LIVE UPDATES
Politike

Sulmet kibernetike, Rama: S'kërkuan aktivizimin e nenit të luftës, por na ndihmoni financiarisht, çdo dollar vlerësohet (Çfarë është NENI 5)

Rama tha se qeveria shqiptare ka diskutuar shumë herë dërgimin e çështjes në NATO për aktivizimin e NENIT 5, që do të thotë që një sulm ndaj një vendi të konsiderohet si sulm ndaj të gjithëve. Por, si përfundim, Rama thotë që ka vendosur të mos e ndërmarrë këtë hap.

5 Tetor 2022, 20:45 Nga F.M
Sulmet kibernetike, Rama: S'kërkuan aktivizimin e nenit të
Edi Rama

BRUKSEL- Kryeministri Edi Rama ka kërkuar ndihmë financiare nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës pas sulmeve kibernetike që u realizuan nga Irani. Në një intervistë për Politico.eu, Rama tha se qeveria shqiptare ka diskutuar shumë herë dërgimin e çështjes në NATO për aktivizimin e NENIT 5, që do të thotë që një sulm ndaj një vendi të konsiderohet si sulm ndaj të gjithëve. Por, si përfundim, Rama thotë që ka vendosur të mos e ndërmarrë këtë hap. Gjithsesi ai nuk heq dorë nga kërkesa për ndihmë dhe thotë se Shtetet e Bashkuara të Amerikës duhet të tregojnë se janë krah aleatëve e Shqipërisë.

“Shqipëria u godit nga sulme kibernetike në fillim të këtij viti aq dobësuese sa qeveria mendoi të thirrej në një deklaratë të NATO-s që mund të kishte tërhequr të gjitha vendet anëtare në konfrontim me Iranin. Do të ishte hera e parë që një shtet anëtar i NATO-s përdori një sulm kibernetik për të thirrur Nenin Pesë, i cili e trajton një sulm kundër një anëtari si një sulm kundër të gjithëve, që kërkon mbrojtje kolektive. Në fund, Shqipëria vendosi të mos e ndërmerrte atë veprim në vend që të rrezikonte përshkallëzimin dhe të antagonizonte aleatët e fuqishëm. Kam shumë respekt për miqtë dhe aleatët tanë për t’u thënë atyre se çfarë duhet të bëjnë. Ne jemi gjithmonë shumë të kujdesshëm që të jemi shumë të përulur në vlerësimet tona,”- tha Rama ndër të tjera.

Rama shton se sulmi i korrikut, i cili e detyroi vendin të mbyllte faqet e internetit në të gjithë qeverinë që përdoreshin për gjithçka, nga pagesa e shërbimeve komunale deri te marrja e patentë shoferit, kapi kulmin.

 “Është njësoj si të bombardosh një vend. 95% e shërbimeve qeveritare të Shqipërisë ofrohen në internet, që do të thotë se operacionet e përditshme ndërpriten në zyrat qeveritare në të gjithë vendin. Hakerët gjithashtu u përpoqën të fshinin të dhënat e ndjeshme, por nuk ia dolën,”- tha Rama për sulmin kibernetik, i cili i atribuohej hakerave iranianë. 

Shqipëria ndërpreu marrëdhëniet diplomatike me Iranin si kundërpërgjigje, që besohet se është hera e parë që një komb e ndërmerr këtë hap për shkak të një sulmi kibernetik. Si hakmarrje e mundshme për ndërprerjen e marrëdhënieve, hakerat iranianë sulmuan sërish Shqipërinë në fillim të shtatorit, duke çaktivizuar disa sisteme të përdorura në përpunimin kufitar dhe doganor. Rama paralajmëroi se pret më shumë sulme nga Irani dhe po punon për të forcuar mbrojtjen kibernetike.

FBI dhe Agjencia e Sigurisë Kibernetike dhe Sigurisë së Infrastrukturës dolën me një raport të përbashkët në shtator, duke treguar se si hakerët iranianë fituan akses në rrjetet shqiptare 14 muaj përpara se të kryhej sulmi, duke vjedhur periodikisht emailet e lidhura me qeverinë e Shqipërisë. Qeveria britanike vuri në dukje në një alarm të veçantë se emailet e Ramës ishin ndër ato të aksesuara.

Rama vuri në dukje ndihmën e SHBA pas sulmit, e cila përfshinte dhënien e ekspertizës personalisht për të hetuar incidentin, si një "mbështetje të madhe" dhe tha se Shqipëria aktualisht është në pritje të ndihmës financiare të SHBA për përpjekjet e mbrojtjes kibernetike.

“Çdo dollar që do të vijë do të vlerësohet shumë”, tha Rama. "Unë mendoj se ata duhet dhe do të tregojnë se na mbështesin në këtë situatë."

Çfarë është NENI 5?

NENI 5 mund të përfshijë hakmarrje kibernetike kundër vendit sulmues nga të gjithë anëtarët e NATO-s ose sanksione gjymtuese. Dispozita është vënë në veprim vetëm një herë, disa ditë pas sulmeve të 11 shtatorit në Shtetet e Bashkuara. Vendet anëtare të NATO-s duhet t'i vijnë në ndihmë kombit që thërret Nenin 5, por secili vend anëtar mund të përcaktojë masën e përgjigjes së tyre.

Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s Jens Stoltenberg tha në vitin 2018 se niveli i sulmit kibernetik për të shkaktuar mbrojtjen kolektive "duhet të mbetet qëllimisht i paqartë.”

Më pyesin shpesh, 'në çfarë rrethanash NATO do të nxiste Nenin Pesë në rast të një sulmi kibernetik?' Përgjigja ime është: do të shohim”, tha Stoltenberg në atë kohë.

Jim Lewis, drejtor i Programit të Teknologjive Strategjike në Qendrën për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare, tha se NATO ka të ngjarë të punojë ende përmes "menysë së opsioneve" që do të përdorte për t'iu përgjigjur një sulmi kibernetik. "Do të jetë e çrregullt për një kohë derisa të zgjidhim se çfarë mund të bëhet pa dhunë që mund të ketë dhe efekt."

Sulmet kibernetike iraniane mund të kenë shkaktuar përçarje, por nuk çuan në ndonjë vdekje ose shkatërrim të përhershëm të sistemeve. Këto fakte, të shoqëruara me vogëlsinë që ka Shqipëria si vend, për sa i përket gjeografisë dhe popullsisë, e bën edhe më të largët nxitjen e Nenit 5.

"Nëse sulmi do të kishte qenë më i dëmshëm, ata mund të kishin marrë një mbështetje," tha Lewis. "Askush nuk u lëndua, kështu që është e vështirë të thuhet se është i nevojshëm neni pesë."

Pushtimi rus i Ukrainës i ka intensifikuar këto diskutime, duke pasur parasysh paralajmërimet e fundit se Rusia po përgatitet të intensifikojë sulmet kibernetike kundër Ukrainës me afrimin e muajve të dimrit dhe se një sulm kibernetik kundër Ukrainës mund të përhapet në vendet fqinje që i përkasin NATO-s.

Shumë anëtarë të NATO-s, duke përfshirë Shqipërinë, kanë ofruar mbështetje për sigurinë kibernetike për Ukrainën.

“Ne kemi bërë pjesën tonë”, tha Rama për ndihmën e Shqipërisë, “por ajo që ka ndodhur me Iranin imponon një shpejtësi tjetër”.

NATO dhe vendet anëtare të saj morën veprime për të mbështetur Shqipërinë pas goditjes së korrikut. NATO lëshoi ​​një deklaratë duke dënuar sulmin dhe duke u zotuar të ofrojë mbështetje për të forcuar mbrojtjen kibernetike të Shqipërisë. Departamenti Amerikan i Thesarit sanksionoi agjencinë e inteligjencës iraniane dhe udhëheqësin e saj, dhe Departamenti i Drejtësisë paditi hakerët e dyshuar iranianë për sulme të përhapura kundër infrastrukturës kritike globale.

edi rama irani sulmon shqiperine

Sondazh

Poll

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?