LIVE UPDATES
Politike

Sulmet kibernetike, Rama: S'kërkuan aktivizimin e nenit të luftës, por na ndihmoni financiarisht, çdo dollar vlerësohet (Çfarë është NENI 5)

Rama tha se qeveria shqiptare ka diskutuar shumë herë dërgimin e çështjes në NATO për aktivizimin e NENIT 5, që do të thotë që një sulm ndaj një vendi të konsiderohet si sulm ndaj të gjithëve. Por, si përfundim, Rama thotë që ka vendosur të mos e ndërmarrë këtë hap.

5 Tetor 2022, 20:45 Nga F.M
Sulmet kibernetike, Rama: S'kërkuan aktivizimin e nenit të
Edi Rama

BRUKSEL- Kryeministri Edi Rama ka kërkuar ndihmë financiare nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës pas sulmeve kibernetike që u realizuan nga Irani. Në një intervistë për Politico.eu, Rama tha se qeveria shqiptare ka diskutuar shumë herë dërgimin e çështjes në NATO për aktivizimin e NENIT 5, që do të thotë që një sulm ndaj një vendi të konsiderohet si sulm ndaj të gjithëve. Por, si përfundim, Rama thotë që ka vendosur të mos e ndërmarrë këtë hap. Gjithsesi ai nuk heq dorë nga kërkesa për ndihmë dhe thotë se Shtetet e Bashkuara të Amerikës duhet të tregojnë se janë krah aleatëve e Shqipërisë.

“Shqipëria u godit nga sulme kibernetike në fillim të këtij viti aq dobësuese sa qeveria mendoi të thirrej në një deklaratë të NATO-s që mund të kishte tërhequr të gjitha vendet anëtare në konfrontim me Iranin. Do të ishte hera e parë që një shtet anëtar i NATO-s përdori një sulm kibernetik për të thirrur Nenin Pesë, i cili e trajton një sulm kundër një anëtari si një sulm kundër të gjithëve, që kërkon mbrojtje kolektive. Në fund, Shqipëria vendosi të mos e ndërmerrte atë veprim në vend që të rrezikonte përshkallëzimin dhe të antagonizonte aleatët e fuqishëm. Kam shumë respekt për miqtë dhe aleatët tanë për t’u thënë atyre se çfarë duhet të bëjnë. Ne jemi gjithmonë shumë të kujdesshëm që të jemi shumë të përulur në vlerësimet tona,”- tha Rama ndër të tjera.

Rama shton se sulmi i korrikut, i cili e detyroi vendin të mbyllte faqet e internetit në të gjithë qeverinë që përdoreshin për gjithçka, nga pagesa e shërbimeve komunale deri te marrja e patentë shoferit, kapi kulmin.

 “Është njësoj si të bombardosh një vend. 95% e shërbimeve qeveritare të Shqipërisë ofrohen në internet, që do të thotë se operacionet e përditshme ndërpriten në zyrat qeveritare në të gjithë vendin. Hakerët gjithashtu u përpoqën të fshinin të dhënat e ndjeshme, por nuk ia dolën,”- tha Rama për sulmin kibernetik, i cili i atribuohej hakerave iranianë. 

Shqipëria ndërpreu marrëdhëniet diplomatike me Iranin si kundërpërgjigje, që besohet se është hera e parë që një komb e ndërmerr këtë hap për shkak të një sulmi kibernetik. Si hakmarrje e mundshme për ndërprerjen e marrëdhënieve, hakerat iranianë sulmuan sërish Shqipërinë në fillim të shtatorit, duke çaktivizuar disa sisteme të përdorura në përpunimin kufitar dhe doganor. Rama paralajmëroi se pret më shumë sulme nga Irani dhe po punon për të forcuar mbrojtjen kibernetike.

FBI dhe Agjencia e Sigurisë Kibernetike dhe Sigurisë së Infrastrukturës dolën me një raport të përbashkët në shtator, duke treguar se si hakerët iranianë fituan akses në rrjetet shqiptare 14 muaj përpara se të kryhej sulmi, duke vjedhur periodikisht emailet e lidhura me qeverinë e Shqipërisë. Qeveria britanike vuri në dukje në një alarm të veçantë se emailet e Ramës ishin ndër ato të aksesuara.

Rama vuri në dukje ndihmën e SHBA pas sulmit, e cila përfshinte dhënien e ekspertizës personalisht për të hetuar incidentin, si një "mbështetje të madhe" dhe tha se Shqipëria aktualisht është në pritje të ndihmës financiare të SHBA për përpjekjet e mbrojtjes kibernetike.

“Çdo dollar që do të vijë do të vlerësohet shumë”, tha Rama. "Unë mendoj se ata duhet dhe do të tregojnë se na mbështesin në këtë situatë."

Çfarë është NENI 5?

NENI 5 mund të përfshijë hakmarrje kibernetike kundër vendit sulmues nga të gjithë anëtarët e NATO-s ose sanksione gjymtuese. Dispozita është vënë në veprim vetëm një herë, disa ditë pas sulmeve të 11 shtatorit në Shtetet e Bashkuara. Vendet anëtare të NATO-s duhet t'i vijnë në ndihmë kombit që thërret Nenin 5, por secili vend anëtar mund të përcaktojë masën e përgjigjes së tyre.

Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s Jens Stoltenberg tha në vitin 2018 se niveli i sulmit kibernetik për të shkaktuar mbrojtjen kolektive "duhet të mbetet qëllimisht i paqartë.”

Më pyesin shpesh, 'në çfarë rrethanash NATO do të nxiste Nenin Pesë në rast të një sulmi kibernetik?' Përgjigja ime është: do të shohim”, tha Stoltenberg në atë kohë.

Jim Lewis, drejtor i Programit të Teknologjive Strategjike në Qendrën për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare, tha se NATO ka të ngjarë të punojë ende përmes "menysë së opsioneve" që do të përdorte për t'iu përgjigjur një sulmi kibernetik. "Do të jetë e çrregullt për një kohë derisa të zgjidhim se çfarë mund të bëhet pa dhunë që mund të ketë dhe efekt."

Sulmet kibernetike iraniane mund të kenë shkaktuar përçarje, por nuk çuan në ndonjë vdekje ose shkatërrim të përhershëm të sistemeve. Këto fakte, të shoqëruara me vogëlsinë që ka Shqipëria si vend, për sa i përket gjeografisë dhe popullsisë, e bën edhe më të largët nxitjen e Nenit 5.

"Nëse sulmi do të kishte qenë më i dëmshëm, ata mund të kishin marrë një mbështetje," tha Lewis. "Askush nuk u lëndua, kështu që është e vështirë të thuhet se është i nevojshëm neni pesë."

Pushtimi rus i Ukrainës i ka intensifikuar këto diskutime, duke pasur parasysh paralajmërimet e fundit se Rusia po përgatitet të intensifikojë sulmet kibernetike kundër Ukrainës me afrimin e muajve të dimrit dhe se një sulm kibernetik kundër Ukrainës mund të përhapet në vendet fqinje që i përkasin NATO-s.

Shumë anëtarë të NATO-s, duke përfshirë Shqipërinë, kanë ofruar mbështetje për sigurinë kibernetike për Ukrainën.

“Ne kemi bërë pjesën tonë”, tha Rama për ndihmën e Shqipërisë, “por ajo që ka ndodhur me Iranin imponon një shpejtësi tjetër”.

NATO dhe vendet anëtare të saj morën veprime për të mbështetur Shqipërinë pas goditjes së korrikut. NATO lëshoi ​​një deklaratë duke dënuar sulmin dhe duke u zotuar të ofrojë mbështetje për të forcuar mbrojtjen kibernetike të Shqipërisë. Departamenti Amerikan i Thesarit sanksionoi agjencinë e inteligjencës iraniane dhe udhëheqësin e saj, dhe Departamenti i Drejtësisë paditi hakerët e dyshuar iranianë për sulme të përhapura kundër infrastrukturës kritike globale.

edi rama irani sulmon shqiperine

Sondazh

Poll

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion