush nuk e njeh ekzistencën e këtyre monumenteve, për sa kohë mungojnë tabelat treguese në rrugë,” ndërhyn avokati Sulë Mezini, i cili tashmë ka grumbulluar edhe toponiminë shekullore të trevës, një tjetër informacion që duhet ndarë me kureshtarët, sipas tij.

Bazilika e hershme ndodhet vetëm 200 metra mbi rrugën rajonale që shkon drejt Ishmit.

“Mendoni se sa njerëz frekuentojnë në fundjavë lokalet e fshatrave pranë, por mungesa e informacionit i ka “fshehur” monumentet nga sytë e vizitorëve,” thotë Mezini, sipas të cilet Ministria e Kulturës dhe Bashkia e Durrësit duhet të kryejnë detyrën e tyre.

Kulla e braktisur e familjes Kulla

Megjithëse duket nga rruga, të mbërrish në kullën që i ka dhënë emrin lagjes dhe fisit që banon këtu, nuk është aspak e lehtë.

400 metrat mes baltës dhe ujrave që rrjedhin nga kodra të krijojnë ndjesinë e një shtegu që i shërben vetëm bagëtive.

Dy gra që na përshëndesin teksa zbresin nga shtegu me baltë në xhade, e bëjnë edhe më të trishtuar pamjen që na pret.

Altin Kulla na thotë se familja e Beqir Kullës ka zbritur në fushë. “Beqiri me të vetët kanë ngritur një banesë pranë rrugës, pasi aty nuk rrihej më,” thotë Altini.

Kullës 3-katëshe, edhe kjo si për ironi “monument i trashëgimisë kulturore” nuk i ka mbetur asgjë nga krenaria e dikurshme, kur vendalinjtë thonin se i përkiste kohës së Skenderbeut.

Muret prej guri duken të lodhur, dy ballkonet e ngushtë me material druri e kanë humbur formën e tyre të parë dhe vetëm harqet mbi dyer me gurë të latuar na e rikthejnë përshtypjen e lavdisë së shkuar. Nuk kuptohet mirë, nëse dëmet janë pasoja të tërmetit të fundit, të mungesës së kujdesit apo të dyja bashkë, por rrënimi i pjesës ballore të çatisë të krijon bindjen se familja Kulla që jetonte në këto tre kate që prej pesë shekujsh nuk mund të rrezikonte më shumë.

Isuf Shehu nuk ka fjalë. Mësues i hershëm në vendlindje dhe veprimtar në mbështetje të pasurive të zonës ai prek me dorë muret e kahershme dhe thotë me zë të ulët.

“Mund të kujtohen tani, por ishte më e lehtë të ndërhyhej para se të rrënohej,” tha ai.

Marrë nga Reporter.al

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

kulture kulture durres ishem durres ishem

Sondazh

Poll
Art&Argëtim 7 Shkurt 2021, 16:06

Deputetja e njohur e PS-së Lindita Nikolla ka qenë e ftuar në rubrikën “Gjysma ime” tek E Diela Shqiptare së bashku më bashkëshortin e tij Ligor Nikolla. Ata ka...

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend

Grabitet me armë një bankë e nivelit të dytë në Tiranë