LIVE UPDATES
Ekonomi

FMN analizon reformat për stabilitetin fiskal, borxhet e prapambetura u rikthyen, nuk ka kapacitet për monitorimin e PPP-ve

2 Shtator 2020, 06:30 Nga DOSJA
FMN analizon reformat për stabilitetin fiskal, borxhet e prapambetura u

Shqipëria ka bërë përpjekje të mëdha për të hartuar rregullore dhe ligje që e forcojnë transparencën dhe minimizojnë rrezikun fiskal për financat publike, por nuk i ka kapacitetet teknike dhe burimet njerëzore të mjaftueshme për ti zbatuar ato, analizoi Fondi Monetar Ndërkombëtar.

Institucion ky, i cili që pas vitit 2013 ishte financuesi dhe konsulenti kryesor i qeverisë shqiptare në drejtim të kryerjes së reformave me qëllim forcimin e monitorimit të buxhetit sidomos në parandalimin e krijimit të detyrimeve të prapambetura dhe amortizimit të rreziqeve fiskale.

Rreth 6 vite më vonë nga zbatimi i programit, Fondi analizoi se, Shqipëria bëri përpjekje në drejtim të përmirësimit të praktikave transparencës fiskale në kontekstin e një programi të mbështetur nga FMN gjatë viteve 2014–17, por zbatimi i këtyre nuk ka rezultuar në përmirësime të qëndrueshme, veçanërisht në analizimin dhe menaxhimin e rrezikut fiskal.

FMN njoftoi se nga pikëpamja zyrtare, Shqipëria dhe Rumania kanë zbatuar numrin më të madh të masave strukturore në drejtim të transparencës, por reformat nën programin e mbështetur nga FMN nuk kanë dhwnw rezultatet për të cilat shpresohej. Ndërsa reformat ofruan një pikënisje të mirë për ndryshimin e menaxhimit të financave publike, praktikat para-ekzistuese mbijetuan sidomos në drejtim të krijimit të transparencës.

Mungon analiza për rreziqet fiskale

Fondi analizon se, përvoja e Shqipërisë tregon se në mungesë të kapacitetit teknik dhe burimeve të afta njerëzore, qëllimet e programit nuk u përmbushën.

Një njësi e re për monitorimin e rrezikut fiskal është krijuar në Ministrinë e Financave në 2016, por njësisë i ka munguar kapaciteti dhe autoriteti i mjaftueshëm për të vlerësuar rreziqet fiskale.

Në raportimet vjetore për buxhetin është përfshirë një kapitull i shkurtër mbi rreziqet fiskale, por drejtoria ende nuk ka publikuar një raport gjithëpërfshirës dhe të thelluar për rreziqet fiskale.

Borxhet e prapambetura u rikthyen

Në vitin 2013 u identifikuan borxhe të fshehura të qeverisë qendrore në (rreth 5 për qind e PBB-së), të cilat u pastruan brenda dy viteve, në një proces që u përfshinë edhe auditorët e huaj. Por pavarësisht reformave për parandalimin e tyre, që synuan ndryshimin e disa ligjeve dhe rregulloreve, detyrimet e prapambetura janë rikthyer, duke arritur 1.9 për qind të PBB-së në mes të vitit 2019. Stafi i FMN-së u ka kërkuar autoriteteve shqiptare të krijojnë një sistem për pagesa automatike nga thesari për kërkesat e vlefshme të rimbursimit të TVSH-së ose me një buxhet brenda Drejtorisë së Përgjithshme të tatimeve dedikuar rimbursimeve.

PPP rrezik, Financat nuk kanë kapacitete t’i monitorojnë

Për të zbutur rreziqet nga kontratat koncesionare PPP, Ligji Organik i Buxhetit u ndryshua në qershor 2016 për të integruar monitorimin e PPP-ve në procesin buxhetor dhe për të vendosur një tavan për pagesat direkte ndaj PPP-ve në 5 për qind te të ardhurave nga taksat e vitit të mëparshëm.

FMN vëren se qeveria nuk i dha Ministrisë së Financave dhe Ekonomisë një rol të qartë për të kufizuar kostot financiare dhe rreziqet deri në vitin 2019. Për më tepër, Ministria e Financave dhe Ekonomisë ka ende informacion të pamjaftueshëm për disa projekte PPP dhe ka kapacitet të kufizuar për vlerësimin dhe monitorimin e këtyre kostove dhe rreziqeve.

Pushteti lokal, rreziku fiskal në rënie

Pas zgjedhjeve lokale në mes të vitit 2015, reforma territoriale konsolidoi numrin e njësive të pushtetit vendor nga më shumë se 300 në 61 njësi. Reforma përfshiu gjithashtu decentralizim fiskal dhe ofroi më shumë siguri ligjore mbi transfertat drejt qeverive lokale duke vendosur një kufi me rreth 1% të PBB-së.

Një ligji i ri për financat vendore është miratuar, në të cilin adresohet përmirësimi i rreziqeve fiskale dhe llogaridhënia, por zbatimi i tij është ende në një fazë të hershme dhe nuk ka prodhuar progres. Megjithatë FMN vlerëson se rreziku fiskal nga pushteti lokal është në rënie.

Korporatat publike, arkëtimet janë rritur por borxhet mbeten të larta

Qeveria shqiptare zbatoi një sërë reformash në sektorin e energjisë elektrike, i cili është kryesisht pronë e shtetit dhe ka qenë një burim madhor i rreziqeve fiskale. FMN vlerëson se sektori publik i energjisë uli ndjeshëm humbjet e energjisë elektrike (nga 45 për qind në 2013 në 23 për qind në 2018) nga rritja e arkëtimeve të faturave.

Një ligj i ri për sektorin e energjisë u miratua në maj të 2015 për të reformuar strukturën e tregut dhe për të hequr gradualisht përdoruesit nga sistemi i rregulluar tarifor. Sidoqoftë, FMN vlerëson se reformat janë zbatuar vetëm pjesërisht me pak progres gjatë vitit 2019. Për më tepër, sektori i energjisë elektrike vijon të ketë borxhe të prapambetura dhe po lufton për të përballuar vitet e thatësirës kur prodhimi nga hidrocentralet bie.

Marrë nga Monitor.al

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

ekonomi ekonomi ekonomia e vendit fmn ekonomia e vendit fmn

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje