Kryeministri i Groenlandës takohet me Mbretin e Danimarkës pas kërcënimeve të Donald Trump, Franca dhe Gjermania: BE dhe NATO nuk do të lejojnë të preken kufinjtë sovranë të ishullit!

Avioni i Trump në Nuuk, Groenlandë

SHBA- Disa orë pasi djali i tij u ul në kryeqytetin e Groenlandës presidenti i zgjedhur i SHBA-së, Donald Trump mbajti një konferencë shtypi në Mar-a-Lago ku nuk përjashtuai mundësinë e përdorimit të forcës ushtarake për ta bërë Grenlandën pjesë të SHBA-së. Trump gjithashtu kërcënoi se do të vendosë tarifa shumë të larta ndaj Danimarkës, territor autonom i së cilës Grenlanda është një territor autonom. 

Pse Donald Trump është kaq i fiksuar me Groenlandën?

Trump ka thënë se SHBA-ja ka nevojë për kontrollin e Groenlandës dhe kanalit të Panamasë për “siguri ekonomike” dhe e ka përshkruar pronësinë dhe kontrollin e territorit si një domosdoshmëri absolute. Groenlanda ka qenë prej kohësh në radarin e Trump si një objektiv për blerje dhe në vitin 2019 ai konfirmoi raportet se ai kishte kërkuar nga ndihmësit të zbulonin se si SHBA mund të blinte ishullin e madh Arktik, duke e përshkruar në thelb si një marrëveshje të madhe të pasurive të paluajtshme, shkruan The Guardian.

Nafta dhe gazi, furnizimi i Groenlandës me lëndë të para të shumëfishta të kërkuara për teknologjinë e gjelbër po tërheq interes nga e gjithë bota – duke përfshirë edhe Kinën, e cila dominon prodhimin global të tokës së rrallë dhe ka kërcënuar të kufizojë eksportin e mineraleve kritike. Duke përvetësuar Groenlandën, SHBA mund ta mbajë Kinën jashtë tregut.

E pozicionuar strategjikisht midis SHBA-së dhe Rusisë, Groenlanda shihet si gjithnjë e më e rëndësishme për mbrojtjen dhe po shfaqet si një fushë beteje gjeopolitike ndërsa krizat klimatike përkeqësohen. Shkrirja e shpejtë e shtresave të mëdha të akullit dhe akullnajave të ishullit mund të hapë shpimet e naftës (megjithëse Groenlanda në vitin 2021 ndaloi dhënien e licencave të eksplorimit) dhe minierat për mineralet thelbësore duke përfshirë bakrin, litiumin, kobaltin dhe nikelin.

Shkrirja e akullit të Arktikut po hap gjithashtu rrugë të reja transporti, duke ofruar alternativa për kanalin e Suezit përmes Arktikut që shkurtojnë pothuajse gjysmën e udhëtimit nga Evropa Perëndimore në Azinë Lindore. Kina dhe Rusia ranë dakord në nëntor për të bashkëpunuar në zhvillimin e rrugëve të reja të transportit në Arktik.

Groenlanda është tashmë një bazë e rëndësishme ushtarake për SHBA-në dhe sistemin e saj të paralajmërimit të hershëm të raketave balistike. Shtetet e Bashkuara kanë pasur një bazë ushtarake në Pituffik (më parë Thule) që nga Lufta e Ftohtë.

Çfarë mendojnë Groenlanda dhe Danimarka për deklaratat e Trump?

Kryeministrja daneze, Mette Frederiksen, ka thënë se territori autonom “nuk është në shitje”, duke thënë për TV2 se parë me sytë e qeverisë daneze, Groenlanda i përket grenlandezëve. Kryeministri i Groenlandës, Eggende ka thënë gjithashtu se Grenlanda nuk është në shitje.

Në përgjigje të vizitës së Trump Jr, ai tha: “Më lejoni ta përsëris – Groenlanda u përket grenlandezëve. E ardhmja jonë dhe lufta për pavarësi është puna jonë. Danezët, amerikanët dhe të gjithë të tjerët mund të kenë mendime, por ne nuk duhet të kapemi nga histeria dhe t'u drejtojmë gishtin të tjerëve. Sepse e ardhmja jonë është e jona dhe duhet të formohet nga ne.”

Ai e përshkroi kërcënimin e Trump si deklaratë serioze. Anulimi i një takimi të planifikuar të Eggende me mbretin danez Frederik të mërkurën (një takim që u riplanifikua më vonë) u pa nga disa si një mospërfillje e turpshme. Ndërkohë, zbulimi i stemë së re mbretërore daneze që paraqet më dukshëm territoret autonome të Grenlandës dhe Ishujve Faroe, u pa nga disa si një qortim për Trump.

Historia e Groenlandës

Njerëzit inuit mendohet se kanë jetuar në Groenlandë që nga viti 2500 pes dhe u arrit nga detarët norvezë në mijëvjeçarin e parë të erës sonë, të cilët krijuan vendbanime që zgjasin disa shekuj. Kolonizimi modern filloi pas ardhjes së Hans Egede në 1721, duke vepruar me mbështetjen e asaj që ishte në atë kohë Danimarkë-Norvegji. Gjatë Luftës së Dytë Botërore, kur Danimarka u pushtua nga Gjermania, Groenlanda u pushtua nga SHBA dhe u kthye në Danimarkë në 1945.

Ajo u bë pjesë e mbretërisë së Danimarkës në vitin 1953, dhe në 1979 u prezantua sundimi i vendit. Por Danimarka ende kontrollon politikën e jashtme dhe të sigurisë të Groenlandës. Ajo ka parlamentin e saj, Inatsisartut, dhe dy deputetë në parlamentin danez, Folketing. Por thirrjet për pavarësi janë në rritje.

Tensionet janë përshkallëzuar ndjeshëm midis Groenlandës dhe Danimarkës muajt e fundit. Ka një zemërim të fortë në Groenlandë për hetimet mbi skandalin e kontraceptivëve të detyruar të viteve 1960 dhe 70, duke e shtyrë kryeministrin e Groenlandës të akuzojë Danimarkën për gjenocid. Po ashtu vazhdojnë protestat në Kopenhagë dhe Nuuk për ndarjen e fëmijëve grenlandë nga prindërit e tyre.

Javën e kaluar, kryeministri i Greonlandës, Múte Eggende, përshpejtoi argumentin e tij për pavarësinë nga Danimarka, duke thënë në fjalimin e tij të vitit të ri se ai donte që Groenlanda të çlirohej nga "prangët e kolonializmit" për të formuar të ardhmen e saj. Megjithatë, ai nuk e përmendi SHBA-në.

Vizita e Trump Jr vjen vetëm disa muaj përpara zgjedhjeve të ardhshme parlamentare të Groenlandës në prill, pas të cilave Eggende ka thënë se duhet të ketë hapa të mëdhenj për krijimin e kornizës për Groenlandën si një shtet i pavarur. Sipas një marrëveshjeje të vitit 2009 me Danimarkën, Groenlanda duhet të mbajë një referendum të suksesshëm përpara se të shpallë pavarësinë./The Guardian

scholz, trump

BERLIN- Gjermania ka paralajmëruar Donald Trump që të mos kërcënojë Grenlandën, pasi presidenti i zgjedhur amerikan nuk e përjashtoi përdorimin e forcës ushtarake për të marrë territorin autonom të Danimarkës. Kancelari Olaf Scholz tha se kishte një "moskuptim të caktuar" në lidhje me deklaratat që vinin nga administrata e ardhshme e SHBA.

“Parimi i paprekshmërisë së kufijve vlen për çdo vend, pavarësisht nëse ai është në lindje apo në perëndim”, tha Scholz. Kancelari gjerman theksoi se "NATO është instrumenti më i rëndësishëm për mbrojtjen tonë dhe një qendër e marrëdhënieve transatlantike".

Më herët edhe Franca paralajmëroi se Bashkimi Evropian nuk do të lejojë vendet e tjera të sulmojnë kufijtë sovranë të Grenlandës. Danimarka është anëtare e aleancës së NATO-s të udhëhequr nga SHBA, ashtu si Gjermania dhe Franca. Sipas BBC, është e vështirë të imagjinohet se si BE-ja mund të parandalojë ndonjë sulm të mundshëm. Ajo nuk ka aftësitë e saj mbrojtëse dhe shumica e 27 vendeve anëtare të saj janë pjesë e NATO-s.

Të martën, Trump përsëriti dëshirën e tij për të fituar Grenlandën, duke thënë se ishulli Arktik ishte "kritik" për sigurinë kombëtare dhe ekonomike. Ai ka shprehur vazhdimisht një interes për të blerë Grenlandën, pasi kishte hedhur idenë në vitin 2019, gjatë mandatit të tij të parë si president. Danimarka, një aleate prej kohësh e SHBA-së, e ka bërë të qartë se Groenlanda nuk është në shitje dhe se ajo u përket banorëve të saj.

Trump i bëri komentet në një konferencë shtypi në pronën e tij në Mar-a-Lago në Florida, më pak se dy javë para se të betohet për mandatin e tij të dytë si president më 20 janar.

Ku është Grenlanda dhe kush e kontrollon atë?

Grenlanda ka qenë shtëpia e një baze radari amerikan që nga Lufta e Ftohtë dhe ka qenë prej kohësh e rëndësishme strategjike për Uashingtonin. Trump sugjeroi se ishulli ishte vendimtar për përpjekjet ushtarake për të gjurmuar anijet kineze dhe ruse, të cilat ai tha se janë "kudo".

Nga ana tjetër, kryeministrja daneze Mette Frederiksen tha një ditë më parë se Grenlanda u përket Groenlandezëve dhe se vetëm popullsia lokale mund të përcaktojë të ardhmen e saj. Megjithatë, ajo theksoi se Danimarka kishte nevojë për bashkëpunim të ngushtë me SHBA.

Deputeti i Grenlandës, Kuno Fencker, i tha BBC-së se popullsia ishte përgatitur për "disa deklarata të guximshme" nga Trump, por se "sovraniteti dhe vetëvendosja e ishullit janë të panegociueshme". Fencker, partia e të cilit Siumut është pjesë e koalicionit qeverisës të Grenlandës, tha se autoritetet lokale do të mirëpresin dialog konstruktiv dhe partneritet reciprokisht të dobishëm me Shtetet e Bashkuara dhe kombet e tjera. Ai nuk përjashtoi një shoqatë të lirë duke përfshirë Danimarkën dhe SHBA-në, por tha se "ky është një vendim që duhet të marrin grenlandezët, nuk është vendim i një politikani".

Groenlanda ka një popullsi prej vetëm 57,000 banorësh dhe një autonomi të gjerë, megjithëse ekonomia e saj varet kryesisht nga subvencionet nga Kopenhaga dhe ajo mbetet pjesë e mbretërisë së Danimarkës. Ai gjithashtu ka disa nga depozitat më të mëdha të mineraleve të rralla të tokës, të cilat janë thelbësore në prodhimin e baterive dhe pajisjeve të teknologjisë së lartë.

Korrespondenti i lartë ndërkombëtar i Korporatës Daneze të Transmetimit, Steffen Kretz, i cili ka raportuar në kryeqytetin e Groenlandës, Nuuk, tha se shumica e njerëzve me të cilët kishte folur ishin "të tronditur" nga refuzimi i Trump për të përjashtuar përdorimin e forcës ushtarake për të marrë kontrollin e territorit.

Ndërsa shumica e njerëzve në Grenlandë shpresonin për pavarësi në të ardhmen, ai tha se kishte një pranim të gjerë se kishte nevojë për një partner që mund të ofronte shërbime publike, mbrojtje dhe një themel ekonomik, siç bëri Danimarka tani.

Djali i presidentit të zgjedhur, Donald Trump Jr, bëri një vizitë të shkurtër në Grenlandë të martën, në atë që ai e përshkroi si një "udhëtim ditor personal" për të biseduar me njerëzit. Më pas ai postoi një foto me një grup grenlandezësh në një bar të veshur me kapele pro-Trump.

Groenlandë

DANIMARKË- Deklarata e Presidentit të zgjedhur Donald Trump mbi Groenlanden është pritur me habi nga danezët të cilët thonë se këmbëngulja e tij për kontrollin mbi ishullin tregon mungesë respekti për aleancën mes Danimarkës dhe Shteteve të Bashkuara. Megjithatë, ishulli më i madh në botë është një vend me rendësi gjeopolitike, që jo vetëm Shtetet e Bashkuara por dhe të tjerët kanë dashur ta kontrollojnë për mbi 150 vjet. Vlera e ishullit rritet pasi Arktiku po hapet çdo herë e më shumë për transportin dhe tregtinë. Aty gjenden sasi jashtëzakonisht të mëdha të naftës dhe gazit si dhe disa minerale të rralla që momentalisht furnizohen kryesisht nga Kina.

Ajo që e bën Groenlandën të rëndësishme është pozicioni gjeografik pasi shtrihet në Arktik mes Shteteve të Bashkuara, Rusisë dhe Evropës. Siç shpjegon profesori i sigurisë dhe mjedisit në Universitetin e Ohajos, Geoff Dabelko, ishulli më i madh në botë tani zë vend “qendror në konkurrencën gjeopolitike dhe gjeoekonomike në shumë mënyra”, pjesërisht për shkak të ndryshimeve klimatike.

Ishulli që 80 për qind të territorit të tij e ka të mbuluar me shtresë akulli është një rajon ku moti po ngrohet katër herë më shpejtë se në pjesë tjera të botës, sipas shkencëtarit mbi mjedisin në Universitetin e Nju Jorkut, David Holland. Ngritja e temperaturave dhe shkrirja e akullit po krijon mundësinë për të shfrytëzuar tokën jashtëzakonisht të pasur të Groenlandës.

Aty ka minerale të vlefshme dhe të rralla të nevojshme për industrinë e telekomunikacionit. Shumë prej këtyre mineraleve sigurohen kryesisht nga Kina. Aty ka uranium, por edhe dhe një sasi të madhe nafte e gazi natyror që dikur ishte i paarritshëm, por që tani janë shtuar gjasat për ta marrë.

Banorët e kryeqytetit danez Kopenhagën reaguan me habi të mërkurën pasi Presidenti i zgjedhur amerikan Donald Trump tha se donte të merrte nën kontroll ishullin në Arktik, një territor autonom i Danimarkës.

“Është një gjë e çuditshme të kërcënosh vendet aleate dhe sinqerisht nuk e kuptoj se çfarë po bën ai”, tha pensionistja daneze Brigitte Jakobsen.

“Më duket jashtëzakonisht qesharake. Nëse do diçka nga Groenlanda, kjo nuk e respekton faktin që jemi vende aleate”, thotë Jeppe Finne Sorenson, banor i Kopenhagës.

Presidenti i zgjedhur Donald Trump i cili e merr detyrën më 20 janar, nuk përjashtoi përdorimin e forcës ushtarake apo veprimeve ekonomike për të marrë nën kontroll Groenlandën.

“Ne kemi nevojë për Groenlandën për arsye të sigurisë kombëtare. Ma kanë thënë këtë për një kohë të gjatë, shumë kohë përpara se të garoja për president. Njerëzit me të vërtetë nuk e dinë nëse Danimarka ka ndonjë të drejtë ligjore mbi ishullin. Por nëse kanë, ata duhet të heqin dorë sepse kjo ka të bëjë me sigurinë tonë kombëtare dhe për të mirën e botës së lirë. Aty qarkullojnë anije kineze, anije ruse dhe ne nuk do të lejojmë që kjo të vazhdojë”, tha ndër të tjera Presidenti i zgjedhur Trump.

Djali i tij i madh, Donald Trump Jr., bëri një vizitë private në ishullin e pasur me burime natyrore të martën që ka disa nga shkëmbinjtë më të vjetër të Tokës.

“Nuk jam i shqetësuar. Ai thotë gjëra të tilla dhe ne duhet të qëndrojmë të fortë dhe të mos prekemi shumë nga ajo që thotë, thjesht përpiquni ta shpërfillni”, thotë banori tjetër i Kopenhagës Brian Kristensen.

Në vitin 2019, Presidenti Trump anuloi një vizitë të planifikuar në Danimarkë pasi kryeministrja Mette Frederiksen hodhi poshtë idenë e tij për blerjen e Groenlandës nga Uashingtoni.

“Asnjëherë nuk është tërësisht e qartë se çfarë do të thotë Trumpi. Ai mund ta ketë seriozisht tani. Herën e fundit, para tetë vjetësh, kur tha diçka të ngjashme ne të gjithë menduam se ishte qesharake. Ai duket se e ka seriozisht tani, ndoshta thjesht po përpiqet të na bëjë trysni për diçka duke shfrytëzuar Groenlandën”, thotë banori i Kopenhagës, Jeppe Sorenson.

Groenlanda, me popullsi prej 57,000 banorësh, ka qenë pjesë e Danimarkës për 600 vjet. Ishulli tani vetë-qeveriset si një territor gjysmë sovran nën mbretërinë daneze. (For WEB) Marrëdhëniet e Groenlandës me Danimarkën kohët e fundit janë tensionuar për shkak të akuzave për keqtrajtim të banorëve të ishullit nën sundimin kolonial.

Shtetet e Bashkuara dhe vende të tjera kanë shprehur dëshirën për ta kontrolluar Groenlanden për mbi 150 vjet. Vlera e ishullit rritet pasi Arktiku po hapet çdo herë e më shumë për transportin dhe tregtinë./ VOA

Trump

GROENLANDË- Udhëheqësi i Grenlandës, Mute Eggende do të takohet sot me mbretin danez në Kopenhagë pasi presidenti i sapozgjedhur amerikan Donald Trump tha se dëshiron të marrë kontrollin e ishullit Arktik, Groenlandës.

Të martën, Trump, i cili merr detyrën më 20 janar, tha se nuk do të përjashtonte ndërmarrjen e veprimeve ushtarake ose ekonomike kundër Danimarkës për të marrë Groenlandën nën pronësinë e SHBA. Në të njëjtën ditë, djali i tij i madh, Donald Trump Jr., bëri një vizitë private në ishullin e pasur me minerale.

Kryeministri i Groenlandës, Mute Eggende i cili mbërriti mbrëmë vonë në Kopenhagë, kishte njoftuar para vizitës së tij se po shtynte takimin e tij me mbretin e Danimarkës Frederik që ishte caktuar për sot. Por sot, Pallati Danez njoftoi se takimi do të zhvillohet pa dhënë detaje.

Me një popullsi prej 57,000 banorësh, Grenlanda ka qenë pjesë e Danimarkës për 600 vjet dhe sot kontrollon shumicën e punëve të saj të brendshme si një territor gjysmë autonom si pjesë e territorit danez. Marrëdhëniet e saj me Danimarkën kohët e fundit janë tensionuar pas zbulimeve për keqpërdorimin e punëve të saj nga Danimarka në fillim të shekullit të 20-të. Midis tyre rasti i kontrollit të lindjeve të detyruar në vitet 1960.

Eggende ka deklaruar se ishulli nuk është në shitje, ndërsa në fjalimin e tij të Vitit të Ri përsëriti dëshirën e tij për pavarësinë e Grenlandës nga ish-fuqia e saj koloniale. Por Danimarka gjithashtu pohon se Grenlanda nuk është në shitje dhe se fati i saj mund të vendoset vetëm nga grenlandezët. Në vitin 2019, Trump anuloi një vizitë të planifikuar në Danimarkë pasi kryeministrja daneze Mette Frederiksen hodhi poshtë idenë e tij për të blerë Grenlandën.

Donald Trump-Jean-Noël Barrot

FRANCË- Franca ka thënë se Bashkimi Evropian nuk do të lejojë vendet e tjera të sulmojnë “kufijtë e saj sovranë”, pasi presidenti i zgjedhur i SHBA-së, Donald Trump refuzoi të përjashtonte përdorimin e forcës ushtarake për të pushtuar Grenlandën.

Të martën, Trump përsëriti dëshirën e tij për të fituar territorin autonom danez, duke thënë se ishte "kritike" për sigurinë kombëtare dhe ekonomike.

Ministri i Jashtëm francez Jean-Noël Barrot i tha radios franceze "nuk ka dyshim se Bashkimi Evropian nuk do t'i lejonte vendet e tjera të botës të sulmonin kufijtë e tij sovranë, kushdo qofshin ata". Barrot tha se ai nuk besonte se SHBA do të pushtonte ishullin e gjerë Arktik, por ai ishte i qartë se BE-ja nuk duhet ta lejonte veten të frikësohej.

Danimarka, një aleate prej kohësh e SHBA-së, e ka bërë të qartë vazhdimisht se Groenlanda nuk është në shitje dhe se ajo u përket banorëve të saj. Kryeministri i Grenlandës, Mute Egede, po bën presion për pavarësi dhe gjithashtu ka bërë të qartë se territori nuk është në shitje. Ai po vizitonte Kopenhagen të mërkurën.

Trump i bëri komentet në një konferencë shtypi të lirë, më pak se dy javë para se të betohet për mandatin e tij të dytë si president, në pronën e tij në Mar-a-Lago në Florida.

I pyetur nëse ai do të përjashtonte përdorimin e forcës ushtarake ose ekonomike për të marrë nën kontroll Grenlandën ose Kanalin e Panamasë, Trump tha: "Jo, nuk mund t'ju siguroj për asnjërën nga këto dy. Por mund të them këtë, ne na duhen për sigurinë ekonomike”.

Grenlanda ka qenë shtëpia e një baze radari amerikan që nga Lufta e Ftohtë dhe ka qenë prej kohësh e rëndësishme strategjike për Uashingtonin.

Trump sugjeroi se ishulli ishte vendimtar për përpjekjet ushtarake për të gjurmuar anijet kineze dhe ruse, të cilat ai tha se janë "kudo". “Po flas për mbrojtjen e botës së lirë”, u tha ai gazetarëve.

Duke folur për radion France Inter, Barrot tha: “Nëse po më pyesni nëse mendoj se Shtetet e Bashkuara do të pushtojnë Grenlandën, përgjigja ime është jo. “A kemi hyrë në një epokë që sheh rikthimin e mbijetesës së më të fortit? Atëherë përgjigja është po. Pra, nëse ne duhet ta lejojmë veten të frikësohemi dhe të kapërcehemi nga shqetësimi, është e qartë se jo. Ne duhet të zgjohemi, të ndërtojmë forcën tonë."

Kryeministrja daneze Mette Frederiksen i tha TV danez të martën se "Grenlanda u përket Groenlandezëve" dhe se vetëm popullsia lokale mund të përcaktojë të ardhmen e saj.