Temperaturat deri në 48 gradë Celsius, vala e të nxehtit në Evropë arrin kulmin, disa shtete 'pushtohen' nga flakët

Zjarr ne Kouvaras

GREQI- Pamje apokaliptike nga Kouvras, një nga zonat më të prekura të Greqisë nga zjarret masive që kanë përfshirë vendin prej disa ditësh, si paosjë e temperaturave të nxehta verore. 

Siç shihet edhe në pamjet e publikuar nga prestigjozja britanike 'The Guardian', një sipërfaqe e madhe terreni pyjor është shkrumbuar nga zjarri. Pamjet me dron tregojnë edhe disa banesa të braktisura të shkrumbuara tërësisht nga flakët masive. 

Situata aktuale në disa zona të vendit paraqitet kritike.

gazetarja ne Greqi

GREQI- Situata në Agios Charalambos në Korinthia është jashtëzakonisht e rrezikshme, për shkak të zjarrit që vijon të përhapet duke djegur gjithçka. Në këtë kuadër, aventura e përjetuar nga gazetarja e OREN-it, Eleftheria Spyraki ka qenë e frikshme, pasi teksa transmetonte drejtpërdrejt, flakët i kanë rënë në krah, duke vënë në rrezik atë dhe ekipin e televizionit. 

Siç shihet tek pamjet, flakët janë përhapur vetëm pak metra më tutje. Pemët janë përfshirë nga flakët dhe shpërthime ndodhin në pjesë të ndryshme të zonës së djegur, ndërsa atmosfera për shkak të tymit të dendur është mbytëse. 

Ekipi televiziv ndodhej në vendngjarje, ndërsa flakët kishin dalë jashtë kontrollit. Mirëpo, gjatë transmetimit të drejtpërdrejtë, flakët iu afruan gazetares dhe operatorit të OREN-it, ndërkohë që pati shpërthime që ndoshta kanë ardhur nga objekte të gazit natyror.

Gazetarja e OREN, Eleftheria Spyrakis, nuk e fshehu tmerrin dhe panikun e saj në transmetimin e drejtpërdrejtë, duke i kërkuar kameramanit, Panagiotis Lianos, të largohej menjëherë nga vendi i ngjarjes.

“Duhet të largohemi! Eja pak më shpejt, Pano! Ka flakë kudo. Shkoni, shkoni, shkoni!", dëgjohet duke thënë gazetarja teksa vrapon për të shpëtuar nga zjarri.

Harta

SHBA- Vapa ekstreme ka prekur pjesë të mëdha të hemisferës veriore. Njëra pas tjetrës, valët e të nxehtit alternojnë në të gjithë Evropën, veçanërisht në jug të kontinentit, si dhe në pjesë të Kinës dhe SHBA. Në të njëjtën kohë, reshjet e mëdha të shiut shkaktuan përmbytje shkatërruese dhe morën jetë njerëzish në disa vende, duke përfshirë Republikën e Koresë, Japoninë dhe Shtetet e Bashkuara verilindore.

Në shumë vende të botës, parashikohet që sot të jetë dita më e nxehtë e regjistruar. Një pjesë e madhe e Evropës Jugore dhe Mesdheut është prekur nga nxehtësia ekstreme që vjen nga Afrika e Veriut. Në një sërë qytetesh italiane, përfshirë edhe Romën, pritet që sot temperatura të kalojë 40 gradë, ndërsa në Sardenjë mund të arrijë deri në 46 gradë Celsius. E njëjtë është situata edhe  në Spanjë dhe Greqi, ku zjarret në pyje shkaktojnë probleme shtesë. 

I nxehti pushtoi edhe Kinën. Në provincën e Qinyang, në perëndim të vendit, të dielën në orën 19:00, stacioni meteorologjik në fshatin Sanbao, pranë vendit të oazit Turpan, mati 52.2 gradë Celsius. Temperatura e mëparshme rekord e matur nga ai stacion në vitin 2017 ishte 50.6. Qinyang është një zonë gjysmë e shkretë që kufizohet me disa vende të Azisë Qendrore dhe zakonisht është rajoni më i ngrohtë në Kinë. Gati 230,000 njerëz në Guangdong u evakuuan në vend të sigurt deri në orën 17:00 sipas kohës lokale.

80 milionë njerëz janë të ekspozuar ndaj valës së të nxehtit nga Florida jugore dhe Bregu i Gjirit në jug dhe jugperëndim të SHBA-së, pjesë të New England-it dhe zonat përgjatë mesit të Atlantikut përballen me stuhi dhe përmbytje. Të paktën katër persona vdiqën të shtunën nga përmbytjet në qytetin Upper Makefield në Pensilvani, rreth 30 kilometra nga Filadelfia.

Kushtet ekstreme të motit, një fenomen gjithnjë e më i zakonshëm në klimën tonë gjithnjë e më të nxehtë, kanë një ndikim të madh në shëndetin e njeriut, ekosistemet, bujqësinë, energjinë dhe furnizimin me ujë. Kjo thekson urgjencën në rritje të reduktimit sa më të shpejtë dhe të thellë të emetimeve të gazeve serrë.

Simon Lewis, profesor i shkencës së ndryshimeve globale në Universitetin e Londrës, paralajmëroi se njerëzimi duhet të përgatitet për valë edhe më të rënda të të nxehtit në të ardhmen.

'Ky eshte vetem fillimi. Kjo është ajo që ndryshimi i klimës mund të bëjë me vetëm 1.2 gradë Celsius ngrohje. Politikat aktuale globale na çojnë në 2.7 gradë ngrohje deri në vitin 2100. Është vërtet e frikshme'- tha Lewis për Sky News.

Sipas tij, shoqëria do të duhet të përshtatet me temperaturat ekstreme.

'Një reduktim i plotë, i shpejtë dhe i përhershëm i emetimeve të karbonit në zero neto mund të ndalojë ngrohjen, por njerëzimi do të duhet të përshtatet me valët e të nxehtit edhe më të rënda në të ardhmen'- shtoi Lewis.

Shkencëtarët tashmë po parashikojnë se zhvillimi i El Niño ka të ngjarë ta bëjë vitin 2023 vitin më të ngrohtë të regjistruar. Ata kanë frikë se ka të ngjarë të shtyjë përkohësisht botën të kapërcejë pragun kyç të ngrohjes prej 1.5 gradë Celsius, të vendosur nga marrëveshja e Parisit për klimën./Dosja.al

Foto ilustruese

Kombet e Bashkuara paralajmërojnë se bota duhet të përgatitet për t'u përballur me valët gjithnjë e më intensive të të nxehtit në ditët në vijim. 

"Bota duhet të përgatitet për valë të nxehta më intensive," u tha gazetarëve në Gjenevë John Nairn, një këshilltar i lartë i nxehtësisë ekstreme në Organizatën Botërore Meteorologjike të OKB-së (WMO).

Autoritetet shëndetësore kanë dhënë alarme nga Amerika e Veriut në Evropë dhe Azi, duke u bërë thirrje njerëzve të qëndrojnë të hidratuar, shkruajnë mediat e huaja. 

Nxehtësia është një rrezik për shëndetin për shkak të urbanizimit në rritje, rritjes së ekstremeve të temperaturës së lartë dhe ndryshimeve demografike në vendet me popullsi në plakje. 

Foto ilustruese

Pavarësisht nëse jeni pa energji elektrike, duke duruar nxehtësinë ekstreme ose duke u përpjekur të kurseni para, ka mënyra për t'u ndjerë rehat pa ftohje artificiale.

Sipas Institutit Kombëtar të Shëndetit të SHBA, trupi nuk duhet të jetë shumë i nxehtë për një kohë të gjatë, pasi nxehtësia e tepërt mund të dëmtojë trurin dhe organet e tjera. Djersitja është sistemi natyror i ftohjes së trupit, por kur kjo nuk mjafton, ekziston rreziku i shtuar për zhvillimin e sëmundjes së lidhur me nxehtësinë, hiperterminë - shenjat e së cilës përfshijnë ngërçe nga nxehtësia, edemë nga nxehtësia dhe goditje nga nxehtësia. 

Nxehtësia  e kombinuar me lagështinë e lartë  e përkeqëson këtë rrezik, pasi niveli i ngopjes së ajrit bën që djersa të grumbullohet në lëkurë, duke parandaluar që trupi të ftohet në mënyrë natyrale.

Qëndrimi i ftohtë mund të bëhet duke përdorur disa furnizime bazë dhe duke ditur se si të manipuloni shtëpinë tuaj për të kontrolluar temperaturat e saj. Ja se si:

Qëndroni të hidratuar: Kur jeni të nxehtë dhe të skuqur,  hidratimi i vetes  është hapi i parë dhe kryesor drejt ftohjes, tha Wendell Porter, një ligjërues i lartë emeritus  në inxhinierinë bujqësore dhe biologjike në Universitetin e Floridës. Temperatura e ujit nuk ka rëndësi pasi trupi juaj do ta ngrohë atë, shtoi ai. Nëse trupi juaj vuan nga nxehtësia dhe duhet të ftohet, nuk mund ta bëjë këtë pa lagështi të mjaftueshme, pasi trupi  ftohet duke djersitur.

Bëni një dush të freskët: Marrja e një dush të ftohtë ose  një banjë  ndihmon në ftohjen e trupit tuaj duke ulur temperaturën e brendshme, tha Porter. Për një shpërthim më të freskët, provoni sapun me nenexhik. Mentol në vajin e mentes  aktivizon receptorët e trurit  që i tregojnë trupit tuaj  se diçka që po hani ose ndjeni se është e ftohtë.

Përdorni lecka të ftohta në qafë ose kyçe: Vendosni një leckë të ftohtë ose qese akulli (pako)  në kyçet e dorës ose mbështilleni rreth qafës për të ftohur trupin tuaj. Këto pika pulsi janë zona ku enët e gjakut janë afër lëkurës, kështu që ju do të  ftoheni  më shpejt.

Mbyllni perdet tuaja: Nëse keni dritare që shikojnë drejtimin e diellit nga mëngjesi deri në pasdite, mbyllni perdet ose blindat mbi to për të "mbajtur që dielli të hyjë direkt në shtëpi dhe të nxehet brenda", tha Porter.

Flini me rroba prej liri: Pambuku është një nga materialet më të frymëmarrjes, kështu që çarçafët ose batanijet e pambukut mund t'ju ndihmojnë të mbani të freskët gjatë natës. Sa më i ulët të jetë numri i fijeve të pambukut, aq më i frytshëm është ai, tha Porter. Kjo për shkak se numri më i lartë i fijeve ka më shumë thurje për inç katror.

Marrë dhe përshtatur nga CNN. 

Temperaturat në Hungari

HUNGARI- Temperatura përvëluese kanë përfshirë gjatë kësaj jave edhe Hungarinë. Autoritetet hungareze paralajmërojnë se rritja e temperaturave dhe moti i nxehtë do të zgjasë deri në mbrëmjen e së mërkurës. Autoritetet gjithashtu njoftojnë se janë marrë masa për të strehuar të pastrehët, shkruan CNN. 

"Janë marrë gjithashtu masa për të siguruar akses në një vend të sigurt për të pastrehët dhe këdo tjetër që përjeton vështirësi," sipas një deklarate të lajmeve të qeverisë të hënën.

Aktualisht temperaturat në kryeqytetin e Hungarisë, Budapest arrijnë në 31 gradë Celsius (87.8 gradë Fahrenheit), ndërsa zona të tjera në Hungari, termometri shënon deri në 34 gradë Celsius (93.2 gradë Fahrenheit). 

foto ilustruese

EUROPË- Temperaturat tepër të larta pritet të vazhdojnë në pjesë të Evropës Jugore këtë javë, ndërsa kontinenti po përgatitet për valën e dytë ekstreme të të nxehtit, shkruan CNN. Sipas ekspertëve vala e të nxehtit "Cerberus" e javës së kaluar po i hap rrugën një tjetre të cilën sinoptikanët italianë e kanë quajtur "Charon".

Hannah Cloke, një shkencëtare klimatike dhe profesore në Universitetin e Reading, e krahasoi efektin me atë të një furre gjigante mbi Mesdhe.

“Flluska e ajrit të nxehtë që është fryrë mbi Evropën Jugore e ka kthyer Italinë dhe vendet përreth në një furrë gjigande picash. Ajri i nxehtë që u fut nga Afrika tani po qëndron i vendosur, me presion të lartë që do të thotë se nxehtësia në det, tokë dhe ajër të ngrohtë vazhdon të rritet, tha ajo në një deklaratë të hënën.

Italia, Spanja dhe Greqia tashmë janë përballur me nxehtësi të pandërprerë prej ditësh, por Agjencia Evropiane e Hapësirës ka paralajmëruar se vala e të nxehtit sapo ka filluar. Në Itali, e cila është goditur veçanërisht rëndë, temperaturat në shumë qytete pritet të rriten mbi 40 gradë Celsius. Temperaturat e larta arritën në 52.2 gradë Celsius (126 Fahrenheit) të dielën në Kinën veriperëndimore. Ndërsa në SHBA, Lugina e Vdekjes në Kaliforni arriti gati 52 gradë Celsius (125.6) të dielën.

Vetëm fillimi

Ndërsa kriza klimatike e shkaktuar nga njeriu përshpejtohet, shkencëtarët e kanë të qartë se ngjarjet ekstreme të motit si valët e të nxehtit do të bëhen më të shpeshta dhe më intensive. Temperaturat globale janë rritur tashmë 1.2 gradë Celsius nga nivelet para-industriale për shkak të djegies së njerëzve nga karburantet fosile që ngrohin planetin.

“Ky është vetëm fillimi,” -tha Simon Lewis, kryetar i shkencës së ndryshimeve globale në Kolegjin Universitar në Londër.

“Siç ranë dakord shkencëtarët vitin e kaluar: Ekziston një dritare e mundësive që mbyllet me shpejtësi për të siguruar një të ardhme të qëndrueshme dhe të qëndrueshme për të gjithë. Shkurtimet e thella, të shpejta dhe të qëndrueshme në emetimet e karbonit mund të ndalojnë ngrohjen, por njerëzimi do të duhet të përshtatet me valët e të nxehtit edhe më të rënda në të ardhmen”- tha ai.

Vapa ekstreme është ndër fenomenet më vdekjeprurëse të motit.

Chris Hilson, drejtori i Qendrës për Klimë dhe Drejtësi të Universitetit të Reading, vuri në dukje “raportet e lajmeve nga pikat e nxehta turistike si Akropoli dhe Roma kanë prirur ta bëjnë këtë ngjarje ekstreme të motit të duket thjesht si një shqetësim i pushimeve verore”.

Megjithatë, tha ai, realiteti është se “këto valë të nxehti shpesh çojnë në shumë vdekje të parakohshme, veçanërisht në mesin e të moshuarve“.

Temperaturat në rritje në Itali, Greqi dhe Spanjë

Ndërsa një anticiklon me presion të lartë shtyn nga Afrika e Veriut, temperaturat në Evropë pritet t’i afrohen ose madje të thyejnë rekordin e kontinentit prej 48.8 gradë Celsius të vendosur në vitin 2021, sipas ESA.

Kulmi i nxehtësisë në Itali do të jetë mes të hënës dhe të mërkurës, sipas shërbimit italian të lajmeve të motit Meteo.it, me temperatura që pritet të ngjiten mbi 45 gradë Celsius në disa pjesë të vendit. Temperaturat do të mbeten të larta gjatë natës që do të thotë se do të ketë pak pushim nga vapa.

Autoritetet italiane kanë këshilluar njerëzit të pinë shumë ujë, të hanë vakte më të lehta dhe të shmangin rrezet e diellit direkte nga ora 11:00 deri në orën 18:00.

Në Greqi, ku temperaturat janë rritur mbi 40 gradë Celsius (104 gradë Fahrenheit), autoritetet u detyruan të mbyllin Akropolin në Athinë, nga mesdita deri në orën 17:00 me orën lokale të së premtes dhe përsëri gjatë fundjavës. 

Në Spanjë, temperaturat në qytetet e Seviljes, Kordobës dhe Granadës kanë arritur deri në 40 gradë Celsius . Edhe rajoni normalisht më i freskët i Navarrës në veri të vendit po përjeton deri në 40 gradë Celsius. Nxehtësia ka ndihmuar gjithashtu në përgatitjen e tokës për zjarre. Zjarret në ishullin La Palma në ishujt Kanarie të Spanjës, të cilat filluan të shtunën në mëngjes, kanë djegur 4,650 hektarë (11,490 hektarë), duke shkatërruar 20 shtëpi dhe duke detyruar evakuimin emergjent të mijëra njerëzve.

pamje nga vendngjarja

ZVICËR- Zvicra është përshirë nga zjarret për shkak të temperaturave të larta të cilat kanë pushtuar gjithë rajonin, ku deri më tani janë raportuar disa vatra aktive në alpe dhe në zonat periferike, shkruajnë mediat vendase.

Policia zvicerane urdhëroi evakuimin e disa fshatrave malore pas përhapjes së zjarreve në pyje. Rreth 200 zjarrfikës, ushtria dhe policia u bashkuan në luftën kundër flakëve në kantonin e Valais por zjarri vazhdon të përhapet.

pamje nga vendngjarja

GREQI- Temperaturat ekstreme të shënuara në rajon, kanë bërë që Greqia prej dy ditësh të përfshihet nga flakët. Në videon e siguruar nga mediat e huaja shihet se si flakët janë përhapur në gjithë vendin, ku raportohet për disa banesa të djegura dhe dhjetëra persona të dërguar në spital të cilët kanë probleme me frymëmarrjen.

Zjarret kanë prekur transportin në disa zona, me policinë e detyruar të mbyllë pjesë të autostradës kombëtare Athinë-Korinth. Disa shërbime të trenave gjithashtu janë ndërprerë.

Autoritetet raportojnë se 65 makina zjarrfikëse dhe 283 zjarrfikës ndodhen në zonë duke punuar për shuarjen e flakëve.