LIVE UPDATES
Ekonomi

Teknologji përkohësisht e ndaluar

Studiuesit e Census Bureau u kërkojnë kompanive të deklarojnë nëse kanë përdorur Inteligjencën Artificiale (IA) “në prodhimin e mallrave dhe shërbimeve” gjatë dy javëve të fundit.

25 Janar 2026, 07:27 Nga E.d
Teknologji përkohësisht e ndaluar
Foto ilustruse

Më 20 nëntor, statisticienët amerikanë publikuan rezultatet e një sondazhi. Fshehur brenda të dhënave është një prirje me ndikime triliona dollarë në shpenzime. Studiuesit e Census Bureau u kërkojnë kompanive të deklarojnë nëse kanë përdorur Inteligjencën Artificiale (IA) “në prodhimin e mallrave dhe shërbimeve” gjatë dy javëve të fundit.

Kohët e fundit, vlerësohet se përqindja e amerikanëve që përdorin IA në punë, e peshuar sipas punësimit, ka rënë me një pikë përqindje dhe tani qëndron në 11%. Përdorimi ka rënë ndjeshëm në bizneset më të mëdha, ato me mbi 250 punonjës. Tre vite pas valës së gjenerimit të përmbajtjes me IA, kërkesa për këtë teknologji duket çuditërisht e brishtë.

Nëse përdorimi i IA është i shpejtë apo i ngadaltë ka pasoja të thella. Që bota të përfitojë nga fitimet e produktivitetit përmes IA, bizneset e zakonshme duhet ta integrojnë teknologjinë në operacionet e tyre të përditshme. Kjo është gjithashtu pyetja më e rëndësishme për të përcaktuar nëse bota ndodhet apo jo në një flluskë të IA.

Nga sot deri në vitin 2030, kompanitë e mëdha të teknologjisë do të shpenzojnë 5 trilionë dollarë për infrastrukturë që furnizon shërbimet e IA. Që këto investime të jenë të leverdishme, atyre do t’u duhen rreth 650 miliardë dollarë në vit të ardhura nga IA, sipas JPMorgan Chase nga rreth 50 miliardë dollarë në vit sot.

Njerëzit që paguajnë për IA në jetën e tyre personale me shumë gjasë do të blejnë vetëm një pjesë të vogël të asaj që kërkohet në total. Pjesën tjetër duhet ta mbulojnë bizneset. Census Bureau është vetëm një nga burimet. Studiues të tjerë po përpilojnë vlerësimet e tyre për adoptimin e IA; shumica gjejnë se niveli është më i lartë se 10%.

Ekonomistët debatojnë pse ekzistojnë këto diferenca. Disa besojnë se sondazhi i Census Bureau është shumë kufizues (është e vështirë të dihet saktësisht se si pjesëmarrësit e interpretojnë shprehjen “përdorim të IA në prodhimin e mallrave dhe shërbimeve”).

Pyetja drejtuar punonjësve për përdorimin e tyre personal në punë mund të nxjerrë përgjigje më pozitive sesa të pyeten menaxherët për biznesin si tërësi.

Ndërkohë, drejtuesit kundërpërgjigjen se vetëm qeveria ka një rrjet mjaft të gjerë për të marrë një mostër, që përfaqëson realisht të gjithë bizneset amerikane, e jo vetëm ato në industri më inovative si programimi.

Madje edhe sondazhet jozyrtare tregojnë një përdorim të qëndrueshëm, pa rritje, në ndërmarrje. Jon Hartley i Universitetit Stanford dhe kolegët e tij zbuluan se në shtator, 37% e amerikanëve përdornin IA gjeneruese në punë, nga 46% që ishte në qershor.

Një tregues i përgatitur nga Alex Bick i Federal Reserve Bank of St Louis dhe kolegë tregon se në gusht 2024, 12.1% e të rriturve në moshë pune përdornin IA gjeneruese çdo ditë në punë. Një vit më vonë, përqindja ishte 12.6%. Ramp, një kompani fintech, gjeti se në fillim të vitit 2025 përdorimi i IA u rrit ndjeshëm në kompanitë amerikane deri në 40%, përpara se të stabilizohej. Rritja e përdorimit me të vërtetë duket se po ngadalësohet.

Një shpjegim i mundshëm është pasiguria ekonomike, e cila është rritur nga luftërat tregtare, ulja e emigracionit dhe një perspektivë e paqartë për normat e interesit. Bizneset mund të jenë duke shtyrë investimet derisa situata të qartësohet. Për më tepër, historia sugjeron se teknologjia përhapet shpesh me ndërprerje dhe ritme të pabarabarta.

Mjafton të krahasojmë përdorimin e kompjuterëve në familjet amerikane, ku ritmi i përdorimit u ngadalësua në fund të viteve ‘80, një ndërprerje e shkurtër përpara shpërthimit të viteve ‘90, kur kompjuterët pushtuan shtëpitë amerikane.

Megjithatë, mund të ketë dhe shpjegime më pak pozitive për stanjacionin e përdorimit të IA. Një prej tyre lidhet me dinamikën e pushtetit brenda kompanive. Pothuajse të gjithë drejtuesit e lartë flasin me superlativa për IA.

Në raportimet e fundit tremujore, gati dy të tretat e drejtuesve të kompanive të S&P 500 përmendën IA. Në të njëjtën kohë, njerëzit që realisht janë përgjegjës për zbatimin e IA mund të mos jenë aq të etur, ndoshta sepse shqetësohen se teknologjia mund t’u rrezikojë vendet e punës.

Një sondazh nga Dayforce, një firmë për software, gjeti se ndërsa 87% e drejtuesve përdorin IA në punë, vetëm 57% e menaxherëve dhe 27% e punonjësve e bëjnë këtë. Ndoshta menaxherët e mesëm nisin iniciativa për IA për të kënaqur kërkesat e eprorëve, vetëm që t’i tërheqin qetësisht më vonë.

Ndryshimi i perceptimit për dobishmërinë e IA mund të jetë një tjetër arsye për stanjacionin. Po grumbullohen dëshmi se gjenerata aktuale e modeleve nuk është ende në gjendje të transformojë produktivitetin e shumicës së bizneseve.

Nëse përdoruesit ekzistues të IA fillojnë të besojnë se kthimi nga investimi është i ulët, përdoruesit potencialë mund të hezitojnë ta adoptojnë atë. Tre elemente provash mund t’i bëjnë ata të ngurrojnë.

Inventari i fakteve

Së pari, dëshmi nga tregjet publike. Goldman Sachs prodhon një indeks të firmave me “ndryshimin më të madh të vlerësuar në fitimet bazë nga adoptimi i IA përmes rritjes së produktivitetit”.

Indeksi i bankës përfshin prodhuesin e automjeteve Ford; H&R Block, një kompani për përgatitjen e taksave; dhe News Corp, kompani mediatike, të gjitha duke përqafuar nisma të IA.

Për shumë kohë, çmimet e aksioneve të këtyre firmave e kanë ndjekur tregun. Kohët e fundit, megjithatë, indeksi ka mbetur prapa. Investitorët, të paktën deri tani, nuk shohin që përdorimi i IA të përkthehet në përfitime apo rritje më të lartë.

Së dyti, dëshmi nga sondazhet. Sipas një ankete të drejtuesve nga kompania e konsulencës Deloitte dhe Qendra për IA, Menaxhim dhe Organizim në Universitetin e Hong Kongut, 45% raportuan kthime nga nismat e IA më të ulëta se pritshmëritë.

Vetëm 10% raportuan se pritshmëritë u tejkaluan. Një studim nga McKinsey, një tjetër kompani konsulence, argumenton se për shumicën e organizatave, përdorimi i IA ende nuk ka ndikuar në mënyrë domethënëse në fitimet në nivel ndërmarrjeje.

Së treti, kërkimet ekonomike. Të paktën në afat të shkurtër, përdorimi i IA mund të ulë produktivitetin në mënyra të papritura. Përpjekjet për të rindërtuar sistemet IT dhe proceset e punës mund të ulin përkohësisht efikasitetin, përpara se ai të rritet ndjeshëm, një fenomen të cilin Erik Brynjolfsson i Universitetit Stanford e ka quajtur “kurba J e produktivitetit”.

Disa pyesin nëse ka edhe një problem tjetër specifik për IA. Një studim nga Yvonne Chen e ShanghaiTech University dhe kolegë i referohet “kurthit të mediokritetit të genAI”. Me ndihmën e teknologjisë, njerëzit mund të prodhojnë diçka “mjaftueshëm të mirë”. Kjo ndihmon punonjësit më të dobët. Por studimi gjen se mund të dëmtojë produktivitetin e punonjësve më të mirë, të cilët vendosin të punojnë më pak.

Organizatat do të mësojnë të integrojnë më mirë IA, ndërsa vetë modelet do të vijojnë të përmirësohen. Nëse rriten provat mbi efektin shndërrues të teknologjisë në efikasitetin e punës, më shumë kompani do ta kuptojnë se nuk mund të bëjnë dot pa të.

Edhe nëse kjo ndodh, megjithatë, pauza sugjeron se përfitimet ekonomike nga IA do të vijnë më ngadalë, në mënyrë më të pabarabartë dhe me kosto më të madhe sesa nënkupton bumi aktual i investimeve. Derisa adoptimi të përshpejtohet dukshëm, të ardhurat e nevojshme për të justifikuar 5 trilionë dollarë investime në infrastrukturën e IA do të mbeten të paarritshme./Monitor.al

mallra shërbime biznese

Sondazh

Poll

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend

Grabitet me armë një bankë e nivelit të dytë në Tiranë