All - Scripts - 5
LIVE UPDATES
All - General - 1
Ekonomi

Pse Serbia dhe Maqedonia po e kalojnë më lehtë krizën, ndërsa Shqipëria pritet të bjerë me 5%

9 Maj 2020, 19:47 Nga DOSJA
Pse Serbia dhe Maqedonia po e kalojnë më lehtë krizën,
All - Paragraf - 1

TIRANË- Serbia dhe Maqedonia ndoqën politikën e nxitjes së eksporteve dhe prodhimit, ndërsa Shqipëria u përqendrua te koncesionet, duke mbajtur borxhin e lartë, çka e bën sot më të brishtën përballë krizës së COVID-19. I gjithë rajoni ka qenë vitet e fundit në një garë të ethshme për të tërhequr investimet e huaja. Në këtë garë, deri tani, ka pasur dy fitues të dukshëm, Serbia dhe Maqedonia.

Të dy këto shtete kanë zhvilluar politika të shumta mbështetëse për të afruar investime me vlerë të shtuar në teknologjinë e informacionit e industrinë prodhuese, kryesisht atë automotive, të cilat rrisin produktivitetin e ekonomisë, duke e bërë atë më konkurruese. Disa kompani, që janë ndër punëdhënësit më të mëdhenj të Maqedonisë, si “Johnson Matthey”, që i vetëm ka eksporte sa 70% të totalit të atyre shqiptare, kanë dashur të hyjnë dhe në vendin tonë.

Por mungesa e nxitësve dhe vizioni afatshkurtër i kanë mbajtur larg këto investime me vlerë të shtuar të lartë, duke u përqendruar tek avantazhi kryesor që ne kemi prej vitesh, ai i krahut të lirë të fuqisë punëtore. Sot Maqedonia dhe Serbia kanë përkatësisht eksporte të mallrave dhe shërbimeve sa 60 dhe 51% e Prodhimit të Brendshëm Bruto, në raport me 31% të Shqipërisë, sipas të dhënave zyrtare nga Komisioni Europian.

Në vend të përpjekjeve për të rritur konkurrueshmërinë dhe produktivitetin, siç vepruan fqinjët, Shqipëria u angazhua vitet e fundit në një sërë projektesh koncesionare të Partneritetit Publik-Privat (PPP), që siç është theksuar shpesh, nuk i sillnin asnjë vlerë të shtuar ekonomisë, përveç rritjes së fshehur të borxhit.

Pjesa më e madhe e tyre po rezultojnë me kosto tepër të fryra dhe jo eficiente, ku humbjet duket se janë shumë më të larta sesa përfitimet (rasti i koncesioneve në shëndetësi, ku në vitin 2018 u paguan 18 milionë euro për shërbimin e sterilizimit, që shteti mund ta kryente vetë, kur me këto para mund të ribëhej një spital modern nga e para). Një filozofi kjo krejt e kundërt nga modeli zhvillimor që po ndjekin vendet fqinjë me ne.

Kriza e COVID-19, e dyta pas tërmetit të fortë të 26 nëntorit, e gjeti Shqipërinë në momentin më të keq të mundshëm. Borxhi publik real (duke hequr efektin e kursit dhe detyrimet e fshehura) është më i lartë se 70% e PBB-së. Reformat fiskale nuk kanë funksionuar, presioni dhe risqet janë rritur, dhe në kushtet e rritjes së ulët ekonomike të parashikuar, herët a vonë do të duhet të merren masa korrigjuese. Në një kohë kur nevoja për investime në problemet themelore të ekonomisë sonë është e lartë, hapësirat për të kanalizuar fonde dhe hapësirat për korrigjime fiskale janë zvogëluar.

Kjo u reflektua dhe në momentin që lindi nevoja për paketat nxitëse, pasi masat për të frenuar përhapjen e pandemisë shkaktuan një shok ekonomik në vend, ashtu si në gjithë botën. Shqipëria, sipas të dhënave të Fondit Monetar Ndërkombëtar, rezulton vendi që ka dhënë ndihmën më të ulët direkte në rajon, me vetëm 0.86% të Prodhimit të Brendshëm Bruto, përkundrejt 3.2% të Serbisë. Ndërsa është vendi që pritet të ketë dhe rënien më të madhe ekonomike me -5%, përkundrejt -1.4% të Maqedonisë dhe -2.5% të Serbisë, sipas Bankës Botërore.

Alternativa e padiskutueshme që ndoqën të gjitha vendet për mbështetjen ekonomike ishte rritja e borxheve, por vendet që vitet e fundit kishin punuar për uljen e tij kishin më shumë hapësira fiskale për të vepruar.

Si për ironi, në 2015-n, Shqipëria dhe Serbia ishin në të njëjtat pozita, me borxhe publike në nivele të paqëndrueshme, në rreth 70% të Prodhimit të Brendshëm Bruto. Pas pesë vjetësh, Shqipëria ka mbetur në vend (e dyta me borxhin më të lartë në rajon pas Malit të Zi), ndërsa Serbia e ka ulur këtë tregues me rreth 15 pikë përqindje, në 54.6% të PBB-së. Një lehtësim ky, që i dha mundësinë të veprojë. Banka Botërore, në raportin e fundit rajonal, tha se vende si Serbia, të cilat kanë më shumë amortizatorë fiskalë, kanë mundur të financojnë programe më të mëdha mbështetëse, ndërsa madhësia e borxhit publik në Shqipëri dhe Mal të Zi zvogëlon hapësirën fiskale për reagime ndaj krizës.

Tërmeti dhe më pas kriza e paprecedentë e shkaktuar nga COVID-19 duhet të shërbejnë si një mësim për domosdoshmërinë e një qeverisjeje të përgjegjshme në menaxhimin e parave të qytetarëve, në të mirë të ekonomisë, dhe jo të interesave të ngushta. Ashtu siç paralajmëron dhe Banka Botërore, “Në mënyrë që rikuperimi ekonomik të jetë sa më i qëndrueshëm në periudhë afatmesme, disa vende të rajonit duhet të punojnë për t’i bërë ekonomitë e tyre më rezistente ndaj goditjeve; të gjitha vendet duhet të vazhdojnë gjithashtu reformat strukturore me qëllim rritjen e produktivitetit”.

(Marrë nga Monitor.al)

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

ekonomi ekonomi demi ekonomik nga covid-19 ekonomia pas koronavirusit demi ekonomik nga covid-19 ekonomia pas koronavirusit

All - ArticleEnd - 1
All - ArticleEnd - 1
All - ArticleEnd - 1
All - ArticleEnd - 2
All - ArticleEnd - 2

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje