6 interperlanca në Kuvend/ Seanca plenare nis me një minutë heshtje për vrasjen e efektivit në Korçë
Resorti në Zvërnec, Zhupa: S’ka turizëm të qëndrueshëm me beton të qëndrueshëm 4 Qershor, 1...
Resorti në Zvërnec, Zhupa: S’ka turizëm të qëndrueshëm me beton të qëndrueshëm 4 Qershor, 1...
E rëndë në Maliq/ Vritet polici gjatë operacionit për kapjen e një personi të kërkim, plagoset dhe nj&eu...
Pas më shumë se tre orësh, mbyllet protesta para Kryeministrisë/ Qytetarët thirrje: Nesër sërish në...
Tragjedia me dy viktima në Shëngjin, policia jep detaje: Të gjithë shtetas nga Kosova, tre persona në spital 3 Qersho...
LEPOSHË– Si adoleshente e mbyllur në një fshat malor patriarkal dhe të lidhur me traditat në veriun e largët të Shqipërisë, Jestina Grishaj mori një vendim radikal: Ajo do të jetonte pjesën tjetër të jetës së saj si burrë.
Ajo nuk donte të martohej në moshë të re dhe nuk i pëlqente gatimi, hekurosja ose “bërja e ndonjë prej gjërave që bëjnë gratë”, kështu që ajo iu bashkua grupit të njohur si “burrneshat” ose “meshkuj-femra.”
“Mora një vendim personal dhe u thashë atyre; Unë tani e turje jam burrë dhe nuk dua të martohem,”-kujton ajo. Pak gra sot do të donin të bëheshin ato që antropologët i quajnë “virgjëreshat e betuara” të Shqipërisë, një traditë që daton shekuj më parë. Ato betohen për beqarinë dhe gëzojnë privilegje mashkullore, të tilla si e drejta për të marrë vendime familjare, për të pirë duhan, për të pirë etj.
Doni tha se zgjedhja e saj u pranua gjerësisht, megjithëse nëna e saj vazhdoi të përpiqej ta bënte atë të ndryshonte mendje deri në ditën e vdekjes së saj në vitin 2019. Por ajo nuk e konsideron veten transgjinore.
Shumë, si Doni, u betuan në mënyrë që të shpëtonin nga martesa e detyruar; ndërsa të tjera sepse ndiheshin si burra.
“Shoqëria po ndryshon dhe burrenasht po vdesin,”-tha Jyuk Luli, një ekspert mbi traditat e veriut shqiptar. Ende nuk ka numra të saktë për sa kanë mbetur, por Doni, 56 vjeç, është ndoshta më i riu.
Të rejat tani mund të vendosin vetë, si psh. mbesa 20-vjeçare e tij, Valerjana Grishaj, e cila vendosi që në adoleshencë të linte malet dhe të transferohej në Tiranë. Ajo tregoi se fshati nuk ishte vend për të.
“Të gjithë miqtë e mi atje janë martuar që kur ishin 16 vjeç,”-tha ajo. Por ajo e kupton se përse halla e saj duhet të ndërmerrte atë vendim.
“Nuk kishte gra të forta dhe të pavarura. Për të qenë e tillë, duhet të bëheshe burrë. Un jam shumë me fat, por baballarët si babai im janë të rrallë,”-tha ajo duke vënë në dukje se shumica ende i bëjnë presion vajzave të tyre që të martohen që në adoleshencë.
“Patriarkalizmi ekziston akoma, edhe këtu në Tiranë,” tha mbesa e Donit.
“Por gratë e reja që jetojnë vetëm shpesh shihen si kurva. Megjithatë gratë sot kanë shumë më tepër liri se më parë, dhe nuk kanë nevojë të bëhen burrë për të jetuar jetën.”
Statusi i ulët i grave u dha atyre një avantazh, pasi i kurseu ato nga betejat që shkatërruan familjet shqiptare të veriut për shekuj me radhë, pasi burrat nga klanet grindavece vriteshin për gjakmarrje. Megjithatë gratë nuk llogariteshin.
Për shqiptarët që përpiqen për barazi gjinore, ky përkushtim ngjall ndjenja të përziera.
“Të thuash që nuk do të marr urdhra nga një burrë është feministe,” tha Rhea Nebravishta, një aktiviste për të drejtat e grave në Tiranë. Por shtoi ajo: Të detyrosh të jesh burrë në vend që të jesh grua, është absolutisht antifeministe dhe e tmerrshme.”
Disa burrnesha thanë se ata e deklaruan veten burra thjesht sepse nuk ishin ndjerë kurrë si gra.
“Unë jam ndjerë gjithmonë si një burrë, madje edhe si një djalë,”-tha Diana, 66 vjeçe, një banore e qytetit bregdetar të Durrësit. Ajo u rrit në veri para se të transferohej në jug të Durrësit. E lindur vetëm pak kohë pasi djali i vetëm i prindërve të saj vdiq nga një sëmundje, ajo beson se Zoti e kishte dërguar atë për të zëvendësuar vëllain e saj të vdekur.
Por burrneshat janë kundër ndryshimeve fizike, duke i konsideruar “kundër vullnetit të Zotit” dhe se njerëzit që e bëjnë “duhet të burgosen”.
“Unë jam një njeri në shpirtin tim, por të kesh organe gjenitale mashkullore nuk është ajo që të bën burrë.”
Doni tha se ishte e trishtuar që tradita e virgjëreshave të betuara së shpejti do të përfundonte, por vuri në dukje se mbesa e saj në Tiranë tani mund të jetojë si të dojë.
“Shoqëria ndryshon, por unë mendoj se kam marrë vendimin e duhur për kohën time,”-e mbylli ajo.
Marrë dhe përshatur nga NYTIMES
(k.m.dosja.al)
Iftar dhe politikë, a u prek Muaji i Ramazanit nga politikanët?
SHBA– E përditshmja amerikane “The Washington Post” ka përfshirë edhe një shqiptar në albumin e shkrepjeve më të mira të javës. Këtë herë, në 14-shen e pë...
BRITANI– Disa rajone të Britanisë së Madhe janë përfshirë nga shirat dhe përmbytjet të cilat kanë ‘pushtuar’ disa pjesë të Londrës.Sipas mediave përmbytjet kanë...
Sot u mbyllën Lojërat e 32-ta Olimpike “Tokio 2020”, me rekorde pozitive sa i përket arritjeve sportive. Emra të rinj fituesish iu shtuan gjeografisë olimpike, ...
GREQI– Gazetarja greke e televizionit “ERT”, Marina Demertzian ka bërë një gjest që ka marrë vëmendjen e gjithë vendit. Ka shpëtuar një kotele...
Guvernatori i Nju Jorkut, Andrew Cuomo, mund të përballet me akuza kriminale nëse hetuesit arrijnë në përfundimin se është i besueshëm një kallëzim penal që e a...
Kjo verë ka sjellë pak frymëmarrje për turizmit, pas sezonit të kaluar, që u dëmtua ndjeshëm si rrjedhojë e kufizimeve nga pandemia. Turizmi po u rikthehet grad...
KORE E VERIUT– Koreja e Veriut është ‘goditur’ nga përmbytjet dhe lideri i vendit Kim Jong-un i ka bërë thirrje ushtrisë për ndihmë në zonat e përmbytura.BBC ra...
BRITANI-Një 20-vjeçare, e cila kishte mbijetuar nga sulmi terrorist në Manchester në 22 maj të 2017 në koncertin e Ariana Grandes është gjendur papritur ...
KOSOVË-Refuzimi i tërësishëm i themelimit të Asociacionit të komunave serbe në Kosovë nuk po konsiderohet veprim i zgjuar për vendin dhe njohësit e procesi...
MAQEDONI E VERIUT- Hoxha i fshatit Llërcë të Komunës së Zhelinës ka publikuar disa fotografi me një veturë të re, tepër luksoze, të cilën e ka dhuratë. Përmes n...
