LIVE UPDATES
Art&Argëtim

REPORTAZHI: Monumentet e kulturës në Ishëm viktimë e amnezisë institucionale

8 Shkurt 2021, 15:36 Nga DOSJA
REPORTAZHI: Monumentet e kulturës në Ishëm viktimë e

Rruga që bashkon Fushë Krujën me Ishmin është e ngushtë, por fatmirësisht është ditë pushimi dhe trafiku nuk duket i rënduar. Kemi lënë pas fshatrat e Bashkisë së Krujës dhe Isufi nga xhami i autoveturës përpiqet të më tregojë kullën 500-vjeçare që ndodhet në një nga kodrat e Gjuricajt, aty ku fillon edhe treva e Ishmit.

Dielli i fillimshkurtit ndriçon mirë edhe banesat rreth e qark, ndërsa entuziasmi i Isufit shuhet menjëherë: “Moo, sa keq! Qenka shembur çatia.”

Kulla që i ka dhënë edhe emrin kësaj lagjeje, është kthyer në një lloj simboli të zonës së Ishmit, por mesa duket tani nuk kthehemi dot.

Një grup ishmakësh, disa nga të cilat janë shpërngulur në Durrës dhe në Tiranë kanë lënë takim pranë varrit të piktorit me famë evropiane Ibrahim Kodra (22 prill 1918 – 7 shkurt 2006) për të nderuar kujtimin e tij në 15 vjetorin e vdekjes.

Përfaqësuesit e institucioneve si zakonisht mungojnë dhe bashkëfshatarët pa u larguar nga memoriali përfitojnë të flasin për Kodrën dhe për muzeun e shumëpritur, por duket se në këtë pikë janë të paqartë.

Dikush thotë se muzeu për piktorin e madh do të ngrihet në Likmetaj, aty ku ndodhen edhe themelet e shtëpisë ku ai u lind. Një tjetër ka informaconin se projekti do të zbatohetnë kodrinën përtej, aty ku pritet të ndërtohet një lagje e re pas tërmetit që e dëmtoi rëndë Ishmin në nëntor 2019, ndërsa shumicën e mban shpresa se muzeu i premtuar çdo dy vjet në fushata elektorale do të ngrihet pranë vendvarrimit të tij.

Ata vetë e kanë ruajtur amanetin e Kodrës, që banesa e tij e fundit të ishte në vendin ku lindi, e po ashtu disa vjet më parë nuk lejuan që varri i tij të zvendosej në Tiranë, sipas një projekti të ministrisë së Kulturës.

“Kodra është simboli ynë dhe mjafton që pasardhësit tanë të krenohen si stërnipat e tij,” flet i fundit Isuf Shehu, me të drejtën që i jep mosha e thyer.

Kalaja e Ishmit, mes dëmtimit dhe pronësive

Kalaja e Ishmit është pjesë e kompleksit, ku bashkë me vendvarrimin e Ibrahim Kodrës pritet të ndërtohet edhe Muzeu për jetën dhe krijimtarinë e Ibrahim Kodrës.

Hyrja kryesore e saj u bllokua 30 vjet më parë nga një punishte marangozi, ndërsa për lëvizjen e mjeteve dhe banorëve drejt banesave brenda kalasë shfrytëzohet pjesa e rrënuar e murit.

Avokati Sulë Mezini thotë për BIRN se bashkë me dëmtimin e mureve të hyrjes, rikonstruksioni i saj duhet të përballet edhe me pretendimet e pronësisë së dy familjeve.

Miqtë e Kodrës kujtojnë vështirësitë me pretendentët e pronës, kur në këtë shesh shoqata “Ishmi” organizoi para disa muajsh një Panair agroushqimor.

Kalaja e Ishmit është ndërtuar në mesin e shekullit 16-të dhe megjithëse ka statusin “Monument i trashëgimisë kulturore” pushteti lokal dhe ai qendror nuk e kanë penguar dot dëmtimin e fortifikimit në formë katërkëndore, jo vetëm nga agjentët atmosferikë, por edhe nga ndërhyrjet e banorëve të zonës që i ngritën shtëpitë e tyre në oborrin e brendshëm të saj.

Lulzim Bega, që ka drejtuar për shumë kohë shoqatën “Ibrahim Kodra” tha për BIRN se intelektualët e kësaj treve kanë kanë ngritur zërin edhe për gjendjen e bazilikës në Gjuricaj dhe për dëmtimet në Kullën 500-vjeçare të këtij fshati. Fatkeqësisht nuk jemi dëgjuar, njëlloj si për Kepin e Rodonit, ku një postbllok pengon lëvizjen e mjeteve dhe ku banorët e Ishmit duhet të hyjnë kundrejt pagesës,” shprehet i revoltuar Lulzimi.

Bazilika në Gjuricaj, gjithnjë e më e harruar

Bazilika e Gjuricajt është zbuluar 40 vjet më parë, duke hedhur dritë edhe mbi historinë e Ishmit në antikitetin e vonë. Banorët e vjetër të këtij fshati thonë se një pjesë e kolonave dhe kapiteleve që u gjetën nën tokë janë transferuar në muzetë e Durrësit dhe Tiranës.

Veprim Bajrami, që është rritur në këto kodra, mendon se kështu mund të jetë shpëtuar një pjesë e kësaj trashëgimie. “Shikoje si është tani – më tregon ai me dorë disa nga objektet që ndodhen nën ujë, në një nga hendeqet anësore pranë mureve antikë.

“Askush nuk e njeh ekzistencën e këtyre monumenteve, për sa kohë mungojnë tabelat treguese në rrugë,” ndërhyn avokati Sulë Mezini, i cili tashmë ka grumbulluar edhe toponiminë shekullore të trevës, një tjetër informacion që duhet ndarë me kureshtarët, sipas tij.

Bazilika e hershme ndodhet vetëm 200 metra mbi rrugën rajonale që shkon drejt Ishmit.

“Mendoni se sa njerëz frekuentojnë në fundjavë lokalet e fshatrave pranë, por mungesa e informacionit i ka “fshehur” monumentet nga sytë e vizitorëve,” thotë Mezini, sipas të cilet Ministria e Kulturës dhe Bashkia e Durrësit duhet të kryejnë detyrën e tyre.

Kulla e braktisur e familjes Kulla

Megjithëse duket nga rruga, të mbërrish në kullën që i ka dhënë emrin lagjes dhe fisit që banon këtu, nuk është aspak e lehtë.

400 metrat mes baltës dhe ujrave që rrjedhin nga kodra të krijojnë ndjesinë e një shtegu që i shërben vetëm bagëtive.

Dy gra që na përshëndesin teksa zbresin nga shtegu me baltë në xhade, e bëjnë edhe më të trishtuar pamjen që na pret.

Altin Kulla na thotë se familja e Beqir Kullës ka zbritur në fushë. “Beqiri me të vetët kanë ngritur një banesë pranë rrugës, pasi aty nuk rrihej më,” thotë Altini.

Kullës 3-katëshe, edhe kjo si për ironi “monument i trashëgimisë kulturore” nuk i ka mbetur asgjë nga krenaria e dikurshme, kur vendalinjtë thonin se i përkiste kohës së Skenderbeut.

Muret prej guri duken të lodhur, dy ballkonet e ngushtë me material druri e kanë humbur formën e tyre të parë dhe vetëm harqet mbi dyer me gurë të latuar na e rikthejnë përshtypjen e lavdisë së shkuar. Nuk kuptohet mirë, nëse dëmet janë pasoja të tërmetit të fundit, të mungesës së kujdesit apo të dyja bashkë, por rrënimi i pjesës ballore të çatisë të krijon bindjen se familja Kulla që jetonte në këto tre kate që prej pesë shekujsh nuk mund të rrezikonte më shumë.

Isuf Shehu nuk ka fjalë. Mësues i hershëm në vendlindje dhe veprimtar në mbështetje të pasurive të zonës ai prek me dorë muret e kahershme dhe thotë me zë të ulët.

“Mund të kujtohen tani, por ishte më e lehtë të ndërhyhej para se të rrënohej,” tha ai.

Marrë nga Reporter.al

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

kulture kulture durres ishem durres ishem

Sondazh

Poll
Art&Argëtim 7 Shkurt 2021, 16:06

Deputetja e njohur e PS-së Lindita Nikolla ka qenë e ftuar në rubrikën “Gjysma ime” tek E Diela Shqiptare së bashku më bashkëshortin e tij Ligor Nikolla. Ata ka...

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet